Humanitext Reader

율리우스 카이사르 · 갈리아 전기 §7.77.1-7.77.16

알레시아의 기근과 크리토그나투스의 결사항전 연설

404개 구절 중 335번째 · 라틴어

요약

알레시아에 포위되어 기근에 직면한 가울인들은 집회를 소집하고, 아르웨르니족 출신의 크리토그나투스는 투항하는 대신 과거 킴브리족과의 전쟁 선례를 따라 비전투원들의 육체로 연명하며 항전을 지속할 것을 주장한다.

§7.77.1At ei, qui Alesiae obsidebantur praeterita die, qua auxilia suorum exspectaverant, consumpto omni frumento, inscii quid in Aeduis gereretur, concilio coacto §7.77.2de exitu suarum fortunarum consultabant.
그러나 알레시아에 포위되어 있던 이들은, 아군의 구원병을 기다리던 날도 지나가 버리고, 모든 식량이 소진되었으며, 하에두이족의 땅에서 무슨 일이 일어나고 있는지조차 모른 채, 집회를 소집하여 자신들의 운명의 결말에 대해 논의했다.
Ac variis dictis sententiis, quarum pars deditionem, pars, dum vires suppeterent, eruptionem censebat, non praetereunda oratio Critognati videtur propter eius singularem et nefariam crudelitatem.
그리고 다양한 의견이 제시되었는데, 그중 일부는 투항을 주장했고, 일부는 힘이 남아 있는 동안에 돌파할 것을 주장했으나, 크리토그나투스의 연설은 그 유례없고 사악한 잔인함 때문에 그냥 지나쳐서는 안 될 것으로 보인다.
§7.77.3Hic summo in Arvernis ortus loco et magnae habitus auctoritatis, "Nihil," inquit, "de eorum sententia dicturus sum, qui turpissimam servitutem deditionis nomine appellant, neque hos habendos civium loco neque ad concilium adhibendos censeo.
아르웨르니족 가운데 가장 높은 가문에서 태어나 큰 권위를 지닌 것으로 여겨지던 이 사람은 이렇게 말했다. "나는 가장 치욕스러운 노예 상태를 투항이라는 이름으로 부르는 자들의 의견에 대해서는 아무것도 말하지 않을 것이며, 이들을 시민으로 대우해서도 안 되고 집회에 참여시켜서도 안 된다고 생각한다.
§7.77.4Cum his mihi res sit, qui eruptionem probant;
나는 돌파를 찬성하는 이들을 상대하고자 한다.
quorum in consilio omnium vestrum consensu pristinae residere virtutis memoria videtur.
그들의 제안 속에야말로 여러분 모두의 합의에 따라 옛 용기의 기억이 남아 있는 것으로 보이기 때문이다.
Animi est ista mollitia, §7.77.5non virtus, paulisper inopiam ferre non posse.
아주 잠시 동안의 결핍도 견뎌내지 못하는 것은 마음의 유약함이지, 용기가 아니다.
Qui se ultro morti offerant facilius reperiuntur quam qui dolorem patienter ferant.
스스로 목숨을 내던지는 자는 고통을 인내심 있게 견뎌내는 자보다 더 쉽게 발견되는 법이다.
§7.77.6Atque ego hanc sententiam probarem (tantum apud me dignitas potest), si nullam praeterquam vitae nostrae iacturam fieri viderem:
그리고 만일 우리 목숨 외에 다른 아무런 손실도 일어나지 않는 것을 본다면, 나 역시 이 의견을 찬성했을 것이다 (그들의 존엄함이 내게 그토록 큰 영향력을 미치기 때문이다).
§7.77.7sed in consilio capiendo omnem Galliam respiciamus, quam ad nostrum auxilium concitavimus.
그러나 결정을 내림에 있어서는, 우리가 우리의 구원을 위해 분기시킨 가울 전역을 돌아보아야 한다.
§7.77.8Quid hominum milibus LXXX uno loco interfectis propinquis consanguineisque nostris animi fore existimatis, si paene in ipsis cadaveribus proelio decertare cogentur?
한곳에서 8만 명의 사람들이 죽임을 당했을 때, 우리의 친척과 혈족들이 거의 그들의 시체 위에서 전투를 벌여야만 한다면, 그들에게 대체 어떤 마음이 남아 있을 것이라고 생각하는가?
§7.77.9Nolite hos vestro auxilio exspoliare, qui vestrae salutis causa suum periculum neglexerunt, nec stultitia ac temeritate vestra aut animi imbecillitate omnem Galliam prosternere et perpetuae servituti subicere.
우리의 구원을 위해 자신의 위험을 돌보지 않은 이들에게서 여러분의 원조를 빼앗지 말 것이며, 여러분의 어리석음과 무모함, 혹은 마음의 약함으로 인해 가울 전역을 파멸시키고 영원한 노예 상태로 굴복하게 만들지 말라.
§7.77.10An, quod ad diem non venerunt, de eorum fide constantiaque dubitatis? Quid ergo? Romanos in illis ulterioribus munitionibus animine causa cotidie exerceri putatis?
아니면, 그들이 기일에 맞추어 오지 않았다고 해서 그들의 충성과 확고함을 의심하는 것인가? 그렇다면 무엇인가? 로마인들이 저 외곽의 방어벽에서 단지 소일거리를 위해 매일 노역에 종사하고 있다고 생각하는가?
§7.77.11Si illorum nuntiis confirmari non potestis omni aditu praesaepto, his utimini testibus appropinquare eorum adventum;
만일 모든 진입로가 차단되어 그들의 사자들을 통해 확신을 얻을 수 없다면, 이들(로마인)을 그들의 도래가 임박했다는 증인으로 삼으라.
cuius rei timore exterriti diem noctemque in opere versantur.
그 사실에 대한 공포에 짓눌려 그들은 밤낮으로 공사에 매달려 있는 것이다.
§7.77.12quid ergo mei consili est? Facere, quod nostri maiores nequaquam pari bello Cimbrorum Teutonumque fecerunt;
그렇다면 나의 제안은 무엇인가? 그것은 우리의 선조들이 결코 동등하지 않은 킴브리족과 테우토네스족의 전쟁에서 행했던 바를 행하는 것이다.
qui in oppida compulsi ac simili inopia subacti eorum corporibus qui aetate ad bellum inutiles videbantur vitam toleraverunt neque se hostibus tradiderunt.
그들은 성안으로 몰리고 유사한 결핍에 처했을 때, 연령의 이유로 전쟁에 무용해 보였던 이들의 육체로 목숨을 이어가며 적에게 자신들을 넘겨주지 않았다.
§7.77.13cuius rei si exemplum non haberemus, tamen libertatis causa institui et posteris prodi pulcherrimum iudicarem.
비록 이 일의 선례가 우리에게 없다 하더라도, 자유를 위해 그것이 창시되고 후세에 전해지는 것은 지극히 훌륭한 일이라고 나는 판단했을 것이다.
§7.77.14nam quid illi simile bello fuit? Depopulata Gallia Cimbri magnaque illata calamitate finibus quidem nostris aliquando excesserunt atque alias terras petierunt;
대체 저 전쟁에 유사한 점이 무엇이 있었단 말인가? 킴브리족은 가울을 황폐화하고 거대한 재앙을 가져왔으나, 결국에는 우리의 영토에서 물러나 다른 땅을 찾아 떠났다.
iura, leges, agros, libertatem nobis reliquerunt.
그들은 우리에게 권리, 법률, 토지, 그리고 자유를 남겨두었다.
§7.77.15Romani vero quid petunt aliud aut quid volunt, nisi invidia adducti, quos fama nobiles potentesque bello cognoverunt, horum in agris civitatibusque considere atque his aeternam iniungere servitutem? Neque enim ulla alia condicione bella gesserunt.
그러나 로마인들이 바라는 다른 것이 무엇이며, 시기심에 사로잡혀 명성으로 고귀하고 전쟁에서 강력하다고 알게 된 이들의 영토와 부족에 정착하여 그들에게 영원한 노예 상태를 씌우는 것 외에 그들이 원하는 것이 무엇이란 말인가? 실제로 그들은 그 외의 어떤 조건으로도 전쟁을 치른 적이 없다.
§7.77.16Quod si ea quae in longinquis nationibus geruntur ignoratis, respicite finitimam Galliam, quae in provinciam redacta iure et legibus commutatis securibus subiecta perpetua premitur servitute. "
설령 저 먼 이민족들 사이에서 벌어지는 일들을 알지 못한다 하더라도, 이웃한 가울을 보라. 그것은 속주로 전락하고 권리와 법률이 바뀌어, 도끼 밑에 굴복한 채 영원한 노예 상태로 억압받고 있지 않은가."

어휘·문법 주석

  1. 7.77.1praeterita die, qua auxilia suorum exspectaverant — praeterita die는 독립탈격('날이 지나가 버렸을 때')이다. 관계대명사 qua는 탈격으로, 선행사인 die를 수식하는 시간의 탈격이다.
  2. 7.77.3magnae habitus auctoritatis — magnae ... auctoritatis는 성질의 속격이다. 완료분사 habitus('~로 여겨지던')의 서술적인 부분을 보충한다.
  3. 7.77.4Animi est ista mollitia — Animi는 성질 또는 소유를 나타내는 서술적 속격('~의 성질이다')이다. 주어는 ista mollitia이다.
  4. 7.77.6Atque ego hanc sententiam probarem ... si ... viderem — 현재 사실과 반대되는 가정을 나타내는 조건문이다. 조건절(si 절)과 귀결절 모두 접속법 미완료 과거 시제(viderem, probarem)가 사용되었다.
  5. 7.77.8Quid ... animi fore ... existimatis — Quid는 부분속격 animi('어떤 마음/용기가')를 동반한다. fore(미래 부정사 futurum esse)는 existimatis에 지배되는 대격과 부정사 구문(AcI)의 부정사이며, propinquis ... nostris는 소유자의 여격이다.
  6. 7.77.11his utimini testibus appropinquare eorum adventum — utimini는 탈격 격지배를 하는 이태동사 utor의 2인칭 복수 명령형이다. appropinquare eorum adventum은 testibus('증인')의 내용을 설명하는 대격과 부정사 구문(동격절에 해당)이다.
  7. 7.77.12quid ergo mei consili est? — mei consili는 quid ... est('무엇이 있는가')에 걸리는 부분속격 또는 소유의 속격이다(직역하면 '그러면 내 제안 중 무엇이 있는가?').
  8. 7.77.13cuius rei si exemplum non haberemus ... iudicarem — 접속법 미완료 과거(haberemus, iudicarem)를 사용한 현재 사실 반대 가정문이다. institui와 prodi는 생략된 대격 주어 id(선례)를 동반하는 현재피동부정사이며, pulcherrimum [esse]와 함께 iudicarem의 목적어(Aci 구문)로 기능한다.

이 구절 인용하기

율리우스 카이사르, 갈리아 전기 §7.77.1-7.77.16. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/ko/text/urn:cts:latinLit:phi0448.phi001.humanitext-lat2:7.77.1-7.77.16

AI 초고 번역임과 열람 날짜를 함께 적어 주세요.

번역·주석·요약은 AI가 생성한 초고이며 독자 의견을 반영해 수정됩니다.