§76καὶ μηδεὶς οἰέσθω ταύτην τὴν εὐλογίαν ἡμῖν προσήκειν τοῖς νῦν πολιτευομένοις, ἀλλὰ πολὺ τοὐναντίον.
그리고 누구도 이 찬사가 현재 정치를 하고 있는 우리에게 합당한 것이라고 생각해서는 안 되며, 오히려 그 반대입니다.
εἰσὶ γὰρ οἱ τοιοῦτοι τῶν λόγων ἔπαινος μὲν τῶν ἀξίους σφᾶς αὐτοὺς τῆς τῶν προγόνων ἀρετῆς παρεχόντων, κατηγορία δὲ τῶν τὰς εὐγενείας ταῖς αὑτῶν ῥᾳθυμίαις καὶ κακίαις καταισχυνόντων.
왜냐하면 이러한 언론은 조상의 미덕에 걸맞은 자신의 모습을 보여주는 이들에게는 찬양이지만, 자신들의 나태함과 사악함으로 고귀한 혈통을 부끄럽게 만드는 이들에게는 고발이기 때문입니다.
ὅπερ ἡμεῖς ποιοῦμεν· εἰρήσεται γὰρ τἀληθές.
이것이 바로 우리가 행하고 있는 바이며, 진실을 말해야겠습니다.
τοιαύτης γὰρ ἡμῖν τῆς φύσεως ὑπαρχούσης, οὐ διεφυλάξαμεν αὐτήν, ἀλλʼ ἐμπεπτώκαμεν εἰς ἄνοιαν καὶ ταραχὴν καὶ πονηρῶν πραγμάτων ἐπιθυμίαν.
우리에게 그러한 천성이 주어졌음에도 불구하고, 우리는 그것을 지켜내지 못하고 어리석음과 혼란, 그리고 사악한 일들에 대한 욕망에 빠져버렸습니다.
§77ἀλλὰ γὰρ ἢν ἐπακολουθῶ τοῖς ἐνοῦσιν ἐπιτιμῆσαι καὶ κατηγορῆσαι τῶν ἐνεστώτων πραγμάτων, δέδοικα μὴ πόρρω λίαν τῆς ὑποθέσεως ἀποπλανηθῶ.
그러나 만일 내가 현재의 사태를 비난하고 고발할 수 있는 기회들을 계속 쫓는다면, 본래의 주제에서 너무 멀리 벗어나 방황하게 될까 두렵습니다.
περὶ μὲν οὖν τούτων καὶ πρότερον εἰρήκαμεν, καὶ πάλιν ἐροῦμεν, ἢν μὴ πείσωμεν ὑμᾶς παύσασθαι τοιαῦτʼ ἐξαμαρτάνοντας·
따라서 이 일들에 대해서는 이전에도 말한 바 있고, 여러분에게 그러한 잘못을 그만두도록 설득하지 못하는 한 다시 말할 것입니다.
περὶ δʼ ὧν ἐξ ἀρχῆς τὸν λόγον κατεστησάμην, βραχέα διαλεχθεὶς παραχωρῶ τοῖς βουλομένοις ἔτι συμβουλεύειν περὶ τούτων.
하지만 내가 처음부터 논의하기로 시작했던 주제에 대해서는 짧게 이야기한 뒤, 이 일들에 대해 더 조언하고자 하는 이들에게 자리를 양보하겠습니다.
§78ἡμεῖς γὰρ ἢν μὲν οὕτως οἰκῶμεν τὴν πόλιν ὥσπερ νῦν, οὐκ ἔστιν ὅπως οὐ καὶ βουλευσόμεθα καὶ πολεμήσομεν καὶ βιωσόμεθα καὶ σχεδὸν ἅπαντα καὶ πεισόμεθα καὶ πράξομεν, ἅπερ ἐν τῷ παρόντι καιρῷ καὶ τοῖς παρελθοῦσι χρόνοις·
왜냐하면 만일 우리가 지금처럼 국가를 다스린다면, 우리가 심의하고 전쟁을 치르고 생활하며, 거의 모든 일에서 겪고 행하는 일들이 현재와 과거의 시기와 같을 수밖에 없기 때문입니다.
ἢν δὲ μεταβάλωμεν τὴν πολιτείαν, δῆλον ὅτι κατὰ τὸν αὐτὸν λόγον, οἷά περ ἦν τοῖς προγόνοις τὰ πράγματα, τοιαῦτʼ ἔσται καὶ περὶ ἡμᾶς·
하지만 만일 우리가 국제를 바꾼다면, 같은 이치에 따라 우리 조상들의 처지가 그러했던 것처럼 우리의 처지도 그렇게 될 것임이 분명합니다.
ἀνάγκη γὰρ ἐκ τῶν αὐτῶν πολιτευμάτων καὶ τὰς πράξεις ὁμοίας ἀεὶ καὶ παραπλησίας ἀποβαίνειν.
동일한 정치 제도에서는 언제나 유사하고 거의 같은 행동과 결과가 나오는 것이 필연적이기 때문입니다.
§79δεῖ δὲ τὰς μεγίστας αὐτῶν παρʼ ἀλλήλας θέντας βουλεύσασθαι, ποτέρας ἡμῖν αἱρετέον ἐστίν.
우리는 그 제도들의 가장 큰 요점들을 서로 비교하며 어느 쪽을 선택해야 할지 심의해야 합니다.
καὶ πρῶτον μὲν σκεψώμεθα τοὺς Ἕλληνας καὶ τοὺς βαρβάρους, πῶς πρὸς ἐκείνην τὴν πολιτείαν διέκειντο καὶ πῶς νῦν ἔχουσι πρὸς ἡμᾶς.
그리고 먼저 그리스인들과 야만인들이 그 시절의 국제에 대해 어떤 태도를 취하고 있었는지, 그리고 지금 우리에게는 어떻게 대하고 있는지 살펴봅시다.
οὐ γὰρ ἐλάχιστον μέρος τὰ γένη ταῦτα συμβάλλεται πρὸς εὐδαιμονίαν, §80ὅταν ἔχῃ κατὰ τρόπον ἡμῖν.
왜냐하면 이 민족들은 우리의 번영에 결코 작지 않은 부분을 차지하고 있기 때문입니다, 그들이 우리에게 우호적인 상태에 있을 때에는 더욱 그러합니다.
οἱ μὲν τοίνυν Ἕλληνες οὕτως ἐπίστευον τοῖς κατʼ ἐκεῖνον τὸν χρόνον πολιτευομένοις, ὥστε τοὺς πλείστους αὐτῶν ἑκόντας ἐγχειρίσαι τῇ πόλει σφᾶς αὐτούς·
그리하여 당시의 그리스인들은 그 시절에 정치를 행하던 이들을 매우 신뢰하여 그들 대부분이 자발적으로 우리 도시에 자신들을 맡겼습니다.
οἱ δὲ βάρβαροι τοσοῦτον ἀπεῖχον τοῦ πολυπραγμονεῖν περὶ τῶν Ἑλληνικῶν πραγμάτων, ὥστε οὔτε μακροῖς πλοίοις ἐπὶ τάδε Φασήλιδος ἔπλεον οὔτε στρατοπέδοις ἐντὸς Ἅλυος ποταμοῦ κατέβαινον, §81ἀλλὰ πολλὴν ἡσυχίαν ἦγον.
반면 야만인들은 그리스의 사안에 참견하는 일에서 아주 멀리 떨어져 있었기에, 군선들을 몰고 파셀리스 이쪽으로 항해하지도 않았고 군대를 거느리고 할리스 강 안쪽으로 내려오지도 않았으며, 크나큰 평온을 유지하고 있었습니다.
νῦν δʼ εἰς τοῦτο τὰ πράγματα περιέστηκεν, ὥσθʼ οἱ μὲν μισοῦσι τὴν πόλιν, οἱ δὲ καταφρονοῦσιν ἡμῶν·
그러나 지금은 사태가 반전되어 어떤 이들은 우리 도시를 미워하고, 다른 이들은 우리를 경멸합니다.
καὶ περὶ μὲν τοῦ μίσους τῶν Ἑλλήνων αὐτῶν ἀκηκόατε τῶν στρατηγῶν· ὡς δὲ βασιλεὺς ἔχει πρὸς ἡμᾶς, ἐκ τῶν ἐπιστολῶν ὧν ἔπεμψεν ἐδήλωσεν.
그리스인들의 미워함에 대해서는 여러분도 장군들에게서 들은 바와 같으며, 페르시아 왕이 우리를 어떻게 대하고 있는지는 그가 보낸 편지들을 통해 분명히 드러났습니다.
§82ἔτι πρὸς τούτοις ὑπὸ μὲν ἐκείνης τῆς εὐταξίας οὕτως ἐπαιδεύθησαν οἱ πολῖται πρὸς ἀρετήν, ὥστε σφᾶς μὲν αὐτοὺς μὴ λυπεῖν, τοὺς δʼ εἰς τὴν χώραν εἰσβάλλοντας ἅπαντας μαχόμενοι νικᾶν.
더욱이 당시의 훌륭한 질서 아래서 시민들은 미덕을 지니도록 교육받았기에 스스로를 괴롭히지 않았고, 국경을 침입해 들어오는 모든 이들을 맞서 싸워 물리쳤습니다.
ἡμεῖς δὲ τοὐναντίον·
우리는 반대입니다.
ἀλλήλοις μὲν γὰρ κακὰ παρέχοντες οὐδεμίαν ἡμέραν διαλείπομεν, τῶν δὲ περὶ τὸν πόλεμον οὕτω κατημελήκαμεν, ὥστʼ οὐδʼ εἰς ἐξετάσεις ἰέναι τολμῶμεν ἢν μὴ λαμβάνωμεν ἀργύριον.
우리는 서로에게 해를 끼치며 하루도 거르지 않으며, 전쟁에 관한 일들을 너무나 소홀히 다루어 돈을 받지 않으면 사열식에 나가는 것조차 감히 하지 못할 정도입니다.
§83τὸ δὲ μέγιστον· τότε μὲν οὐδεὶς ἦν τῶν πολιτῶν ἐνδεὴς τῶν ἀναγκαίων, οὐδὲ προσαιτῶν τοὺς ἐντυγχάνοντας τὴν πόλιν κατῄσχυνε, νῦν δὲ πλείους εἰσὶν οἱ σπανίζοντες τῶν ἐχόντων·
그리고 가장 큰 점은, 당시에는 시민들 중 누구도 생필품이 부족하지 않았고 만나는 이들에게 구걸하여 도시를 수치스럽게 만들지도 않았으나, 지금은 가난한 이들이 부유한 이들보다 더 많다는 것입니다.
οἷς ἄξιόν ἐστι πολλὴν συγγνώμην ἔχειν, εἰ μηδὲν τῶν κοινῶν φροντίζουσιν, ἀλλὰ τοῦτο σκοποῦσιν ὁπόθεν τὴν ἀεὶ παροῦσαν ἡμέραν διάξουσιν.
이들이 공적인 일에 전혀 신경 쓰지 않고 오직 매일 닥쳐오는 하루를 어떻게 보낼지만을 살피고 있다 하더라도, 크게 동정하는 것이 마땅합니다.
§84ἐγὼ μὲν οὖν ἡγούμενος, ἢν μιμησώμεθα τοὺς προγόνους, καὶ τῶν κακῶν ἡμᾶς τούτων ἀπαλλαγήσεσθαι καὶ σωτῆρας οὐ μόνον τῆς πόλεως ἀλλὰ καὶ τῶν Ἐλλήνων ἁπάντων γενήσεσθαι, τήν τε πρόσοδον ἐποιησάμην καὶ τοὺς λόγους εἴρηκα τούτους·
그러므로 나는 우리가 조상들을 모방한다면 이러한 불행들에서 벗어날 뿐만 아니라, 우리 도시뿐만 아니라 모든 그리스인의 구원자가 될 수 있을 것이라 생각하여 민회에 나와 이 연설을 한 것입니다.
ὑμεῖς δὲ πάντα λογισάμενοι ταῦτα χειροτονεῖθʼ ὅ τι ἂν ὑμῖν δοκῇ μάλιστα συμφέρειν τῇ πόλει.
여러분은 이 모든 것을 숙고하여 국가에 가장 유익하다고 생각되는 쪽으로 투표해 주십시오.