§3.89.1δίους.
스타디온 떨어진 곳이었다.
Ἀννίβας δὲ συνεὶς τὴν παρουσίαν τοῦ Φαβίου καὶ βουλόμενος ἐξ ἐφόδου καταπλήξασθαι τοὺς ὑπεναντίους, ἐξαγαγὼν τὴν δύναμιν καὶ συνεγγίσας τῷ τῶν Ῥωμαίων χάρακι παρετάξατο.
한니발은 파비우스의 도래를 알아차리고 기습으로 적들을 두려움에 떨게 하기를 원했기에, 군대를 이끌고 나와 로마군의 목책 가까이 다가가 대형을 갖추었다.
χρόνον δέ τινα μείνας, οὐδενὸς ἐπεξιόντος αὖθις ἀνεχώρησεν εἰς τὴν ἑαυτοῦ παρεμβολήν.
얼마 동안 머물렀으나 아무도 맞서 나오지 않자, 그는 다시 자신의 진영으로 퇴각했다.
§3.89.2ὁ γὰρ Φάβιος διεγνωκὼς μήτε παραβάλλεσθαι μήτε διακινδυνεύειν, στοχάζεσθαι δὲ πρῶτον καὶ μάλιστα τῆς ἀσφαλείας τῶν ὑποταττομένων, ἔμενε βεβαίως ἐπὶ τῆς διαλήψεως ταύτης.
왜냐하면 파비우스는 위험에 처하지도 결전을 치르지도 않고, 우선 무엇보다도 부하들의 안전을 목표로 삼기로 결심했기에, 이 판단을 확고히 고수했기 때문이다.
§3.89.3τὰς μὲν οὖν ἀρχὰς κατεφρονεῖτο καὶ παρεῖχε λόγον ὡς ἀποδεδειλιακὼς καὶ καταπεπληγμένος τὸν κίνδυνον, τῷ δὲ χρόνῳ πάντας ἠνάγκασε παρομολογῆσαι καὶ συγχωρεῖν ὡς οὔτε νουνεχέστερον οὔτε φρονιμώτερον οὐδένα δυνατὸν ἦν χρῆσθαι τοῖς τότε περιεστῶσι καιροῖς.
그리하여 처음에는 무시당했고 위험 앞에서 겁을 먹고 주눅이 들었다는 소문이 돌았으나, 시간이 흐르면서 당시 직면한 상황에 대처함에 있어서 그보다 더 현명하고 사려 깊게 행동할 수 있는 사람은 아무도 없었다는 점을 모든 이가 인정하고 동의하도록 만들었다.
§3.89.4ταχὺ δὲ καὶ τὰ πράγματα προσεμαρτύρησε τοῖς λογισμοῖς αὐτοῦ.
곧 실제 상황 역시 그의 계산이 옳았음을 증명해 주었다.
καὶ τοῦτʼ εἰκότως ἐγένετο.
그리고 이는 당연한 일이었다.
§3.89.5τὰς μὲν γὰρ τῶν ὑπεναντίων δυνάμεις συνέβαινε γεγυμνάσθαι μὲν ἐκ τῆς πρώτης ἡλικίας συνεχῶς ἐν τοῖς πολεμικοῖς, ἡγεμόνι δὲ χρῆσθαι συντεθραμμένῳ σφίσι καὶ παιδομαθεῖ περὶ τὰς ἐν τοῖς ὑπαίθροις χρείας,
왜냐하면 적들의 군대는 어린 시절부터 지속적으로 군사 훈련을 받았고, 그들과 함께 자라며 야외 전술에 관해 어릴 때부터 교육을 받은 지도자를 모시고 있었기 때문이다.
§3.89.6νενικηκέναι δὲ πολλὰς μὲν ἐν Ἰβηρίᾳ μάχας, δὶς δὲ Ῥωμαίους ἑξῆς καὶ τοὺς συμμάχους αὐτῶν, τὸ δὲ μέγιστον, ἀπεγνωκότας πάντα μίαν ἔχειν ἐλπίδα τῆς σωτηρίας τὴν ἐν τῷ νικᾶν·
또한 그들은 이베리아에서 많은 전투를 승리로 이끌었고, 로마군과 그 동맹군을 연이어 두 번 패배시켰으며, 무엇보다도 다른 모든 희망을 단념한 채 오직 승리하는 것만이 유일한 생존의 희망이었기 때문이다.
§3.89.7περὶ δὲ τὴν τῶν Ῥωμαίων στρατιὰν τἀναντία τούτοις ὑπῆρχε.
그러나 로마 군대측은 이와 정반대의 상황에 처해 있었다.
§3.89.8διόπερ εἰς μὲν τὸν ὑπὲρ τῶν ὅλων κίνδυνον οὐχ οἷός τʼ ἦν συγκαταβαίνειν, προδήλου τῆς ἐλαττώσεως ὑπαρχούσης·
그렇기 때문에 그는 전체의 운명을 건 위험한 싸움에 뛰어들 수 없었는데, 그들의 열세가 명백했기 때문이다.
εἰς δὲ τὰ σφέτερα προτερήματα τοῖς λογισμοῖς ἀναχωρήσας ἐν τούτοις διέτριβε καὶ διὰ τούτων ἐχείριζε τὸν πόλεμον.
오히려 그는 이성적 판단을 통해 자신들의 강점으로 되돌아갔고, 그 강점에 머무르며 그것을 통해 전쟁을 수행했다.
§3.89.9ἦν δὲ τὰ προτερήματα Ῥωμαίων ἀκατάτριπτα χορήγια
그리고 로마인들의 강점은 고갈되지 않는 보급 물자였고