§2.24.1ἵνα δὲ συμφανὲς ἐπʼ αὐτῶν γένηται τῶν ἔργων ἡλίκοις Ἀννίβας ἐτόλμησε πράγμασιν ἐπιθέσθαι [μετὰ δὲ ταῦτα] καὶ πρὸς ἡλίκην δυναστείαν παραβόλως ἀντοφθαλμήσας ἐπὶ τοσοῦτο καθίκετο τῆς προθέσεως ὥστε τοῖς μεγίστοις συμπτώμασι περιβάλλειν Ῥωμαίους, §2.24.2ῥητέον ἂν εἴη τὴν παρασκευὴν καὶ τὸ πλῆθος τῆς ὑπαρχούσης αὐτοῖς τότε δυνάμεως.
한니발이 얼마나 거대한 규모의 과업에 감히 도전했는지, 그리고 얼마나 강대한 세력에 맞서 무모할 정도로 과감하게 대치하며 자신의 기도를 달성하여 로마인들을 가장 큰 재난에 빠뜨렸는지를 실제 사실 자체를 통해 명백히 보여주기 위해, 당시 그들(로마인)에게 존재했던 군비와 군대의 규모를 언급해야 할 것이다.
§2.24.3μετὰ μὲν δὴ τῶν ὑπάτων ἐξεληλύθει τέτταρα στρατόπεδα Ῥωμαϊκά, πεντάκις μὲν χιλίους καὶ διακοσίους πεζούς, ἱππεῖς δὲ τριακοσίους ἔχον ἕκαστον.
그리하여 집정관들과 함께 출정했던 것은 로마인들의 네 군단이었는데, 각 군단은 보병 오천이백 명과 기병 삼백 명을 옹위하고 있었다.
§2.24.4σύμμαχοι δὲ μεθʼ ἑκατέρων ἦσαν οἱ συνάμφω πεζοὶ μὲν τρισμύριοι, δισχίλιοι δʼ ἱππεῖς.
그리고 양 집정관 각각과 함께한 동맹군은 합하여 보병 삼만이천 명, 기병 이천 명이었다.
§2.24.5τῶν δʼ ἐκ τοῦ καιροῦ προσβοηθησάντων εἰς τὴν Ῥώμην Σαβίνων καὶ Τυρρηνῶν ἱππεῖς μὲν ἦσαν εἰς τετρακισχιλίους, πεζοὶ δὲ πλείους τῶν πεντακισμυρίων.
위급한 시기에 로마를 구원하러 달려온 사비니인들과 에트루리아인들 중에서는 기병이 약 사천 명, 보병이 오만 명 이상이었다.
§2.24.6τούτους μὲν ἁθροίσαντες ὡς ἐπὶ Τυρρηνίας προεκάθισαν, ἑξαπέλεκυν αὐτοῖς ἡγεμόνα συστήσαντες.
이들을 집결시켜 에트루리아 방면으로 전진 배치하고, 그들에게 한 명의 법무관을 지휘관으로 삼아주었다.
§2.24.7οἱ δὲ τὸν Ἀπεννῖνον κατοικοῦντες Ὄμβροι καὶ Σαρσινάτοι συνήχθησαν εἰς δισμυρίους, μετὰ δὲ τούτων Οὐένετοι καὶ Γονομάνοι δισμύριοι.
아펜니노산맥에 거주하는 움브리아인들과 사르시나토이인들은 이만 명이 집결했고, 이들과 함께 베네티인들과 고노마니인들이 이만 명이었다.
τούτους δʼ ἔταξαν ἐπὶ τῶν ὅρων τῆς Γαλατίας, §2.24.8ἵνʼ ἐμβαλόντες εἰς τὴν τῶν Βοίων χώραν ἀντιπερισπῶσι τοὺς ἐξεληλυθότας.
이들을 갈라티아의 국경 지대에 배치했으니, 이는 그들이 보이인의 영토로 침입하여 출정해 있는 갈리아인들의 주의를 돌려놓고 끌어내기 위함이었다.
τὰ μὲν οὖν προκαθήμενα στρατόπεδα τῆς χώρας ταῦτʼ ἦν.
국토를 지키기 위해 전방에 배치된 군대는 이와 같았다.
§2.24.9ἐν δὲ τῇ Ῥώμῃ διέτριβον ἡτοιμασμένοι χάριν τῶν συμβαινόντων ἐν τοῖς πολέμοις, ἐφεδρείας ἔχοντες τάξιν, Ῥωμαίων μὲν αὐτῶν πεζοὶ δισμύριοι, μετὰ δὲ τούτων ἱππεῖς χίλιοι καὶ πεντακόσιοι, τῶν δὲ συμμάχων πεζοὶ μὲν τρισμύριοι, δισχίλιοι δʼ ἱππεῖς.
로마 시내에는 전쟁 중에 발생하는 일들에 대처하기 위해 예비대의 자격을 갖추고 준비된 자들이 대기하고 있었는데, 로마인 자신들이 보병 이만 명에 기병 천오백 명이었고, 동맹군은 보병 삼만 명에 기병 이천 명이었다.
§2.24.10καταγραφαὶ δʼ ἀνηνέχθησαν Λατίνων μὲν ὀκτακισμύριοι πεζοί, πεντακισχίλιοι δʼ ἱππεῖς, Σαυνιτῶν δὲ πεζοὶ μὲν ἑπτακισμύριοι, μετὰ δὲ τούτων ἱππεῖς ἑπτακισχίλιοι, §2.24.11καὶ μὴν Ἰαπύγων καὶ Μεσσαπίων συνάμφω πεζῶν μὲν πέντε μυριάδες, ἱππεῖς δὲ μύριοι σὺν ἑξακισχιλίοις, §2.24.12Λευκανῶν δὲ πεζοὶ μὲν τρισμύριοι, τρισχίλιοι δʼ ἱππεῖς, Μαρσῶν δὲ καὶ Μαρρουκίνων καὶ Φερεντάνων, ἔτι δʼ Οὐεστίνων πεζοὶ μὲν δισμύριοι, τετρακισχίλιοι δʼ ἱππεῖς.
그리고 제출된 명부에 기록된 바에 따르면, 라티움인은 보병 팔만 명에 기병 오천 명이었고, 삼니움인은 보병 칠만 명에 기병 칠천 명이었으며, 참으로 야퓌게스인들과 메사피오이인들은 합하여 보병 오만 명에 기병 일만육천 명이었고, 루카니아인은 보병 삼만 명에 기병 삼천 명이었으며, 마르시인들과 마루키니인들, 페렌타니인들, 그리고 베스티니인들은 보병 이만 명에 기병 사천 명이었다.
§2.24.13ἔτι γε μὴν καὶ ἐν Σικελίᾳ καὶ Τάραντι στρατόπεδα δύο παρεφήδρευεν, ὧν ἑκάτερον ἦν ἀνὰ τετρακισχιλίους καὶ διακοσίους πεζούς, ἱππεῖς δὲ διακοσίους.
또한 시켈리아와 타렌툼에도 두 군단이 예비대로 대기하고 있었는데, 각각 보병 사천이백 명에 기병 이백 명씩이었다.
§2.24.14Ῥωμαίων δὲ καὶ Καμπανῶν ἡ πληθὺς πεζῶν μὲν εἰς εἴκοσι καὶ πέντε κατελέχθησαν μυριάδες, ἱππέων δʼ ἐπὶ ταῖς δύο μυριάσιν ἐπῆσαν ἔτι τρεῖς χιλιάδες.
그리고 로마인들과 캄파니아인들의 총수는 보병 이십오만 명에 기병은 이만 명에 삼천 명이 더해져 등록되어 있었다.
§2.24.15ὥστʼ εἶναι τὸ [κεφάλαιον τῶν μὲν προκαθημένων τῆς Ῥώμης δυνάμεων πεζοὶ μὲν ὑπὲρ πεντεκαίδεκα μυριάδες, §2.24.16ἱππεῖς δὲ πρὸς ἑξακισχιλίους, τὸ δὲ] σύμπαν πλῆθος τῶν δυναμένων ὅπλα βαστάζειν, αὐτῶν τε Ῥωμαίων καὶ τῶν συμμάχων, πεζῶν ὑπὲρ τὰς ἑβδομήκοντα μυριάδας, ἱππέων δʼ εἰς ἑπτὰ μυριάδας.
그리하여 [로마를 방위하기 위해 전방에 배치된 군대의 총계는 보병이 십오만 명 이상, 기병이 육천 명가량이었고,] 무기를 들 수 있는 로마인 자신들과 동맹국들을 합한 총 인원은 보병이 칠십만 명 이상, 기병이 칠만 명에 달했다.
§2.24.17ἐφʼ οὓς Ἀννίβας ἐλάττους ἔχων δισμυρίων ἐπέβαλεν εἰς τὴν Ἰταλίαν.
이들을 상대로 한니발은 이만 명이 안 되는 군대를 이끌고 이탈리아를 침공했다.
περὶ μὲν οὖν τούτων ἐν τοῖς ἑξῆς σαφέστερον ἐκποιήσει κατανοεῖν.
이에 대해서는 이어지는 장들에서 더욱 명확하게 이해할 수 있을 것이다.