§11Sed primo magis ambitio quam avaritia animos hominum exercebat, quod tamen vitium propius virtutem erat.
그러나 처음에는 탐욕보다는 야망이 인간의 마음을 더 많이 사로잡았는데, 이 결점은 그럼에도 미덕에 더 가까운 편이었다.
nam gloriam honorem imperium bonus et ignavos aeque sibi exoptant;
왜냐하면 명예와 관직과 지배권을 선한 자도 게으른 자도 똑같이 자신을 위해 열망하기 때문이다.
sed ille vera via nititur, huic quia bonae artes desunt, dolis atque fallaciis contendit.
다만 전자는 올바른 길을 통해 노력하는 반면, 후자는 훌륭한 덕성이 결여되어 있기에 기만과 속임수로 경쟁한다.
avaritia pecuniae studium habet, quam nemo sapiens concupivit: ea quasi venenis malis inbuta corpus animumque virilem effeminat, semper infinita et insatiabilis est, neque copia neque inopia minuitur.
탐욕은 돈에 대한 집착을 품고 있는데, 현자 중에 이를 갈망한 사람은 아무도 없다. 그것은 마치 나쁜 독물에 물든 것처럼 장부의 신체와 정신을 나약하게 만들며, 언제나 무한하고 만족할 줄 몰라 풍요에 의해서도 빈곤에 의해서도 줄어들지 않는다.
sed postquam L. Sulla armis recepta re publica bonis initiis malos eventus habuit, rapere omnes omnes trahere, domum alius alius agros cupere, neque modum neque modestiam victores habere, foeda crudeliaque in civis facinora facere.
그러나 루키우스 술라가 무력으로 국가를 되찾은 후, 그 시작은 좋았으나 나쁜 결과를 낳게 되자, 모두가 약탈하고 모두가 끌고 가며, 어떤 이는 집을, 다른 이는 밭을 탐내어, 승리자들은 한도도 자제도 없이 시민들을 상대로 추악하고 잔학한 비행을 저질렀다.
huc adcedebat quod L. Sulla exercitum, quem in Asia ductaverat, quo sibi fidum faceret, contra morem maiorum luxuriose nimisque liberaliter habuerat.
여기에 더하여 루키우스 술라가 군대를 자신에게 충성하도록 만들기 위해, 자신이 아시아에서 이끌었던 군대를 조상의 풍습에 반하여 사치스럽고 지나치게 관대하게 대우했던 점도 작용했다.
loca amoena voluptaria facile in otio ferocis militum animos molliverant: ibi primum insuevit exercitus populi Romani amare potare, signa tabulas pictas vasa caelata mirari, ea privatim et publice rapere, delubra spoliare, sacra profanaque omnia polluere.
쾌적하고 쾌락적인 장소들은 여가 속에서 군인들의 사나운 마음을 쉽게 약화시켰다. 그곳에서 처음으로 로마 인민의 군대는 사랑을 나누고 술을 마시며, 조각상과 회화, 음각된 그릇을 감상하고, 그것들을 사적 및 공적으로 약탈하며, 신전을 털고 성스럽고 속된 모든 것을 더럽히는 데 익숙해졌다.
igitur ii milites, postquam victoriam adepti sunt, nihil reliqui victis fecere.
그리하여 이 군인들은 승리를 거둔 뒤, 패배한 자들에게 아무것도 남기지 않았다.
quippe secundae res sapientium animos fatigant: ne illi corruptis moribus victoriae temperarent.
진정 순조로운 상황은 현자의 마음조차 피폐하게 만드나니, 하물며 도덕이 타락한 그들이 승리 속에서 자제할 수 있었겠는가.
§12Postquam divitiae honori esse coepere et eas gloria imperium potentia sequebatur, hebescere virtus, paupertas probro haberi, innocentia pro malevolentia duci coepit.
부가 명예로 여겨지기 시작하고 명성, 지배권, 권력이 그 뒤를 따르게 되자, 미덕은 쇠퇴하고 가난은 치욕으로 여겨졌으며 청렴함은 악의로 해석되기 시작했다.
igitur ex divitiis iuventutem luxuria atque avaritia cum superbia invasere: rapere consumere, sua parvi pendere aliena cupere, pudorem pudicitiam, divina atque humana promiscua, nihil pensi neque moderati habere.
그리하여 부로 인해 사치와 탐욕이 오만과 함께 청년들을 덮쳤으니, 그들은 약탈하고 탕진하며, 자신들의 것은 가볍게 여기고 남의 것을 탐하며, 부끄러움과 정조, 신성한 것과 세속적인 것을 구별 없이 한데 뒤섞어 아무런 생각도 자제도 가지지 않았다.
operae pretium est, quom domos atque villas cognoveris in urbium modum exaedificatas, visere templa deorum, quae nostri maiores religiosissumi mortales fecere.
도시의 규모로 지어진 집들과 별장들을 알게 된 뒤에, 인간들 중에서 가장 경건했던 우리의 조상들이 지은 신들의 신전을 둘러보는 것은 가치 있는 일이다.
verum illi delubra deorum pietate, domos suas gloria decorabant, neque victis quicquam praeter iniuriae licentiam eripiebant.
그러나 그들은 신들의 신전을 경건함으로, 자신들의 집을 영광으로 장식했으며, 패배한 자들로부터는 해를 끼칠 수 있는 자유 외에는 아무것도 빼앗지 않았다.
at hi contra, ignavissumi homines, per summum scelus omnia ea sociis adimere, quae fortissumi viri victores reliquerant: proinde quasi iniuriam facere id demum esset imperio uti.
반면에 이들, 즉 가장 비겁한 자들은 극악무도한 범죄를 통해, 가장 용맹한 사내들이 승리자로서 남겨둔 그 모든 것을 동맹자들에게서 빼앗았으니, 마치 해를 끼치는 것만이 마침내 지배권을 행사하는 것인 양 행동했다.
§13nam quid ea memorem, quae nisi iis qui videre nemini credibilia sunt, a privatis compluribus subvorsos montis, maria constrata esse? quibus mihi videntur ludibrio fuisse divitiae: quippe quas honeste habere licebat, abuti per turpitudinem properabant.
왜냐하면 그것을 본 사람들 외에는 아무도 믿을 수 없는 일들, 즉 수많은 사적인 개인들에 의해 산들이 깎이고 바다 위에 길이 닦였다는 사실을 내가 어찌 언급해야 하겠는가? 그들에게는 부가 노리개였던 것처럼 나에게는 보인다. 명예롭게 가질 수 있었던 부를 그들은 추잡하게 남용하기를 서둘렀기 때문이다.
sed lubido stupri ganeae ceterique cultus non minor incesserat: viri muliebria pati, mulieres pudicitiam in propatulo habere; vescendi causa terra marique omnia exquirere; dormire prius quam somni cupido esset; non famem aut sitim, neque frigus neque lassitudinem opperiri, sed ea omnia luxu antecapere.
그러나 간통과 폭식, 그리고 기타 향락에 대한 정욕도 못지않게 밀려들었으니, 사내들은 여성의 역할을 감내하고, 여성들은 정조를 공개적으로 내놓았으며, 먹기 위해 육지와 바다에서 모든 것을 찾아내고, 졸음이 오기도 전에 잠을 청했으며, 배고픔이나 목마름, 추위나 피로를 기다리지 않고 그 모든 것을 사치로써 선점했다.
haec iuventutem, ubi familiares opes defecerant, ad facinora incendebant: animus inbutus malis artibus haud facile lubidinibus carebat; eo profusius omnibus modis quaestui atque sumptui deditus erat.
이러한 것들이 가산이 탕진되었을 때 청년들을 악행으로 부추겼다. 나쁜 버릇에 물든 마음은 정욕에서 쉽게 벗어나지 못했기에, 온갖 방법으로 이익을 얻고 소비하는 데 더욱 아낌없이 몰두했다.
§14In tanta tamque corrupta civitate Catilina, id quod factu facillumum erat, omnium flagitiorum atque facinorum circum se tamquam stipatorum catervas habebat.
이토록 거대하고 타락한 국가에서 카틸리나는—가장 행하기 쉬운 일이었듯이—모든 추행과 악행을 저지르는 자들을 마치 호위병 무리처럼 자기 주변에 거느리고 있었다.
nam quicumque inpudicus adulter ganeo manu ventre pene bona patria laceraverat, quique alienum aes grande conflaverat, quo flagitium aut facinus redimeret, praeterea omnes undique parricidae sacrilegi convicti iudiciis aut pro factis iudicium timentes, ad hoc quos manus atque lingua periurio aut sanguine civili alebat, postremo omnes quos flagitium egestas conscius animus exagitabat, ii Catilinae proxumi familiaresque erant.
왜냐하면 손, 배, 성기로 조상의 재산을 탕진한 방탕한 자, 간통한 자, 식충이들의 누구든, 그리고 자신의 추행이나 악행을 무마하기 위해 막대한 빚을 지고 있던 자는 누구든, 게다가 도처에서 모여든, 판결에 의해 유죄가 입증되었거나 자신들의 행위로 재판을 두려워하는 모든 존속살해범과 성물 절도범, 여기에 더하여 거짓 맹세나 시민의 피로 손과 혀를 기르던 자들, 마지막으로 추행과 빈곤과 양심의 가책이 괴롭히던 모든 자들, 이들이 카틸리나와 가장 가까운 측근이자 친구들이었다.
quod si quis etiam a culpa vacuos in amicitiam eius inciderat, cottidiano usu atque illecebris facile par similisque ceteris efficiebatur.
그러나 설령 죄가 없는 자라도 그의 우정 속에 흘러들게 되면, 매일의 교제와 유혹을 통해 쉽게 다른 이들과 동등하고 비슷하게 길들여졌다.
sed maxume adulescentium familiaritates adpetebat: eorum animi molles et aetate fluxi dolis haud difficulter capiebantur.
하지만 그는 특히 청소년들과의 친교를 구했다. 그들의 마음은 유연하고 나이로 인해 유동적이어서 속임수에 어렵지 않게 사로잡혔기 때문이다.
nam ut quoiusque studium ex aetate flagrabat, aliis scorta praebere, aliis canes atque equos mercari; postremo neque sumptui neque modestiae suae parcere, dum illos obnoxios fidosque sibi faceret.
왜냐하면 그는 각자의 나이에 따라 타오르는 정열에 맞추어 어떤 이들에게는 창녀를 제공하고, 어떤 이들에게는 사냥개와 말을 사주었으며, 마지막으로 그들을 자신에게 종속되고 충성스럽게 만들기 위해 돈도 자신의 품위도 아끼지 않았기 때문이다.
scio fuisse nonnullos, qui ita existumarent iuventutem, quae domum Catilinae frequentabat, parum honeste pudicitiam habuisse;
나는 카틸리나의 집을 자주 드나들던 청년들이 정조를 명예롭게 지키지 못했다고 생각하는 이들이 있었다는 것을 알고 있다.
sed ex aliis rebus magis quam quod quoiquam id compertum foret haec fama valebat.
하지만 이러한 소문은 누군가에게 그것이 실제로 확인되었기 때문이라기보다는 다른 일들에서 비롯되어 더 기세를 떨쳤다.