§1.25.1— Foedere icto trigemini, sicut convenerat, arma capiunt.
— 조약이 맺어지자, 합의되었던 대로 세 쌍둥이 형제들이 무기를 잡는다.
cum sui utrosque adhortarentur, deos patrios, patriam ac parentes, quicquid civium domi, quicquid in exercitu sit, illorum tunc arma, illorum intueri manus, feroces et suopte ingenio et pleni adhortantium vocibus in medium inter duas acies procedunt. §1.25.2consederant utrimque pro castris duo exercitus periculi magis praesentis quam curae expertes;
아군들이 각각의 편을 격려하며, 그들의 조상신들과 조국과 부모, 집이나 군대에 있는 시민들 중 어떤 이라도 지금 바로 그들의 무기와 손을 주시하고 있다고 말하고 있을 때, 그들은 자신들의 본성으로도 사나워지고 격려하는 이들의 목소리로 가득 차서 두 대열의 한가운데로 나아간다. 양 군대는 진영 앞에 앉아 있었는데, 당장의 위험에서 벗어나기보다는 불안에서 벗어나지 못하고 있었다.
quippe imperium agebatur in tam paucorum virtute atque fortuna positum.
진정 이처럼 소수의 용기와 운명에 맡겨진 지배권이 다투어지고 있었기 때문이다.
itaque ergo erecti suspensique in minime gratum spectaculum animos intendunt. §1.25.3datur signum infestisque armis velut acies terni iuvenes magnorum exercituum animos gerentes concurrunt.
그러므로 그들은 긴장하고 마음을 졸이면서, 결코 즐겁지 않은 그 광경에 온 정신을 쏟고 있었다. 신호가 내리고, 마치 전투 대열처럼 살기 등등한 무기를 든 대군의 기개를 품은 세 젊은이들이 격돌한다.
nec his nec illis periculum suum, publicum imperium servitiumque obversatur animo futuraque ea deinde patriae fortuna, quam ipsi fecissent. §1.25.4ut primo statim concursu concrepuere arma micantesque fulsere gladii, horror ingens spectantis perstringit;
이들에게도 저들에게도 자신들의 위험은 마음에 떠오르지 않았고, 공적인 지배권과 예속, 그리고 자신들이 만들어낼 조국의 그 후의 운명만이 마음에 떠올랐다. 첫 격돌에서 즉시 무기가 부딪치는 소리가 나고 번뜩이는 칼날이 빛나자, 지켜보던 이들에게 거대한 전율이 몰려왔다.
et neutro inclinata spe torpebat vox spiritusque. §1.25.5consertis deinde manibus cum iam non motus tantum corporum agitatioque anceps telorum armorumque sed vulnera quoque et sanguis spectaculo essent, duo Romani, super alium alius, vulneratis tribus Albanis expirantes corruerunt. §1.25.6ad quorum casum cum conclamasset gaudio Albanus exercitus, Romanas legiones iam spes tota, nondum tamen cura deseruerat, exanimes vice unius, quem tres Curiatii circumsteterant. §1.25.7forte is integer fuit, ut universis solus nequaquam par, sic adversus singulos ferox.
어느 쪽으로도 희망이 기울지 않은 채, 목소리와 숨결은 얼어붙어 있었다. 이어서 혼전이 벌어지고, 이제 몸의 움직임이나 무기와 방패의 팽팽한 교차뿐만 아니라 상처와 피마저도 눈앞의 광경이 되었을 때, 두 명의 로마인이 다른 한 명 위에 겹쳐지듯, 세 명의 알바인을 부상시킨 뒤 숨을 거두며 쓰러졌다. 그들이 쓰러지는 것을 보고 알바 군대가 기쁨으로 함성을 질렀을 때, 로마 군단에서는 이미 모든 희망이 떠나갔으나, 세 명의 쿠리아티우스 형제들이 둘러싸고 있는 단 한 사람의 처지를 염려하여 숨을 죽인 채, 아직 불안만은 그들을 떠나지 않고 있었다. 마침 그는 상처가 없었으니, 한꺼번에 모두를 상대하기에는 결코 대적할 수 없었으나, 개개인을 상대로는 매우 사나웠다.
ergo, ut segregaret pugnam eorum, capessit fugam, ita ratus secuturos, ut quemque vulnere adfectum corpus sineret. §1.25.8iam aliquantum spatii ex eo loco, ubi pugnatum est, aufugerat, cum respiciens videt magnis intervallis sequentes;
그리하여 그들의 싸움을 흩어놓기 위해 그는 도망치기 시작했으니, 각자 입은 상처를 몸이 허용하는 만큼 쫓아올 것이라 생각했기 때문이다. 그가 싸움이 벌어졌던 곳에서 이미 꽤 먼 거리를 달아났을 때, 뒤를 돌아보니 그들이 큰 간격을 두고 뒤쫓아오는 것이 보였다.
unum haud procul ab sese abesse. §1.25.9in eum magno impetu rediit, et dum Albanus exercitus inclamat Curiatios, uti opem ferant fratri, iam Horatius caeso hoste victor secundam pugnam petebat.
한 명은 자신에게서 그리 멀지 않은 곳에 있었다. 그를 향해 그는 맹렬한 기세로 되돌아섰고, 알바 군대가 쿠리아티우스 형제들에게 형제를 도우라고 소리치고 있는 동안, 이미 호라티우스는 적을 죽이고 승리자로서 두 번째 싸움을 찾아 나섰다.
tunc clamore, qualis ex insperato faventium solet, Romani adiuvant militem suum; et ille defungi proelio festinat. §1.25.10prius itaque, quam alter, qui nec procul aberat, consequi posset, et alterum Curiatium conficit; §1.25.11iamque aequato Marte singuli supererant, sed nec spe nec viribus pares.
그때 뜻밖의 상황에서 지지자들이 지르는 것과 같은 함성으로 로마인들은 자신들의 전사를 응원했고, 그는 전투를 끝내고자 서둘렀다. 그리하여 멀지 않은 곳에 있던 다른 한 명이 따라잡을 수 있기 전에, 그는 두 번째 쿠리아티우스마저 해치웠다. 이제 승부가 동등해져 한 명씩만 남았으나, 희망에서도 힘에서도 대등하지 않았다.
alterum intactum ferro corpus et geminata victoria ferocem in certamen tertium dabat;
한 사람은 칼날에 다치지 않은 몸과 거듭된 승리로 기세등등하게 세 번째 대결에 임하고 있었다.
alter fessum vulnere, fessum cursu trahens corpus victusque fratrum ante se strage victori obicitur hosti. §1.25.12nec illud proelium fuit.
다른 한 사람은 상처로 지치고 달리기로 지친 몸을 이끌며, 눈앞에서 형제들이 쓰러진 것에 이미 압도당한 채 승리한 적 앞에 내던져졌다. 그것은 전투가 아니었다.
Romanus exsultans “duos” inquit “fratrum Manibus dedi;
로마인은 기뻐 날뛰며 말했다. "두 명은 내 형제들의 영혼에 바쳤다.
tertium causae belli huiusce, ut Romanus Albano imperet, dabo. ” male sustinenti arma gladium superne iugulo defigit; iacentem spoliat.
세 번째는 로마인이 알바인을 지배한다는 이 전쟁의 명분을 위해 바치겠다." 무기를 간신히 들고 있는 적의 목을 향해 위에서 칼을 꽂았고, 쓰러진 그의 무구를 벗겼다. 로마인들은 환호하고 축하하며 호라티우스를 맞이하였는데, 사태가 공포에 아주 가까웠던 만큼 그 기쁨은 더욱 컸다.
§1.25.13Romani ovantes ac gratulantes Horatium accipiunt eo maiore cum gaudio, quo prope metum res fuerat. ad sepulturam inde suorum nequaquam paribus animis vertuntur, quippe imperio alteri aucti, alteri dicionis alienae facti. §1.25.14sepulcra extant, quo quisque loco cecidit, duo Romana uno loco propius Albam, tria Albana Romam versus, sed distantia locis, ut et pugnatum est.
그 후 그들은 결코 같지 않은 마음으로 자신들의 전사자들을 묻으러 향했으니, 한쪽은 지배권을 더하게 되었고, 다른 쪽은 타국의 지배하에 놓이게 되었기 때문이다. 무덤들은 각각 쓰러진 장소에 남아 있는데, 두 개의 로마인 무덤은 알바에서 더 가까운 한 곳에 있고, 세 개의 알바인 무덤은 로마를 향한 방향에 있으되, 당시 싸웠던 대로 서로 떨어진 장소에 있다.