Humanitext Reader

마르쿠스 툴리우스 키케로 · 티마이오스 §46-52

젊은 신들의 육체 형성과 시각의 기능 및 철학

8개 구절 중 8번째 · 라틴어

요약

조물주가 혼을 별들에 분배한 후 젊은 신들에 의한 육체 형성과 시각의 메커니즘, 그리고 시각으로부터 얻는 가장 큰 혜택인 철학의 중요성에 대해 설명한다.

§46Quae cum ita dissignasset seseque, si quid postea fraudis aut vitii evenisset, extra omnem culpam causamque posuisset, alios in terram, alios in lunam, alios in reliquas mundi partes, quae sunt spatiorum temporis signa et notae constitutae, spargens quasi serebat.
이와 같이 그것들을 나누어 정하고, 이후에 어떤 잘못이나 악덕이 생기더라도 자신은 모든 책임과 비난에서 벗어나도록 조처한 뒤, 어떤 혼들은 지구에, 어떤 혼들은 달에, 또 어떤 혼들은 시간의 공간적 징표이자 정해진 기호인 우주의 나머지 부분들에 씨앗을 뿌리듯 흩뜨리며 배치했다.
Post autem eam sationem dis, ut ita dicam, iunioribus permisit, ut corpora mortalia effingerent, quantumque esset reliquum ex humano animo, quod deberet accedere, id omne, et quae consequentia essent, perpolirent et absolverent;
이 파종이 끝난 후, 그는 이른바 젊은 신들에게 죽을 운명의 육체를 형성하는 일과, 인간의 혼에서 덧붙여져야 할 남은 부분 전체와 이에 따르는 모든 것들을 매만지고 완성할 것을 위임했다.
deinde ut huic animanti principes se ducesque praeberent vitamque eius quam pulcherrime regerent et gubernarent, quatenus non ipse bene factus sua culpa sibi aliquid miseriae quaereret.
나아가 이 생명체에 대해 그들이 스스로 지배자이자 인도자가 되어 그 삶을 가장 아름답게 다스리고 조타하도록 함으로써, 이 생명체 자체가 훌륭하게 만들어졌음에도 제 잘못으로 인해 스스로에게 어떤 비참함을 초래하지 않도록 했다.
§47Atque is quidem, qui cuncta conposuit, constanter in suo manebat statu;
그리고 만물을 구성한 저 분은 굳건히 자신의 상태에 머물러 있었다.
qui autem erant ab eo creati, cum parentis ordinem cognovissent, hunc sequebantur.
그러나 그에 의해 창조된 자들은 어버이의 명령을 알게 되자 이를 따랐다.
Itaque cum accepissent inmortale principium mortalis animantis, imitantes genitorem et effectorem sui particulas ignis et terrae et aquae et animae a mundo, quas rursus redderent, mutuabantur easque inter se copulabant haud isdem vinclis, quibus ipsi erant conligati, sed talibus, quae cerni non possent propter parvitatem, crebris quasi cuneolis inliquefactis unum efficiebant ex omnibus corpus atque in eo influente atque effluente animi divini ambitus inligabant.
그리하여 그들은 죽을 생명체의 불사할 원리를 이어받아, 자신들의 창조주이자 제작자를 모방하여 우주로부터 불, 흙, 물, 기의 미립자들을 나중에 다시 돌려주기로 하고 빌려와, 그것들을 자신들이 결합되어 있던 것과 같은 결속이 아니라, 그 미소함으로 인해 보이지 않는 결속으로, 즉 조밀하고 말하자면 녹아내린 작은 쐐기들로 서로 결합시켜 모든 것으로부터 하나의 육체를 만들었다. 그리고 그 안으로 흘러들고 흘러나가는 신적인 혼의 회전을 묶어 놓았다.
§48Itaque illi in flumen inmersi neque tenebant neque tenebantur, sed vi magna tum ferebant, tum ferebantur.
그리하여 그 혼들은 격렬한 흐름 속에 잠겨 지배하지도 지배받지도 않은 채, 거대한 힘에 의해 때로는 휩쓸려 가고 때로는 쓸어갔다.
Ita totum animal movebatur illud quidem, sed inmoderate et fortuito, ut sex motibus veheretur.
이처럼 저 생명체 전체는 움직이기는 하되 무절제하고 무작위로 움직여 여섯 가지 운동에 의해 실려 다녔다.
Nam et ante et pone et ad laevam et ad dextram et sursum et deorsum, modo huc, modo illuc * * * §49Sed si in splendore consedit, tum vel eadem species vel interdum inmutata redditur, cum ignis oculorum cum eo igne, qui est ob os offusus, se confudit et contulit.
앞과 뒤, 왼쪽과 오른쪽, 위와 아래로, 때로는 이리로 때로는 저리로 그러나 만일 (시선이) 밝음 속에 자리 잡으면, 눈의 불이 얼굴 앞에 쏟아져 있는 저 불과 섞여 합쳐질 때 동일한 형상이거나 혹은 때로 변화된 형상이 비친다.
Dextra autem videntur, quae laeva sunt, quia contrariis partibus oculorum contrarias partes attingunt.
그런데 왼쪽에 있는 것이 오른쪽에 보이는 까닭은, 눈의 반대편 부분들이 반대편 부분들과 접하기 때문이다.
Respondent autem dextera dexteris, laeva laevis conversione luminum, cum ea inter se non cohaerescunt.
하지만 빛의 반전으로 인해 오른쪽은 오른쪽에, 왼쪽은 왼쪽에 대응하게 되는데, 이는 그것들이 서로 유착되지 않을 때 일어난다.
Id fit, cum speculorum levitas hinc illincque altitudinem adsumpsit et ita dextera detrusit in laevam partem oculorum laevaque in dexteram.
이것은 거울의 매끄러움이 이쪽저쪽에서 높낮이를 가지게 됨으로써 오른쪽을 눈의 왼쪽 부분으로, 왼쪽을 오른쪽 부분으로 밀어내릴 때 생긴다.
Supina etiam ora cernuntur depulsione luminum; quae convertens inferiora reddit, quae sunt superiora.
얼굴이 위를 향한 채 보이는 것도 빛의 편향에 의한 것인데, 이는 빛이 회전하면서 위에 있는 것을 아래로 만든다.
§50Atque haec omnia ex eo genere sunt, quae rerum adiuvant causas;
그리고 이 모든 것들은 사물의 원인을 돕는 부류에 속한다.
quibus utitur ministeriis deus, cum optimi speciem, quoad fieri potest, efficit.
신은 가능한 한 가장 훌륭한 모습의 형상을 만들어 낼 때 이러한 도구들을 사용한다.
Sed existimant plerique non haec adiuvantia causarum, sed has ipsas esse omnium causas, quae vim habeant refrigerandi calfaciendi, concrescendi liquendi, careant autem omni intellegentia atque ratione, quae nisi in animo nulla alia in natura reperiantur.
그러나 대다수의 사람들은 이것들을 원인의 조력자가 아니라, 이것들 자체가 만물의 원인이라고 생각한다. 즉, 차갑게 하고 뜨겁게 하며 엉기게 하고 녹이는 힘은 가지고 있으되 아무런 지성과 이성도 결여한 것들을 원인으로 여기는 것이다. 이러한 지성과 이성은 혼 안에서가 아니면 자연의 다른 어디에서도 발견되지 않는다.
Animus autem sensum omnem effugit oculorum; at ignis, anima, aqua, terra corpora sunt, eaque cernuntur.
혼은 눈의 모든 감각을 피하지만, 불, 기, 물, 흙은 육체이며 그것들은 보인다.
§51Illum autem, qui intellegentiae sapientiaeque se amatorem profitetur, necesse est intellegentis sapientisque naturae primas causas conquirere, dein secundas earum rerum, quae necessario movent alias, cum ipsae ab aliis moventur.
그러나 스스로를 지성과 지혜의 애호가라 공언하는 자는, 지성적이고 지혜로운 본성의 제1원인을 찾아내야 하며, 그다음에는 스스로는 다른 것에 의해 움직이면서 필연적으로 다른 것을 움직이는 사물들의 제2원인을 찾아내야 한다.
Quocirca nobis sic cerno esse faciendum, ut de utroque nos quidem dicamus genere causarum, separatim autem de iis, quae cum intellegentia sunt efficientes pulcherrimarum rerum atque optumarum, et de iis, quae vacantes prudentia inconstantia perturbataque efficiunt.
그러므로 나는 우리가 두 가지 원인의 부류에 대해 모두 말하되, 지성을 지니고 가장 아름답고 훌륭한 사물들을 만들어 내는 원인들과, 현명함을 결여하여 일관되지 못하고 혼란스러운 변화를 일으키는 원인들을 구분하여 다루어야 한다고 생각한다.
§52Ac de oculorum quidem causis, ut haberent eam vim, quam nunc habent, satis ferme esse dictum puto.
눈이 현재 가지고 있는 저 능력을 얻게 된 원인들에 대해서는 대략 충분히 말해졌다고 생각한다.
Maxuma autem eorum utilitas donata hominum generi deorum munere deinceps explicetur.
그러나 신들의 선물로서 인류에게 주어진 눈의 가장 큰 유용성에 대해 차례로 설명하겠다.
Rerum enim optumarum cognitionem nobis oculi attulerunt.
눈은 우리에게 가장 훌륭한 것들의 인식을 가져다주었기 때문이다.
Nam haec, quae est habita de universitate oratio a nobis, haud umquam esset inventa, si neque sidera neque sol neque caelum sub oculorum aspectum cadere potuissent.
만일 별도 태양도 하늘도 눈의 시야에 들어올 수 없었다면, 우리가 우주에 대해 행해 온 이 논의는 결코 발견되지 못했을 것이다.
Nunc vero dies noctesque oculis cognitae, tum mensum annorumque conversiones et numerum machinatae sunt et spatium temporis dimensae et ad quaestionem totius naturae inpulerunt;
하지만 이제 눈을 통해 낮과 밤을 알게 되었고, 나아가 달과 해의 공전과 그 수를 고안해 냈으며, 시간의 공간을 측정하여 온 자연에 대한 탐구로 우리를 내몰았다.
quibus ex rebus philosophiam adepti sumus, quo bono nullum optabilius, nullum praestantius neque datum est mortalium generi deorum concessu atque munere neque dabitur * * *
이 일들로부터 우리는 철학을 얻게 되었으니, 신들의 허락과 선물로 인류에게 주어진 것 중 이보다 더 바랄 만하고 더 뛰어난 선은 없었으며 앞으로도 주어지지 않을 것이다

어휘·문법 주석

  1. §46extra omnem culpam causamque posuisset — 명사 `causa`는 여기에서 일반적인 '원인'이 아니라 법적인 맥락에서의 '소송, 고발, 귀책'의 의미로 `culpa`(과실, 죄)와 병치되어 있다. 이는 플라톤 원문의 ἀ나ίτιος(책임 없는, 무죄한)를 키케로가 라틴어의 법적인 면책 표현을 사용하여 번역한 것이다.
  2. §47quas rursus redderent, mutuabantur — 관계대명사 `quas`를 동반한 접속법 미완료 과거 `redderent`는 '나중에 돌려준다는 조건으로'라는 합의나 목적을 나타낸다. 우주로부터 빌려온 사원소의 미립자(particulae)가 육체의 죽음과 함께 최종적으로 자연에 반환되어야 할 일시적인 부채임을 보여준다.
  3. §49conversione luminum, cum ea inter se non cohaerescunt — 중성 복수 대명사 `ea`는 선행하는 `lumina`(빛)를 가리킨다. 거울의 반사에서 좌우가 바르게 대응하는 것은 광선들이 서로 교차하여 유착(cohaerescere)되지 않는다는 조건 하에서의 현상임을 설명한다.
  4. §50non haec adiuvantia causarum — 그리스어의 '공동 원인, 조인'(συναιτία)에 대한 키케로의 번역어. 현재분사의 중성 복수 명사화 `adiuvantia`에 속격 `causarum`(원인의)이 걸려 '원인을 돕는 것'을 의미한다. 참된 원인(혼, 지성)과 물질적인 수단이나 도구에 불과한 제2원인을 구별하기 위한 표현이다.

이 구절 인용하기

마르쿠스 툴리우스 키케로, 티마이오스 §46-52. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/ko/text/urn:cts:latinLit:phi0474.phi072.humanitext-lat1:46-52

AI 초고 번역임과 열람 날짜를 함께 적어 주세요.

번역·주석·요약은 AI가 생성한 초고이며 독자 의견을 반영해 수정됩니다.