§1.22.1Numae morte ad interregnum res rediit.
누마의 죽음으로 국가는 다시 공위기 상태로 돌아갔다.
inde Tullum Hostilium, nepotem Hostili, cuius in infima arce clara pugna adversus Sabinos fuerat, regem populus iussit;
그 후 민중은 툴루스 호스티리우스(성채 아래에서 사비니인들을 상대로 명성 높은 전투를 치렀던 호스티리우스의 손자)를 왕으로 선출했다.
§1.22.2patres auctores facti.
원로원 의원들이 이를 승인했다.
hic non solum proximo regi dissimilis sed ferocior etiam quam Romulus fuit.
이 사람은 직전의 왕과 닮지 않았을 뿐만 아니라 로물루스보다도 더 호전적이었다.
cum aetas viresque tum avita quoque gloria animum stimulabat.
젊음과 체력뿐만 아니라 조부의 영광 또한 그의 마음을 부추겼다.
senescere igitur civitatem otio ratus undique materiam excitandi belli quaerebat.
그리하여 국가가 안일함 속에서 쇠퇴해 가고 있다고 생각한 그는 사방에서 전쟁을 일으킬 구실을 찾고 있었다.
forte evenit,
마침 다음과 같은 일이 일어났다.
§1.22.3ut agrestes Romani ex Albano agro, Albani ex Romano praedas in vicem agerent.
로마의 농민들이 알바의 영토에서, 알바의 농민들이 로마의 영토에서 서로 번갈아 가며 약탈을 감행한 것이다.
§1.22.4imperitabat tum C. Cluilius Albae.
당시 알바에서는 가이우스 클루일리우스가 통치하고 있었다.
utrimque legati fere sub idem tempus ad res repetendas missi.
양측에서 거의 같은 시기에 빼앗긴 재산의 반환을 요구하기 위해 사절이 파견되었다.
Tullus praeceperat suis, ne quid prius quam mandata agerent;
툴루스는 부하들에게 위임받은 임무를 수행하기 전에는 어떤 일도 먼저 하지 말라고 지시해 두었다.
satis sciebat negaturum Albanum; ita pie bellum indici posse.
그는 알바 측이 거절할 것임을 잘 알고 있었으며, 그래야만 도덕적으로 정당하게 전쟁을 선포할 수 있다고 생각했기 때문이다.
§1.22.5ab Albanis socordius res acta: excepti hospitio ab Tullo blande ac benigne, comiter regis convivium celebrant.
알바인들의 대처는 더 나태하게 진행되었다. 그들은 툴루스에게서 상냥하고 친절하게 환대를 받으며 왕의 연회에 다정하게 참여하고 있었다.
tantisper Romani et res repetiverant priores et neganti Albano bellum in tricesimum diem indixerant.
그사이에 로마인들은 먼저 반환을 요구했고, 거절한 알바 측에 대해 30일째 되는 날에 전쟁을 개시하겠다고 선포했다.
§1.22.6haec renuntiant Tullo.
사절들은 이 사실을 툴루스에게 보고했다.
tum legatis Tullus dicendi potestatem, quid petentes venerint, facit.
그러자 툴루스는 알바 사절들에게 무엇을 구하러 왔는지 말할 기회를 주었다.
illi omnium ignari primum purgando terunt tempus: se invitos quicquam, quod minus placeat Tullo, dicturos, sed imperio subigi;
그들은 사정을 전혀 모른 채 먼저 변명을 늘어놓으며 시간을 끌었다.
res repetitum se venisse; ni reddantur, bellum indicere iussos.
자신들은 툴루스의 마음에 들지 않는 말을 하고 싶지 않으나 명령에 굴복한 것뿐이며, 재산 반환을 요구하러 왔고, 반환되지 않는다면 전쟁을 선포하라는 명령을 받았다고 말했다.
§1.22.7ad haec Tullus “nuntiate” inquit “regi vestro regem Romanum deos facere testes, uter prius populus res repetentes legatos aspernatus dimiserit, ut in eum omnes expetant huiusce clades belli. ”
이에 대해 툴루스는 말했다. “너희의 왕에게 전하라. 로마의 왕은 신들을 증인으로 삼아, 어느 쪽 민족이 먼저 재산 반환을 요구하는 사절들을 모욕하여 돌려보냈는지를 묻고, 그 민족에게 이 전쟁의 모든 참화가 돌아가게 하겠노라고.”