§1ὠς μὲν κοινῶς καὶ καθόλου εἰπεῖν πολλῷ προκρίνει τὸν Μένανδρον, ὡς δʼ ἐπὶ μέρους καὶ ταῦτα προστίθησι
τὸ φορτικόν
φησὶν
ἐν λόγοις καὶ θυμελικὸν καὶ βάναυσον ὥς ἐστιν Ἀριστοφάνει, Μενάνδρῳ δʼ οὐδαμῶς.
대략적으로 그리고 총괄적으로 말하자면 그는 메난드로스를 훨씬 더 선호하지만, 부분적으로는 다음과 같은 점들을 덧붙인다. 그는 말하기를, 언어에 있어서 "저속함과 극장풍의 천박함과 야비함"이 아리스토파네스에게는 존재하나, 메난드로스에게는 결코 없다고 한다.
καὶ γὰρ ὁ μὲν ἀπαίδευτος καὶ ἰδιώτης, οἷς ἐκεῖνος λέγει, ἁλίσκεται ὁ δὲ πεπαιδευμένος δυσχερανεῖ·
왜냐하면 교양 없는 무식한 자는 전자가 말하는 것에 매료되지만, 교양 있는 자는 불쾌해할 것이기 때문이다.
λέγω δὲ τὰ ἀντίθετα καὶ ὁμοιόπτωτα καὶ παρωνυμίας.
내가 말하는 것은 대구와 동격 어미와 말장난이다.
τούτοις γὰρ ὁ μὲν μετὰ τοῦ προσήκοντος λόγου καὶ ὀλιγάκις χρῆται ἐπιμελείας αὐτὰ ἀξιῶν, ὁ δὲ καὶ πολλάκις καὶ οὐκ εὐκαίρως καὶ ψυχρῶς·
이것들을 한 사람은 적절한 이성적 고려 속에서 드물게 사용하며 그것들을 주의 깊게 다루는 반면, 다른 한 사람은 자주 그리고 때아닌 때에 냉랭하게 사용한다.
ἐπαινεῖται γάρ
φησὶν ʼ ὅτι τοὺς ταμίας ἐβάπτισεν, οὐχὶ ταμίας ἀλλὰ Λαμίας ὄντας·
왜냐하면 그는 재무관들을 가라앉혔는데, 그들이 재무관이 아니라 라미아들이었기 때문에 찬사를 받는다고 그는 말한다.
καὶ
"οὗτος ἤτοι καικίας ἢ συκοφαντίας πνεῖ"
καὶ
"γάστριζε καὶ τοῖς ἐντέροις καὶ τοῖς κόλοις"
καὶ
"ὑπὸ τοῦ γέλωτος εἰς Γέλαν ἀφίξομαι"
καὶ
"τί δῆτα σοι δράσω, κακόδαιμον, ἀμφορεὺς ἑξοστρακισθείς; "
καὶ
"
ἄγρια γὰρ ἡμᾶς, ὦ γυναῖκες, δρᾷ κακά,
ἅτʼ ἐν ἀγρίοισι τοῖς λαχάνοις αὐτὸς τραφείς
"
καὶ
"ἀλλʼ ἦ τριχόβρωτες τὸν λόφον μου κατέφαγον"
καὶ
"
φέρε δεῦρο γοργόνωτον ἀσπίδος κύκλον.
그리고 "이 자는 북동풍 아니면 고자질을 불어대고 있다", 그리고 "배를 쳐라, 창자와 결장까지도", 그리고 "웃음 소리 때문에 나는 겔라에 이르게 되리라", 그리고 "불행한 자여, 도편추방된 암포라여, 내가 참으로 너를 위해 무엇을 해 주랴?", 그리고 "여인들이여, 그는 우리에게 가혹한 악행을 저지르고 있으니, 자신도 거친 채소밭에서 자란 자이기 때문이다", 그리고 "설마 벌레들이 내 투구 깃을 먹어 치웠단 말인가?", 그리고 "고르곤이 그려진 방패의 둥근 테를 이리 가져오너라.
κἀμοὶ πλακοῦντος τυρόνωτον δὸς κύκλον
"
καὶ πολλὰ τοιαῦτα.
나에게도 치즈가 덮인 둥근 케이크를 다오", 그리고 이와 같은 많은 것들이 있다.
ἔνεστι μὲν οὖν ἐν τῇ κατασκευῇ τῶν ὀνομάτων αὐτῷ τὸ τραγικὸν τὸ κωμικὸν τὸ σοβαρὸν τὸ πεζόν, ἀσάφεια κοινότης, ὄγκος καὶ δίαρμα, σπερμολογία καὶ φλυαρία ναυτιώδης.
그러므로 그의 어휘 구성 안에는 비극적인 것, 희극적인 것, 거만한 것, 평범한 것, 모호함, 평범함, 허세와 고양, 잡담과 메스꺼운 허튼소리가 들어 있다.
καὶ τοσαύτας διαφορὰς ἔχουσα καὶ ἀνομοιότητας ἡ λέξις οὐδὲ τὸ πρέπον ἑκάστῃ καὶ οἰκεῖον ἀποδίδωσιν οἷον λέγω βασιλεῖ τὸν ὄγκον ῥήτορι τὴν δεινότητα γυναικὶ τὸ ἁπλοῦν ἰδιώτῃ τὸ πεζὸν ἀγοραίῳ τὸ φορτικόν·
그리고 이처럼 많은 차이와 부조화를 가진 그의 문체는 각자에게 어울리고 적합한 것조차 부여하지 못한다. 예컨대, 왕에게는 존대함을, 연설가에게는 기민함을, 여성에게는 소박함을, 평민에게는 평범함을, 시장 사람에게는 저속함을 부여하는 것 같은 일 말이다.
ἀλλʼ ὥσπερ ἀπὸ κλήρου ἀπονέμει τοῖς προσώποις τὰ προστυχόντα τῶν ὀνομάτων, καὶ οὐκ ἂν διαγνοίης εἴθʼ υἱός ἐστιν εἴτε πατὴρ εἴτʼ, ἄγροικος εἴτε θεὸς εἴτε γραῦς εἴθʼ ἣρως ὁ διαλεγόμενος.
오히려 그는 마치 제비뽑기라도 하듯 등장인물들에게 무작위로 단어들을 배분하므로, 대화하는 이가 아들인지 아버지인지, 시골내기인지 신인지, 노파인지 영웅인지 분간할 수 없을 것이다.
§2ἡ δὲ Μενάνδρου φράσις οὕτω συνέξεσται καὶ συμπέπνευκε κεκραμένη πρὸς ἑαυτήν, ὥστε διὰ πολλῶν ἀγομένη παθῶν καὶ ἠθῶν καὶ προσώποις ἐφαρμόττουσα παντοδαποῖς μία τε φαίνεσθαι καὶ τὴν ὁμοιότητα τηρεῖν ἐν τοῖς κοινοῖς καὶ συνήθεσι καὶ ὑπὸ τὴν χρείαν ὀνόμασιν·
반면 메난드로스의 문체는 너무나 잘 다듬어지고 유기적으로 호흡을 같이하며 스스로 조화를 이루고 있어서, 많은 감정과 성격들을 거치며 다양한 인물들에게 적합하게 적용되면서도, 하나로 보이며, 평범하고 친숙하며 일상적인 단어들 속에서 일관성을 유지한다.
ἐὰν δέ τινος ἄρα ν τερατείας εἰς τὸ πρᾶγμα καὶ ψόφου δεήσῃ, καθάπερ αὐλοῦ πάντρητον ἀνασπάσας ταχὺ πάλιν καὶ πιθανῶς ἐπέβαλε καὶ κατέστησε τὴν φωνὴν εἰς τὸ οἰκεῖον.
그리고 만약 사태에 어떤 과장이나 요란함이 필요하다면, 마치 피리의 모든 구멍을 열어젖히듯 빠르고도 설득력 있게 목소리를 높였다가 다시 본연의 목소리로 가라앉혀 조절한다.
πολλῶν δὲ γεγονότων εὐδοκίμων τεχνιτῶν, οὔθʼ ὑπόδημα δημιουργὸς οὔτε προσωπεῖον σκευοποιὸς οὔτε τις ἱμάτιον ἅμα ταὐτὸν ἀνδρὶ καὶ γυναικὶ καὶ μειρακίῳ καὶ γέροντι καὶ οἰκότριβι πρέπον ἐποίησεν·
많은 훌륭한 장인들이 나타났으나, 구두 장인도, 가면 제작자도, 재단사도 남자와 여자, 청년과 노인, 그리고 집안 노예에게 동시에 모두 잘 어울리는 신발이나 가면이나 옷을 만들어내지 못했다.
ἀλλὰ Μένανδρος;
그러나 메난드로스는 어떠한가?
οὕτως ἔμιξε τὴν λέξιν, ὥστε πάσῃ καὶ φύσει καὶ διαθέσει καὶ ἡλικίᾳ σύμμετρον εἶναι, καὶ ταῦτα νέος μὲν ἔτι τοῦ πράγματος ἁψάμενος, ἐν ἀκμῇ δὲ τοῦ ποιεῖν καὶ διδάσκειν τελευτήσας, ὅτε μάλιστα καὶ πλείστην ἐπίδοσιν, ὡς Ἀριστοτέλης φησί, λαμβάνει τὰ περὶ τὴν λέξιν τοῖς γράφουσιν.
그는 문체를 이처럼 혼합하여, 모든 천성과 기질과 연령에 부합되게 하였다. 더욱이 그는 아직 젊은 나이에 이 일에 착수하여, 창작과 상연의 절정기에 사망했음에도 이를 이루어 냈다. 그때는 아리스토텔레스가 말하듯, 문필가들에게 있어서 문체에 관한 능력이 가장 크게 진보하는 시기이다.
εἰ οὖν πρὸς τὰ πρῶτα τῶν Μενάνδρου δραμάτων τὰ μέσα καὶ τὰ τελευταῖα παραβάλοι τις, ἐξ αὐτῶν ἐπιγνώσεται, ὅσα ἔμελλεν, εἰ ἐπεβίω, καὶ τούτοις ἕτερα προσθήσειν.
그러므로 만약 누군가가 메난드로스의 극작품 중 초기작들을 중간 및 후기작들과 비교해 본다면, 그가 만약 더 오래 살았더라면 이들에 다시 얼마나 많은 다른 것들을 보태었을지 그 작품들 자체로부터 알게 될 것이다.