§5.33.1Tum demum Titurius, qui nihil ante providisset, trepidare et concursare cohortesque disponere, haec tamen ipsa timide atque ut eum omnia deficere viderentur;
그제서야 사전에 아무것도 내다보지 못했던 티투리우스는 당황하여 이리저리 뛰어다니며 대대들을 배치하기 시작했으나, 이마저도 소심하게 행하여 모든 것이 자신을 버리는 것처럼 보였다.
quod plerumque eis accidere consuevit, qui in ipso negotio consilium capere coguntur.
이는 행동의 한가운데서 결정을 내리도록 강요받는 이들에게 대개 일어나기 마련인 일이었다.
§5.33.2At Cotta, qui cogitasset haec posse in itinere accidere atque ob eam causam profectionis auctor non fuisset, nulla in re communi saluti deerat et in appellandis cohortandisque militibus imperatoris et in pugna militis officia praestabat.
반면에 이러한 일들이 행군 중에 일어날 수 있다고 생각했고 그 때문에 출발의 찬동자가 되지 않았던 코타는, 공동의 안전을 위해 어떤 점에서도 소홀히 하지 않았으며, 병사들을 부르고 격려하는 데 있어서는 사령관의 임무를, 전투에 있어서는 병사의 임무를 다하고 있었다.
§5.33.3Cum propter longitudinem agminis minus facile omnia per se obire et, quid quoque loco faciendum esset, providere possent, iusserunt pronuntiare, ut impedimenta relinquerent atque in orbem consisterent.
행렬의 길이 때문에 그들 스스로 모든 일을 돌보고 각 장소에서 무엇을 해야 할지 예견하기가 쉽지 않았으므로, 그들은 수하물을 버리고 원진을 치라는 명령을 전달하도록 지시했다.
§5.33.4Quod consilium etsi in eiusmodi casu reprehendendum non est, tamen incommode accidit:
이 결정은 비록 그러한 상황에서 비난받을 만한 것은 아니었으나, 불리한 결과를 초래했다.
§5.33.5nam et nostris militibus spem minuit et hostes ad pugnam alacriores effecit, quod non sine summo timore et desperatione id factum videbatur.
왜냐하면 그것은 우리 병사들에게는 희망을 줄이고 적들에게는 전투를 향해 더욱 활기를 띠게 만들었으니, 그 조치가 극도의 두려움과 절망 속에서 이루어진 것처럼 보였기 때문이다.
Praeterea accidit, quod fieri necesse erat, ut vulgo milites ab signis discederent, quae quisque eorum carissima haberet, ab impedimentis petere atque arripere properaret, clamore et fletu omnia complerentur.
게다가, 일어날 수밖에 없었던 일이었지만, 병사들이 일제히 군기에서 이탈하여 각자가 가장 소중히 여기는 것을 수하물 속에서 찾아 가로채려고 서둘렀고, 모든 곳이 외침과 울음소리로 가득 차는 일이 벌어졌다.