§22.59.1legatis captivorum senatus ab dictatore datus est.
독재관에 의해 포로들의 사절들에게 원로원 배알이 허락되었다.
quorum princeps “M. Iuni vosque, patres conscripti,” inquit “nemo nostrum ignorat nulli unquam civitati viliores fuisse captivos quam nostrae;
그들의 대표가 말했다. "마르쿠스 유니우스, 그리고 원로원 의원 여러분, 우리 중 누구도 우리 조국만큼 포로를 하찮게 여긴 국가가 일찍이 없었음을 모르지 않습니다.
§22.59.2ceterum nisi nobis plus iusto nostra placet causa, non alit umquam minus neclegendi vobis quam nos in hosti potestatem venerunt.
하지만 저희가 저희의 처지를 정당한 이상으로 좋게 생각하는 것이 아니라면, 일찍이 적의 수중에 떨어진 이들 중 여러분이 저희만큼 소홀히 다루어서는 안 될 사람들은 없었습니다.
§22.59.3non enim in acie per timorem arma tradidimus, sed cum prope ad noctem superstantes cumulis caesorum corporum proelium extraxissemus, in castra recepimus nos;
저희는 전장에서 두려움 때문에 무기를 인도한 것이 아니라, 거의 밤이 되기까지 쓰러진 시체 더미 위에 서서 전투를 끌다가 진영으로 물러났던 것입니다.
§22.59.4diei reliquum ac noctem insequentem fessi labore ac vulneribus vallum sumus tutati;
그날의 남은 시간과 이어진 밤 동안, 저희는 노고와 부상으로 지쳤음에도 보루를 지켰습니다.
§22.59.5postero die, cum circumsessi ab exercitu victore aqua arceremur, nec ulla iam per confertos hostis erumpendi spes esset, nec esse nefas duceremus quinquaginta milibus hominum ex acie nostra trucidatis aliquem ex Cannensi pugna Romanum militem restare, §22.59.6tunc demum pacti sumus pretium, quo redempti dimitteremur, arma, in quibus nihil iam auxilii erat, hosti tradidimus.
이튿날, 승리한 적군에게 포위되어 물을 길을 수도 없게 되었고, 빽빽한 적진을 뚫고 탈출할 희망도 더는 없었으며, 저희 전선에서 5만 명의 군사들이 학살당한 마당에 칸나에 전투에서 살아남은 로마 군인이 어느 정도 남아 있는 것이 신의에 어긋나는 일이라고 생각하지 않았기에, 그때에야 비로소 저희는 몸값을 치르고 석방된다는 조건으로 합의를 보았고, 이제는 아무런 도움이 되지 않던 무기를 적에게 넘겨주었습니다.
§22.59.7maiores quoque acceperamus se a Gallis auro redemisse, et patres vestros, asperrimos illos ad condiciones pacis, legatos tamen captivorum redimendorum gratia Tarentum misisse.
저희는 선조들 역시 가울족으로부터 금으로 스스로를 속량했음을 들었으며, 평화 조건에 대해 매우 단호하셨던 여러분의 아버지들께서도 포로들을 속량하기 위해 타렌툼으로 사절을 파견하셨음을 알고 있었습니다.
§22.59.8atqui et ad Aliam cum Gallis et ad Heracleam cum Pyrrho utraque non tam clade infamis quam pavore et fuga pugna fuit.
하지만 알리아에서 가울족과의 전투도, 헤라클레아에서 피로스와의 전투도, 양자 모두 참패보다는 공포와 도주로 인해 오명을 남긴 전투였습니다.
Cannenses campos acervi Romanorum corporum tegunt, nec supersumus pugnae, nisi in quibus trucidandis et ferrum et vires hostem defecerunt.
반면 칸나에의 평야는 로마인들의 시체 더미로 뒤덮여 있으며, 저희가 전투에서 살아남은 것은 단지 저희를 학살하는 데 적의 칼날과 힘이 모두 다했기 때문일 뿐입니다.
§22.59.9sunt etiam de nostris quidam, qui ne in acie quidem fuerunt, sed praesidio castris relicti, cum castra traderentur, in potestatem hostium venerunt.
저희 중에는 심지어 전투에 참가하지도 않고 진영의 수비대로 남아 있다가, 진영이 인도될 때 적의 수중에 떨어진 이들도 있습니다.
§22.59.10haud equidem ullius civis et commilitonis fortunae aut condicioni invideo, nec premendo alium me extulisse velim: ne illi quidem, nisi pernicitatis pedum et cursus aliquod praemium est, qui plerique inermes ex acie fugientes non prius quam Venusiae aut Canusi constiterunt, se nobis merito praetulerint gloriatique sint in se plus quam in nobis praesidii rei publicae esse.
저는 결코 다른 시민이나 전우의 운명이나 처지를 시기하지 않으며, 타인을 깎아내려 나 자신을 높이고자 하지도 않습니다. 다만, 발의 빠름과 달리기에 어떤 포상이 주어지는 것이 아니라면, 대부분 무장도 없이 전장에서 도망쳐 베누시아나 카누시움에 이르러서야 멈추어 선 저들이, 마땅히 저희보다 우월하다고 여기거나 국가를 수호함에 있어서 저희보다 자신들에게 더 많은 의지가 된다고 자랑할 수는 없을 것입니다.
§22.59.11sed et illis bonis ac fortibus militibus utemini et nobis etiam promptioribus pro patria, cum beneficio vestro redempti atque in patriam restituti fuerimus.
하지만 여러분은 저들도 훌륭하고 용감한 군사들로 쓰실 것이며, 여러분의 은혜로 속량되어 조국에 복귀하게 된다면 조국을 위해 더욱 헌신할 저희도 쓰시게 될 것입니다.
§22.59.12dilectum ex omni aetate et fortuna habetis; octo milia servorum audio armari.
여러분은 모든 연령과 처지에서 징집을 실시하고 계시며, 8천 명의 노예들이 무장되고 있다고 들었습니다.
non minor numerus noster est, nec maiore pretio redimi possumus, quam ii emuntur;
저희의 수도 그보다 적지 않으며, 그들을 구매하는 가격보다 더 비싼 값으로 속량되는 것도 아닙니다.
nam si conferam nos cum illis, iniuriam nomini Romano faciam.
만일 저희를 그들과 비교한다면 로마의 이름에 욕을 돌리는 일이 될 것입니다.
원로원 의원 여러분, 이러한 논의에서 여러분이 유념하셔야 할 점이 하나 더 있다고 생각합니다.
§22.59.13illud etiam in tali consilio animadvertendum vobis censeam, patres conscripti, si iam duriores esse velitis quod nullo nostro merito faciatis, cui nos hosti relicturi sitis.
만약 여러분이 더 냉혹해지기를 원하신다면(이는 저희의 잘못 때문이 아님에도 불구하고), 저희를 어떤 적에게 버려두려 하시는가 하는 점입니다.
§22.59.14Pyrrho videlicet, qui hospitum numero captivos habuit? an barbaro ac Poeno, qui utrum avarior an crudelior sit, vix existimari potest?
포로들을 손님처럼 대우했던 피로스입니까? 아니면 탐욕스러운지 잔인한지 우열을 가리기조차 힘든 저 야만적인 카르타고인입니까?
§22.59.15si videatis catenas squalorem deformitatem civium vestrorum, non minus profecto vos ea species moveat, quam si ex altera parte cernatis stratas Cannensibus campis legiones vestras.
만일 여러분이 여러분 시민들의 쇠사슬과 더러움, 몰골이 사나워진 모습을 보신다면, 그 광경은 필시 다른 한편에서 칸나에 평야에 쓰러져 있는 여러분의 군단들을 보는 것 못지않게 여러분의 마음을 흔들어 놓을 것입니다.
§22.59.16intueri, potestis sollicitudinem et lacrimas in vestibulo curiae stantium cognatorum nostrorum exspectantiumque responsum vestrum.
여러분은 의사당 현관에 서서 여러분의 답변을 기다리는 저희 친척들의 불안과 눈물을 보실 수 있습니다.
cum ii pro nobis proque iis, qui absunt, ita suspensi ac solliciti sint, quem censetis animum ipsorum esse, quorum in discrimine vita libertasque est?
그들이 저희와 여기 없는 자들을 위해 이토록 애가 타며 마음을 졸이고 있다면, 목숨과 자유가 기로에 서 있는 당사자들의 심정은 어떠하리라 생각하십니까?
§22.59.17si, me dius fidius, ipse in nos mitis Hannibal contra naturam suam esse velit, nihil tamen nobis vita opus esse censeamus, cum indigni ut redimeremur vobis visi simus.
맹세코, 만일 저 한니발 자신이 본성에 반하여 저희에게 온정을 베풀고자 하더라도, 저희가 여러분에 의해 속량될 가치가 없다고 여겨진다면 저희에게 목숨은 아무 소용이 없다고 생각할 것입니다.
§22.59.18rediere Romam quondam remissi a Pyrrho sine pretio captivi;
과거 피로스에 의해 몸값 없이 석방된 포로들이 로마로 돌아온 적이 있었습니다.
sed rediere cum legatis, primoribus civitatis, ad redimendos sese missis.
하지만 그들은 자신들을 속량하기 위해 파견된 국가의 지도자들인 사절들과 함께 돌아왔습니다.
redeam ego in patriam trecentis nummis non aestimatus civis?
제가 은화 300닢의 가치도 안 나가는 시민으로서 조국에 돌아가야 한단 말입니까?
§22.59.19suum quisque animum habet, patres conscripti.
원로원 의원 여러분, 사람마다 각자의 마음이 있습니다.
scio in discrimine esse vitam corpusque meum: magis me famae periculum movet, ne a vobis damnati ac repulsi abeamus;
저의 목숨과 육체가 위기에 처해 있음은 잘 알고 있습니다. 하지만 저를 더 크게 뒤흔드는 것은, 여러분에게 유죄 선고를 받고 거부당한 채 가버리는 명예의 위기입니다.
neque enim ros pretio pepercisse homines credent. ”
사람들이 여러분께서 단지 몸값을 아끼신 것이라 믿지는 않을 터이기 때문입니다."