Humanitext Reader

리비우스 · 로마사 §23.23.1-23.23.9

파비우스 부테오의 원로원 의원 보선과 사임

1770개 구절 중 679번째 · 라틴어

요약

독재관 마르쿠스 파비우스 부테오는 과거 관직 역임 등 객관적 기준에 따라 177명의 원로원 의원을 보완 선출하였으며, 임무를 마친 후 즉시 자발적으로 사임하여 시민들의 큰 찬사를 받았다.

§23.23.1is ubi cum lictoribus in rostra escendit, neque duos dictatores tempore uno, quod numquam antea factum esset, §23.23.2probare se dixit, neque dictatorem sine magistro equitum, nec censoriam vim uni permissam et eidem iterum, nec dictatori nisi rei gerendae causa creato in sex menses datum imperium.
그가 리크토르들을 거느리고 연단에 올랐을 때, 그는 전례가 없었던 일로서 동시에 두 명의 독재관이 존재하는 것을 찬성하지 않는다고 말했고, 또한 기병장관이 없는 독재관도, 한 사람에게 그것도 동일한 사람에게 재차 켄솔의 권한이 위임되는 것도, 그리고 군사 작전 수행을 위해 임명된 것이 아닌 독재관에게 6개월 동안의 임페리움이 부여되는 것도 찬성하지 않는다고 말했다.
§23.23.3quae inmoderata fors tempus ac necessitas fecerit, iis se modum impositurum: nam neque senatu quemquam moturum ex iis, quos C. Flaminius L. Aemilius censores in senatum legissent;
「과도한 운명과 시세와 필요가 초래한 일들에 대해 스스로 제한을 가할 것이다. 왜냐하면 가이우스 플라미니우스와 루키우스 에밀리우스 두 켄솔이 원로원에 선출했던 이들 중 누구도 원로원에서 축출하지 않을 것이기 때문이다.
§23.23.4transcribi tantum recitarique eos iussurum, ne penes unum hominem iudicium arbitriumque de fama ac moribus senatoris fuerit;
단지 그들의 이름을 그대로 기록하고 낭독하도록 명할 뿐이니, 이는 의원의 평판과 품행에 대한 판단과 결정권이 한 사람의 손에 좌우되지 않도록 하기 위함이다.
et ita in demortuorum locum sublecturum, ut ordo ordini, non homo homini praelatus videretur. §23.23.5recitato vetere senatu inde primos in demortuorum locum legit, qui post L. Aemilium C. Flaminium censores curulem magistratum cepissent necdum in senatum lecti essent, ut quisque eorum primus creatus erat;
그리고 사망한 이들의 빈자리를 채워 선출할 때는, 사람이 사람보다 우선된 것이 아니라 자격이 자격보다 우선된 것으로 보이도록 하겠다.」 기존 원로원 명단이 낭독된 후, 그는 사망한 이들의 빈자리에 우선 루키우스 에밀리우스와 가이우스 플라미니우스 두 켄솔 임기 이후에 쿠룰리스 관직을 역임했으나 아직 원로원에 선출되지 않은 이들을 각자 처음 선출된 순서대로 임명했다.
§23.23.6tum legit, qui aediles, tribuni plebis quaestoresve fuerant;
이어서 에딜리스, 호민관, 혹은 퀘스토르를 역임한 이들을 선출했다.
tum ex iis, qui minores magistratus cepissent, qui spolia ex hoste fixa domi haberent aut civicam coronam accepissent.
그 다음에는 하급 관직을 역임한 이들 중 적에게서 빼앗아 집에 걸어둔 전리품이 있는 이들이나 시민관을 수여받은 이들을 선출했다.
§23.23.7ita centum septuaginta septem cum ingenti adprobatione hominum in senatum lectis extemplo se magistratu abdicavit privatusque de rostris descendit lictoribus abire iussis, turbaeque se inmiscuit privatas agentium res,
이렇게 하여 177명이 시민들의 대대적인 찬성 속에 원로원에 선출되자, 그는 즉시 관직에서 사임하고 리크토르들에게 물러갈 것을 명한 뒤 사인의 신분으로 연단에서 내려와, 사적인 일을 돌보는 군중 속으로 몸을 섞었다.
§23.23.8tempus sedulo terens, ne deducendi sui causa populum de foro abduceret: neque tamen elanguit cura hominum ea mora, frequentesque eum domum deduxerunt.
그는 자신을 호위하느라 시민들이 광장을 떠나지 않도록 정성껏 시간을 끌었다. 그러나 이러한 지체에도 불구하고 시민들의 애정은 식지 않았고, 많은 이들이 그를 집까지 호위해 갔다.
§23.23.9consul nocte insequenti ad exercitum redit non facto certiore senatu, ne *omitiorum causa in urbe retineretur.
집정관은 선거 때문에 도성에 머물게 되는 일이 없도록 원로원에 알리지 않은 채 그 다음 날 밤에 군대로 돌아갔다.

어휘·문법 주석

  1. §23.23.2neque dictatorem sine magistro equitum — probare se dixit(§23.23.2)에 걸리는 대격+부정사 구문의 병렬 구조이다. dictatorem [creari/esse], censoriam vim ... permissam [esse], imperium ... datum [esse] 등이 probare의 목적어로 병렬적으로 연결되어 있다.
  2. §23.23.3quae inmoderata fors tempus ac necessitas fecerit — 관계절 quae... fecerit가 선행사 iis보다 앞에 놓인 도치 구문이다. 전체 구조는 se modum impositurum [esse] iis [rebus] quae... fecerit로 연결된다.
  3. §23.23.4ut ordo ordini, non homo homini praelatus videretur — ordo ordini(자격 대 자격)와 homo homini(사람 대 사람)의 대조이다. 개인의 자의적인 선호가 아니라, 객관적인 관직의 서열과 자격 요건이 우선시되었음을 나타낸다.
  4. §23.23.5ut quisque eorum primus creatus erat — ut quisque에 직설법(여기서는 과거완료 creatus erat)이 결합하여 '각자 ~한 순서대로'라는 의미를 나타내는 관용적 표현이다.
  5. §23.23.9ne *omitiorum causa in urbe retineretur — 필사본의 *omitiorum은 선거를 의미하는 역사적 맥락으로 보아 comitiorum(민회, 선거)의 오기(첫 글자 'c'의 누락)가 확실하다.

이 구절 인용하기

리비우스, 로마사 §23.23.1-23.23.9. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/ko/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:23.23.1-23.23.9

AI 초고 번역임과 열람 날짜를 함께 적어 주세요.

번역·주석·요약은 AI가 생성한 초고이며 독자 의견을 반영해 수정됩니다.