§2.22.1cum Volscorum gente Latino bello neque pax neque bellum fuerat;
라티움 전쟁 동안 볼스키인들과는 평화도 전쟁도 없었다.
nam et Volsci conparaverant auxilia, quae mitterent Latinis, ni maturatum ab dictatore Romano esset, et maturavit Romanus, ne proelio uno cum Latino Volscoque contenderet.
왜냐하면 로마의 독재관이 신속히 행동하지 않았더라면 볼스키인들도 라티움인들에게 보낼 지원군을 준비했었기 때문이며, 로마인 역시 라티움인과 볼스키인 둘 다와 단 한 번의 전투로 맞붙지 않기 위해 신속히 행동했기 때문이다.
§2.22.2hac ira consules in Volscum agrum legiones duxere.
이러한 분노 때문에 집정관들은 볼스키 영토로 군단을 이끌었다.
Volscos consilii poenam non metuentes necopinata res perculit;
자신들의 음모에 대한 벌을 두려워하지 않던 볼스키인들을 이 예기치 못한 사태가 강타했다.
armorum inmemores obsides dant trecentos principum a Cora atque Pometia liberos: ita sine certamine inde abductae legiones.
그들은 무기를 잡을 생각도 못한 채 코라와 포메티아 출신 유력자들의 자녀 300명을 인질로 바쳤다. 그리하여 전투 없이 군단은 그곳에서 철수했다.
§2.22.3nec ita multo post Volscis levatis metu suum rediit ingenium;
그로부터 얼마 지나지 않아 볼스키인들은 공포에서 벗어나자 본래의 기질로 되돌아갔다.
rursus occultum parant bellum Hernicis in societatem armorum adsumptis.
그들은 헤르니키인들을 군사 동맹으로 끌어들여 다시 비밀리에 전쟁을 준비했다.
§2.22.4legatos quoque ad sollicitandum Latium passim dimittunt;
그들은 또한 라티움을 선동하기 위해 도처에 사절을 파견했다.
sed recens ad Regillum lacum accepta cladis Latinos ira odioque eius, quicumque arma suaderet, ne ab legatis quidem violandis abstinuit: conprehensos Volscos Romam duxere.
그러나 최근 레길루스 호수에서 겪은 패배는 라티움인들을 전쟁을 권하는 자가 누구든 그에 대한 분노와 증오로 가득 차게 만들어, 사절들에게 해를 입히는 일조차 서슴지 않게 했다. 그들은 볼스키인들을 붙잡아 로마로 끌고 갔다.
ibi traditi consulibus, indicatumque est Volscos Hernicosque parare bellum Romanis.
그곳에서 사절들은 집정관들에게 인도되었고, 볼스키인들과 헤르니키인들이 로마인들을 상대로 전쟁을 준비하고 있음이 밝혀졌다.
§2.22.5relata re ad senatum adeo fuit gratum patribus, ut et captivorum sex milia Latinis remitterent et de foedere, quod prope in perpetuum negatum fuerat, rem ad novos magistratus reicerent.
이 사건이 원로원에 보고되자 의원들은 이를 매우 기쁘게 여겨, 라티움인들에게 6,000명의 포로를 돌려보내 주었고, 거의 영구히 거부되었던 조약에 관한 문제를 새로운 정무관들에게 이관하였다.
enimvero tum Latini gaudere facto;
참으로 그때 라티움인들은 이 조치를 크게 기뻐했다.
§2.22.6pacis auctores in ingenti gloria esse.
평화의 주창자들은 엄청난 영광을 누렸다.
coronam auream Iovi donum in Capitolium mittunt.
그들은 카피톨리움의 유피테르에게 바칠 선물로 황금 왕관을 보냈다.
cum legatis donoque, qui captivorum remissi ad suos fuerant, magna circumfusa multitudo venit.
사절 및 선물과 함께, 가족들의 품으로 돌아가게 된 포로들의 거대한 무리가 주위를 둘러싸고 함께 왔다.
§2.22.7pergunt domos eorum, apud quem quisque servierant;
그들은 자신들이 각각 종살이를 하던 주인들의 집으로 향했다.
gratias agunt liberaliter habiti cultique in calamitate sua;
그들은 자신들의 불행한 처지에서도 너그럽게 대접받고 보살핌을 받았던 것에 감사를 표했다.
inde hospitia iungunt.
그리고 거기에서 객주(客友) 관계를 맺었다.
numquam alias ante publice privatimque Latinum nomen Romano imperio coniunctius fuit.
이전의 그 어느 때보다도 공적으로나 사적으로나 라티움이라는 이름이 로마의 지배력과 이토록 긴밀하게 결합된 적은 없었다.