§1.87.1ἐνθαῦτα λέγεται ὑπὸ Λυδῶν Κροῖσον μαθόντα τὴν Κύρου μετάγνωσιν, ὡς ὥρα πάντα μὲν ἄνδρα σβεννύντα τὸ πῦρ, δυναμένους δὲ οὐκέτι καταλαβεῖν, ἐπιβώσασθαι τὸν Ἀπόλλωνα ἐπικαλεόμενον, εἴ τί οἱ κεχαρισμένον ἐξ αὐτοῦ ἐδωρήθη, παραστῆναι καὶ ῥύσασθαι αὐτὸν ἐκ τοῦ παρεόντος κακοῦ.
여기에서, 크로이소스가 키루스의 마음이 돌아섰음을 전해 듣고, 모든 사람이 불을 끄려 애쓰고 있으나 더 이상 잡을 수 없음을 보았을 때, 아폴론의 이름을 소리 높여 부르며, 만일 자기로부터 무언가 신을 기쁘게 할 만한 선물이 바쳐졌었다면 이제 그의 곁에 서서 현재의 재앙으로부터 자신을 구원해 달라고 간구했다는 이야기가 뤼디아인들에 의해 전해진다.
§1.87.2τὸν μὲν δακρύοντα ἐπικαλέεσθαι τὸν θεόν, ἐκ δὲ αἰθρίης τε καὶ νηνεμίης συνδραμεῖν ἐξαπίνης νέφεα καὶ χειμῶνά τε καταρραγῆναι καὶ ὗσαι ὕδατι λαβροτάτῳ, κατασβεσθῆναί τε τὴν πυρήν.
그가 눈물을 흘리며 신을 부르짖자, 맑고 바람 한 점 없던 하늘에서 갑자기 구름이 몰려들고 폭풍우가 몰아치더니 세찬 비가 쏟아져 장작더미의 불이 꺼졌다.
οὕτω δὴ μαθόντα τὸν Κῦρον ὡς εἴη ὁ Κροῖσος καὶ θεοφιλὴς καὶ ἀνὴρ ἀγαθός, καταβιβάσαντα αὐτὸν ἀπὸ τῆς πυρῆς εἰρέσθαι τάδε.
이로써 키루스는 크로이소스가 신들의 사랑을 받는 자이자 의로운 사람임을 깨닫고, 그를 장작더미에서 내려오게 한 뒤 다음과 같이 물었다.
§1.87.3Κροῖσε, τίς σε ἀνθρώπων ἀνέγνωσε ἐπὶ γῆν τὴν ἐμὴν στρατευσάμενον πολέμιον ἀντὶ φίλου ἐμοὶ καταστῆναι; ὁ δὲ εἶπε
ὦ βασιλεῦ, ἐγὼ ταῦτα ἔπρηξα τῇ σῇ μὲν εὐδαιμονίῃ, τῇ ἐμεωυτοῦ δὲ κακοδαιμονίῃ, αἴτιος δὲ τούτων ἐγένετο ὁ Ἑλλήνων θεὸς ἐπαείρας ἐμὲ στρατεύεσθαι.
"크로이소스여, 인간들 중에 누가 그대를 설득하여 내 땅으로 쳐들어와 내게 친구가 아닌 원수가 되게 하였는가?" 이에 그가 대답했다. "오, 왕이시여, 저는 그대에게는 행운이 되고 제 자신에게는 불운이 되도록 이 일을 행하였으니, 이 일의 책임은 저에게 전쟁을 일으키도록 부추긴 그리스인들의 신에게 있습니다.
§1.87.4οὐδεὶς γὰρ οὕτω ἀνόητος ἐστὶ ὅστις πόλεμον πρὸ εἰρήνης αἱρέεται·
평화 대신 전쟁을 선택할 만큼 어리석은 사람은 아무도 없기 때문입니다.
ἐν μὲν γὰρ τῇ οἱ παῖδες τοὺς πατέρας θάπτουσι, ἐν δὲ τῷ οἱ πατέρες τοὺς παῖδας.
평화 시에는 자식들이 아버지를 묻지만, 전쟁 시에는 아버지들이 자식들을 묻기 마련입니다.
ἀλλὰ ταῦτα δαίμοσί κου φίλον ἦν οὕτω γενέσθαι.
하지만 신들께서는 이 모든 일이 이렇게 되는 것을 기쁘게 여기셨나 봅니다."