§1.50.1iam magna Tarquini auctoritas inter Latinorum proceres erat, cum in diem certam ut ad lucum Ferentinae conveniant indicit: esse, quae agere de rebus communibus velit.
타르퀴니우스의 권위는 이미 라티움인들의 유력자들 사이에서 매우 컸는데, 그때 그는 특정한 날에 페렌티나의 숲으로 모이도록 소집령을 내리며, 공동의 일에 관해 논의하고 싶은 사항들이 있다고 전했다.
§1.50.2conveniunt frequentes prima luce;
그들은 동틀 녘에 무리를 지어 모여들었다.
ipse Tarquinius diem quidem servavit, sed paulo ante, quam sol occideret, venit.
타르퀴니우스 자신은 날짜는 지켰으나 해가 지기 직전에야 도착했다.
multa ibi toto die in concilio variis iactata sermonibus erant.
그곳에서는 온종일 집회에서 다양한 이야기로 많은 화제들이 오가고 있었다.
§1.50.3Turnus Herdonius ab Aricia ferociter in absentem Tarquinium erat invectus: haud mirum esse Superbo inditum Romae cognomen — iam enim ita clam quidem mussitantes, vulgo tamen eum appellabant —; an quicquam superbius esse quam ludificari sic omne nomen Latinum? principibus longe ab domo excitis ipsum,
아리치아 출신의 투르누스 헤르도니우스는 자리에 없는 타르퀴니우스를 격렬하게 비난했다. “로마에서 그에게 ‘오만한 자’라는 별칭이 붙은 것도 전혀 이상할 것이 없다.――이미 사람들은 비록 몰래 수군거리면서도 널리 그를 그렇게 부르고 있기 때문이다.――라티움이라는 이름 전체를 이처럼 조롱하는 것보다 더 오만한 일이 있겠는가?
§1.50.4qui concilium indixerit, non adesse.
유력자들을 집에서 멀리 불러내 놓고는 정작 자신은, 즉 집회를 소집한 그 본인은 참석하지도 않았다.
temptari profecto patientiam, ut, si iugum acceperint, obnoxios premat.
이는 분명 우리의 인내심을 시험하려는 것이며, 그리하여 우리가 멍에를 받아들인다면 예속된 자들로서 우리를 짓누르려는 것이다.
cui enim non apparere, adfectare eum imperium in Latinos?
그가 라티움인들에 대한 지배권을 노리고 있다는 사실이 누구에게 명백해 보이지 않겠는가?
§1.50.5quod si sui bene crediderint cives aut si creditum illud et non raptum parricidio sit, credere et Latinos, quamquam ne sic quidem alienigenae, debere;
만약 그의 시민들이 그를 잘 믿고 [왕위를] 맡겼거나, 혹은 그것이 정말 맡겨진 일이지 골육상쟁으로 빼앗은 것이 아니라 하더라도, 비록 그렇게 하더라도 외지인에게 그래야 하는 것은 아니지만 라티움인들 역시 그를 신뢰해야 할 것이다.
§1.50.6sin suos eius paeniteat, quippe qui alii super alios trucidentur, exulatum eant, bona amittant, quid spei melioris Latinis portendi? si se audiant, domum suam quemque inde abituros neque magis observaturos diem concilii, quam ipse, qui indixerit, observet. §1.50.7haec atque alia eodem pertinentia seditiosus facinorosusque homo hisque artibus opes domi nactus cum maxime dissereret, intervenit Tarquinius.
그러나 만약 그의 동포들이 그에 대해 후회하고 있다면(참으로 그들은 차례차례 도살당하고, 망명을 가고, 재산을 빼앗기고 있으니), 라티움인들에게 무슨 더 나은 희망이 예고되겠는가? 만약 내 말을 듣는다면, 각자 여기에서 자기 집으로 돌아가야 하며, 집회를 소집한 그 자신보다 집회 날짜를 더 잘 지키는 일은 없어야 한다.” 선동적이고 못된 성품의 인물이자 바로 이러한 수단들로 본국에서 권세를 얻었던 그가 이러한 주장과 같은 취지의 다른 주장을 열렬히 펼치고 있던 바로 그때, 타르퀴니우스가 도착했다.
§1.50.8is finis orationi fuit;
이것이 연설의 끝이었다.
aversi omnes ad Tarquinium salutandum.
모두가 타르퀴니우스에게 인사하기 위해 몸을 돌렸다.
qui silentio facto monitus a proximis, ut purgaret se, quod id temporis venisset, disceptatorem ait se sumptum inter patrem et filium, cura reconciliandi eos in gratiam moratum esse et, quia ea res exemisset illum diem, postero die acturum, quae constituisset.
침묵이 흐른 후 가까이 있던 이들로부터 그 늦은 시간에 도착한 것에 대해 해명하라는 권고를 받은 타르퀴니우스는, 자신이 아버지와 아들 사이의 조정자로 선임되어 그들을 화해시키는 일로 지체되었으며, 그 일이 당일을 다 차지해 버렸기 때문에 계획했던 일들은 다음 날 논의하겠다고 말했다.
§1.50.9ne id quidem ab Turno tulisse tacitum ferunt;
이 일에 대해서도 투르누스는 가만히 넘어가지 않았다고 전해진다.
dixisse enim nullam breviorem esse cognitionem quam inter patrem et filium, paucisque transigi verbis posse: ni pareat patri, habiturum infortunium esse.
그는 아버지와 아들 사이의 심리만큼 짧은 것은 없으며, 몇 마디 말로 해결될 수 있다고 말했던 것이다. 즉, ‘아버지에게 불복종하면 매를 벌 것’이라고 말이다.