§38.13.1προθέσεως.
계획의.
τῶν δὲ τῆς γερουσίας βουλομένων ἐπιλαμβάνεσθαι καὶ κωλύειν αὐτὸν τῶν τοιούτων λόγων, περισπασάμενος τοὺς στρατιώτας κατανίστατο, κελεύων προσελθεῖν, ἐγγίσαι, τολμῆσαί τινα μόνον ἅψασθαι τῆς χλαμύδος. §38.13.2καθόλου δʼ ἔφη πολὺν ἤδη χρόνον παρακατεσχηκὼς αὑτὸν οὐκέτι δύνασθαι καρτερεῖν, ἀλλʼ ἐρεῖν τὸ φαινόμενον. §38.13.3δεῖν γὰρ οὐ Λακεδαιμονίους οὐδὲ Ῥωμαίους ἀγωνιᾶν οὕτως ὡς τοὺς ἐξ αὐτῶν συνεργοῦντας τοῖς ἐχθροῖς·
원로회 의원들이 그를 제지하고 그러한 발언을 하지 못하게 막으려 하자, 그는 군사들을 주변에 모아 대항해 일어섰고, 누구든 다가오고 가까이 와서 자신의 겉옷에 단지 손을 대는 것조차 감히 해보라고 소리쳤다. 대체로 그는 자신이 이미 오랫동안 자신을 억제해 왔으나 더 이상 참을 수 없으며, 보이는 진실을 말하겠다고 선언했다. 왜냐하면 그들이 라케다이몬인이나 로마인보다도, 그들 자신 내부에서 적들과 협력하는 자들을 더 두려워해야 하기 때문이었다.
εἶναι γάρ τινας τοὺς πλεῖον Ῥωμαίοις εὐνοοῦντας καὶ Λακεδαιμονίοις ἢ τοῖς σφετέροις πράγμασιν. §38.13.4καὶ τούτων πίστιν ἔφερεν·
로마인과 라케다이몬인들에게 자신들의 국익보다 더 호의를 품은 자들이 일부 존재한다는 것이었다. 그리고 그는 이에 대한 증거를 제시했다.
ἔφη γὰρ Εὐαγόραν τὸν Αἰγιέα καὶ τὸν Τριταιέα Στρατίον πάντα τὰ λεγόμενα διʼ ἀπορρήτων ἐν ταῖς συναρχίαις διασαφεῖν τοῖς περὶ τὸν Γνάιον. §38.13.5τοῦ δὲ Στρατίου συμμεμιχέναι μὲν τοῖς ἀνθρώποις ὁμολογοῦντος καὶ μετὰ ταῦτα συμμίξειν φάσκοντος φίλοις οὖσι καὶ συμμάχοις, ἀνηγγελκέναι δʼ ὁρκιζομένου μηδὲν τῶν ἐν ταῖς συναρχίαις εἰρημένων, ὀλίγοι μέν τινες ἐπίστευον, οἱ δὲ πλείους προσεδέχοντο τὰς διαβολάς. §38.13.6ὁ δὲ Κριτόλαος παροξύνας τοὺς ὄχλους διὰ τῆς τούτων κατηγορίας ἔπεισε τοὺς Ἀχαιοὺς πάλιν ψηφίσασθαι λόγῳ μὲν τὸν πρὸς Λακεδαιμονίους πόλεμον, ἔργῳ δὲ τὸν πρὸς Ῥωμαίους· §38.13.7καὶ προσεπεμέτρησεν ἕτερον ψήφισμα παράνομον, ὥστε κυρίους εἶναι τοὺς ἀνθρώπους οὓς [ἂν] ἐπὶ στρατηγίαν αἱρήσονται·
아이기온의 에우아고라스와 트리타이아의 스트라티오스가 정무관 회의에서 비밀리에 오고 간 모든 대화를 그나이우스 일당에게 상세히 밀고하고 있다는 주장이었다. 스트라티오스는 자신이 그자들과 접촉했음을 인정하고, 그들이 친구이자 동맹국이므로 앞으로도 접촉할 것이라고 말하면서도, 정무관 회의에서 오고 간 말은 아무것도 보고하지 않았다고 맹세했으나, 극소수만이 그를 믿었고 대다수는 그 고발을 받아들였다. 크리톨라오스는 이들에 대한 고발로 군중을 격분시켜, 아카이아인들을 설득하여 명목상으로는 라케다이몬인을 향한, 그러나 실질적으로는 로마인을 향한 전쟁을 다시 결의하게 만들었다. 게다가 그는 자신들이 장군으로 선출할 인물들이 전권을 쥐도록 하는 또 다른 불법적인 결의를 추가했다.
διʼ οὗ τρόπου τινὰ μοναρχικὴν ἀνέλαβεν ἐξουσίαν. §38.13.8οὗτος μὲν οὖν ταῦτα διοικησάμενος ἐγίνετο περὶ τὸ πραγματοκοπεῖν καὶ Ῥωμαίοις ἐπιβάλλειν τὰς χεῖρας, οὐδενὶ λόγῳ τοῦτο πράττων, ἀλλὰ πάντων ἀσεβεστάτοις καὶ παρανομωτάτοις ἐπιβαλλόμενος· §38.13.9τῶν δὲ πρέσβεων ὁ μὲν Γνάιος εἰς Ἀθήνας ἀπῆρεν κἀκεῖθεν εἰς Λακεδαίμονα προσεδρεύσων τοῖς καιροῖς, ὁ δʼ Αὖλος εἰς Ναύπακτον, οἱ δὲ δύο μέχρι τῆς τοῦ Καικιλίου παρουσίας ἔμειναν ἐν ταῖς Ἀθήναις.
이 방식을 통해 그는 일종의 군주제적 권력을 장악했다. 그리하여 그는 이 일들을 처리한 후, 분란을 일으키고 로마인들에게 손을 대기 시작했는데, 아무런 합리적 이유도 없이 이 일을 행했으며, 모든 것 중에서 가장 불경하고 불법적인 기획에 착수했다. 사절들 중에서 그나이우스는 아테나이로 출발하여 그곳에서 기회를 엿보기 위해 라케다이몬으로 향했고, 아울루스는 나우팍토스로 향했으며, 나머지 두 사람은 카에킬리우스가 올 때까지 아테나이에 머물렀다.
καὶ τὰ μὲν κατὰ τὴν Πελοπόννησον ἐν τούτοις ἦν. —
펠로폰네소스의 상황은 이와 같았다.