§1κοινωνός εἰμι τοῦ δανείσματος τούτου, ἄνδρες δικασταί.
재판관 여러분, 저는 이 대출의 동업자입니다.
συμβαίνει δʼ ἡμῖν τοῖς τὴν κατὰ θάλατταν ἐργασίαν προῃρημένοις καὶ τὰ ἡμέτερʼ αὐτῶν ἐγχειρίζουσιν ἑτέροις ἐκεῖνο μὲν σαφῶς εἰδέναι, ὅτι ὁ δανειζόμενος ἐν παντὶ προέχει ἡμῶν.
해상 무역업을 선택하여 우리 자신의 재산을 타인들에게 위탁하는 우리에게는 다음의 사실이 분명하게 드러납니다. 즉, 돈을 빌리는 자가 모든 면에서 우리보다 우위에 있다는 점입니다.
λαβὼν γὰρ ἀργύριον φανερὸν καὶ ὁμολογούμενον, ἐν γραμματειδίῳ δυοῖν χαλκοῖν ἐωνημένῳ καὶ βυβλιδίῳ μικρῷ πάνυ τὴν ὁμολογίαν καταλέλοιπε τοῦ ποιήσειν τὰ δίκαια.
그는 분명하고 누구나 인정하는 현금을 받아 가고서도, 단돈 2칼코스로 산 서판과 극히 작은 파피루스 조각에다가 공정하게 행하겠다는 합의만을 남겨두었을 뿐이기 때문입니다.
ἡμεῖς δʼ οὐ φαμὲν δώσειν, ἀλλʼ εὐθὺς τῷ δανειζομένῳ δίδομεν τὸ ἀργύριον.
반면에 우리는 주겠다고 말만 하는 것이 아니라, 즉시 빌리는 자에게 현금을 내어줍니다.
§2τῷ οὖν ποτὲ πιστεύοντες καὶ τί λαβόντες τὸ βέβαιον, προϊέμεθα;
그렇다면 우리는 도대체 무엇을 믿고, 어떤 확실한 담보를 받았기에 재산을 내놓는 것입니까?
ὑμῖν, ὦ ἄνδρες δικασταί, καὶ τοῖς νόμοις τοῖς ὑμετέροις, οἳ κελεύουσιν, ὅσα ἄν τις ἑκὼν ἕτερος ἑτέρῳ ὁμολογήσῃ, κύρια εἶναι.
재판관 여러분, 바로 여러분과 여러분의 법률 덕분입니다. 그 법률은 누군가 자발적으로 타인과 합의한 모든 것은 효력이 있다고 규정하고 있습니다.
ἀλλά μοι δοκεῖ οὔτε τῶν νόμων οὔτε συγγραφῆς οὐδεμιᾶς ὄφελος εἶναι οὐδέν, ἂν ὁ λαμβάνων τὰ χρήματα μὴ πάνυ δίκαιος ᾖ τὸν τρόπον, καὶ δυοῖν θάτερον, ἢ ὑμᾶς δεδιὼς ἢ τὸν συμβαλόντα αἰσχυνόμενος.
그러나 제게는 돈을 받는 자가 품성 면에서 완전히 정직하지 않고, 또한 두 가지 중 하나, 즉 여러분을 두려워하거나 거래 상대방을 부끄러워하는 마음이 없다면, 법률도 그 어떤 계약서도 아무런 소용이 없는 것처럼 보입니다.
§3ὧν οὐδέτερον πρόσεστι Διονυσοδώρῳ τουτῳί, ἀλλʼ εἰς τοσοῦτον ἥκει τόλμης, ὥστε δανεισάμενος παρʼ ἡμῶν ἐπὶ τῇ νηὶ τρισχιλίας δραχμὰς ἐφʼ ᾧ τε τὴν ναῦν καταπλεῖν Ἀθήναζε, καὶ δέον ἡμᾶς ἐν τῇ πέρυσιν ὥρᾳ κεκομίσθαι τὰ χρήματα, τὴν μὲν ναῦν εἰς Ῥόδον κατεκόμισε καὶ τὸν γόμον ἐκεῖσε ἐξελόμενος ἀπέδοτο παρὰ τὴν συγγραφὴν καὶ τοὺς νόμους τοὺς ὑμετέρους, ἐκ δὲ τῆς Ῥόδου πάλιν ἀπέστειλε τὴν ναῦν εἰς Αἴγυπτον κἀκεῖθεν εἰς Ῥόδον, ἡμῖν δὲ τοῖς Ἀθήνησι δανείσασιν οὐδέπω καὶ νῦν οὔτε τὰ χρήματα ἀποδίδωσιν οὔτε τὸ ἐνέχυρον καθίστησιν εἰς τὸ ἐμφανές,
여기 있는 디오니소도로스에게는 그중 어느 것도 해당하지 않으며, 오히려 그는 너무나 대담해져서, 배를 아테네로 입항시킨다는 조건으로 우리에게서 그 배를 담보로 3,000드라크마를 빌리고서, 작년 시즌에 우리가 돈을 회수했어야 마땅함에도 불구하고, 배를 로도스섬으로 입항시켜 거기서 짐을 내려 계약과 여러분의 법률을 위반하여 매각해 버렸습니다. 그리고 로도스에서 다시 배를 이집트로 보냈고 거기서 다시 로도스로 보냈으며, 아테네에서 돈을 빌려준 우리에게는 지금까지도 돈을 돌려주지 않고 담보물을 명백히 제시하지도 않고 있습니다.
§4ἀλλὰ δεύτερον ἔτος τουτὶ καρπούμενος τὰ ἡμέτερα, καὶ ἔχων τό τε δάνειον καὶ τὴν ἐργασίαν καὶ τὴν ναῦν τὴν ὑποκειμένην ἡμῖν, οὐδὲν ἧττον εἰσελήλυθεν πρὸς ὑμᾶς, δῆλον ὡς ζημιώσων ἡμᾶς τῇ ἐπωβελίᾳ καὶ καταθησόμενος εἰς τὸ οἴκημα πρὸς τῷ ἀποστερεῖν τὰ χρήματα.
오히려 올해로 2년째 우리의 재산을 착취하면서, 대출금과 그 운용 수익, 그리고 우리에게 담보로 잡힌 배까지 다 가지고 있으면서도, 뻔뻔하게 여러분 앞에 출두하였습니다. 이는 분명 우리에게 소송 비용 부담금의 손해를 입히고, 돈을 가로채는 것에 더해 우리를 감옥에 처넣으려는 수작입니다.
ὑμῶν οὖν, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι, ὁμοίως ἁπάντων δεόμεθα καὶ ἱκετεύομεν βοηθῆσαι ἡμῖν, ἂν δοκῶμεν ἀδικεῖσθαι.
그러므로 아테네인 여러분, 저희가 부당한 일을 당하고 있다고 여겨지신다면, 여러분 모두가 한결같이 저희를 도와주시기를 간곡히 청하고 탄원합니다.
τὴν δὲ ἀρχὴν τοῦ συμβολαίου διεξελθεῖν ὑμῖν πρῶτον βούλομαι·
먼저 이 계약의 시작 부분부터 여러분께 자세히 설명해 드리고자 합니다.
οὕτως γὰρ καὶ ὑμεῖς ῥᾷστα παρακολουθήσετε.
그래야 여러분도 가장 쉽게 이해하실 수 있을 테니까요.
§5Διονυσόδωρος γὰρ οὑτοσί, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι, καὶ ὁ κοινωνὸς αὐτοῦ Παρμενίσκος προσελθόντες ἡμῖν πέρυσιν τοῦ μεταγειτνιῶνος μηνὸς ἔλεγον ὅτι βούλονται δανείσασθαι ἐπὶ τῇ νηί, ἐφʼ ᾧ τε πλεῦσαι εἰς Αἴγυπτον καὶ ἐξ Αἰγύπτου εἰς Ῥόδον ἢ εἰς Ἀθήνας, διομολογησάμενοι τοὺς τόκους τοὺς εἰς ἑκάτερον τῶν ἐμπορίων τούτων.
아테네인 여러분, 여기 있는 디오니소도로스와 그의 동업자 파르메니스코스는 작년 메타게이트니온 달에 저희를 찾아와 배를 담보로 대출을 받고 싶다고 말했습니다. 그 조건은 이집트로 항해했다가 이집트에서 로도스섬이나 아테네로 항해한다는 것이었으며, 이 두 무역항 각각에 대한 이자율을 합의했습니다.
§6ἀποκριναμένων δʼ ἡμῶν, ὦ ἄνδρες δικασταί, ὅτι οὐκ ἂν δανείσαιμεν εἰς ἕτερον ἐμπόριον οὐδὲν ἀλλʼ ἢ εἰς Ἀθήνας, οὕτω προσομολογοῦσι πλεύσεσθαι δεῦρο, καὶ ἐπὶ ταύταις ταῖς ὁμολογίαις δανείζονται παρʼ ἡμῶν ἐπὶ τῇ νηὶ τρισχιλίας δραχμὰς ἀμφοτερόπλουν, καὶ συγγραφὴν ἐγράψαντο ὑπὲρ τούτων.
재판관 여러분, 저희가 아테네 외에 다른 어떤 무역항으로 가는 것에는 대출해 줄 수 없고 오직 아테네로 오는 조건으로만 빌려주겠다고 대답하자, 그들은 이곳으로 항해하겠다고 동의하였고, 이 합의에 따라 배를 담보로 왕복 항해를 위해 저희에게서 3,000드라크마를 빌렸으며, 이에 관한 계약서를 작성했습니다.
ἐν μὲν οὖν ταῖς συνθήκαις δανειστὴς ἐγράφη Πάμφιλος οὑτοσί· ἐγὼ δʼ ἔξωθεν μετεῖχον αὐτῷ τοῦ δανείσματος.
계약서에는 대출 채권자로 여기 있는 판필로스가 기재되었고, 저는 외부에서 그와 이 대출을 공동으로 분담했습니다.
καὶ πρῶτον ὑμῖν ἀναγνώσεται αὐτὴν τὴν συγγραφήν.
먼저 여러분에게 계약서 자체를 낭독해 드리겠습니다.
ΣΥΓΓΡΑΦΗ.
계약서
§7κατὰ ταύτην τὴν συγγραφήν, ὦ ἄνδρες δικασταί, λαβόντες παρʼ ἡμῶν τὰ χρήματα Διονυσόδωρός τε οὑτοσὶ καὶ ὁ κοινωνὸς αὐτοῦ Παρμενίσκος ἀπέστελλον τὴν ναῦν εἰς τὴν Αἴγυπτον ἐνθένδε.
재판관 여러분, 이 계약서에 따라 저희에게서 돈을 받은 디오니소도로스와 그의 동업자 파르메니스코스는 이곳에서 이집트로 배를 보냈습니다.
καὶ ὁ μὲν Παρμενίσκος ἐπέπλει ἐπὶ τῆς νεώς, οὑτοσὶ δὲ αὐτοῦ κατέμενεν.
그리고 파르메니스코스는 배에 타고 항해했고, 여기 있는 자는 이곳에 남아 있었습니다.
ἦσαν γάρ, ὦ ἄνδρες δικασταί, ἵνα μηδὲ τοῦτο ἀγνοῆτε, ὑπηρέται καὶ συνεργοὶ πάντες οὗτοι Κλεομένους τοῦ ἐν τῇ Αἰγύπτῳ ἄρξαντος, ὃς ἐξ οὗ τὴν ἀρχὴν παρέλαβεν οὐκ ὀλίγα κακὰ ἠργάσατο τὴν πόλιν τὴν ὑμετέραν, μᾶλλον δὲ καὶ τοὺς ἄλλους Ἕλληνας, παλιγκαπηλεύων καὶ συνιστὰς τὰς τιμὰς τοῦ σίτου καὶ αὐτὸς καὶ οὗτοι μετʼ αὐτοῦ.
재판관 여러분, 여러분이 이 사실도 모르시는 일이 없도록 말씀드리자면, 이들은 모두 이집트를 통치했던 클레오메네스의 부하이자 협력자들이었기 때문입니다. 클레오메네스는 권력을 잡은 이래로 스스로 곡물을 매점매석하고 가격을 담합함으로써, 여러분의 도시뿐만 아니라 다른 그리스인들에게도 적지 않은 해악을 끼친 인물이며, 그 자신도, 그리고 이 자들도 그와 함께 행동했습니다.