§47ὁ Πλάτων τοῖς πρεσβύταις μᾶλλον παρῄνει
αἰσχύνεσθαι τοὺς νέους,
ἵνα κἀκεῖνοι πρὸς αὐτοὺς αἰδημόνως ἔχωσιν·
플라톤은 노인들에게 젊은이들을 더 존중하라고 권했다. 이는 젊은이들 역시 그들에 대해 공손한 태도를 갖게 하기 위함이었다.
ὅπου
γὰρ
ἀναισχυντοῦσι γέροντες,
οὐδεμίαν αἰδῶ τοῖς νέοις οὐδʼ εὐλάβειαν ἐγγίγνεσθαι.
왜냐하면 노인들이 부끄러움을 모르는 곳에서는 젊은이들에게 어떤 수줍음이나 신중함도 생겨나지 않기 때문이다.
τούτου δεῖ μεμνημένον τὸν ἄνδρα μηδένα μᾶλλον αἰδεῖσθαι τῆς γυναικός, ὡς τὸν θάλαμον αὐτῇ διδασκαλεῖον εὐταξίας ἢ ἀκολασίας γενησόμενον.
남편은 이를 명심하여 아내보다 더 존중해야 할 사람이 없음을 알아야 한다. 침실이 그녀에게 질서의 배움터가 되거나 혹은 방탕의 배움터가 될 것이기 때문이다.
ὁ δὲ τῶν αὐτῶν ἡδονῶν αὐτὸς μὲν ἀπολαύων ἐκείνην δʼ ἀποτρέπων οὐδὲν διαφέρει τοῦ κελεύοντος διαμάχεσθαι τὴν γυναῖκα πρὸς τοὺς πολεμίους, οἷς αὐτὸς ἑαυτὸν παρέδωκε.
자신은 똑같은 쾌락을 누리면서 그녀를 멀리하려 하는 자는, 자신이 스스로 몸을 맡겨버린 적들을 상대로 아내에게 맞서 싸우라고 명령하는 자와 다를 바 없다.
§48περὶ δὲ φιλοκοσμίας σὺ μέν, ὦ Εὐρυδίκη, τὰ πρὸς Ἀρίστυλλαν ὑπὸ Τιμοξένας γεγραμμένα ἀναγνοῦσα πειρῶ διαμνημονεύειν σὺ δέ, ὦ Πολλιανέ, μὴ νόμιζε περιεργίας ἀφέξεσθαι τὴν γυναῖκα καὶ πολυτελείας, ἂν ὁρᾷ σε μὴ καταφρονοῦντα τούτων ἐν ἑτέροις, ἀλλὰ καὶ χαίροντα χρυσώσεσιν ἐκπωμάτων καὶ γραφαῖς οἰκηματίων καὶ χλίδωσιν ἡμιόνων καὶ ἵππων περιδεραίοις.
치장하는 것을 좋아하는 일에 관해서는, 에우리디케여, 그대는 티모크세나가 아리스틸라에게 쓴 편지를 읽고 마음에 담아두도록 노력하여라. 그리고 폴리아노스여, 만약 그대의 아내가, 그대가 다른 이들의 사치를 경멸하지 않고 오히려 금박을 입힌 잔이나 방의 벽화, 노새의 화려한 장식, 말의 목걸이를 기뻐하는 것을 본다면, 그녀가 번잡하고 사치스러운 일을 멀리할 것이라고 생각하지 마라.
οὐ γὰρ ἔστιν ἐξελάσαι τῆς γυναικωνίτιδος ἐν μέσῃ τῇ ἀνδρωνίτιδι τὴν πολυτέλειαν ἀναστρεφομένην.
남자들의 방 한가운데서 사치가 활개 치고 돌아다니고 있는데, 여자들의 방에서 사치를 몰아내기란 불가능하기 때문이다.
καὶ σὺ μὲν ὥραν ἔχων ἤδη φιλοσοφεῖν τοῖς μετʼ ἀποδείξεως καὶ κατασκευῆς λεγομένοις ἐπικόσμει τὸ ἦθος, ἐντυγχάνων καὶ πλησιάζων τοῖς ὠφελοῦσι·
그리고 그대는 이제 철학을 공부하기에 충분한 나이가 되었으니, 논증과 체계를 갖추어 전해지는 말들로 자라나는 인격을 장식하라.
τῇ γυναικὶ πανταχόθεν τὸ χρήσιμον συνάγων ὥσπερ αἱ μέλιτται καὶ φέρων αὐτὸς ἐν σεαυτῷ μεταδίδου καὶ προσδιαλέγου, φίλους αὐτῇ ποιῶν καὶ συνήθεις τῶν λόγων τοὺς ἀρίστους.
그리하여 유익한 이들을 찾아가고 친하게 지내며, 꿀벌처럼 사방에서 유익한 것을 아내를 위해 모으고 스스로 가슴에 품어 전달하고 함께 대화하며, 가장 훌륭한 배움들을 그녀에게 친근하고 익숙한 친구로 만들어 주어라.
πατὴρ
μὲν γάρ
ἐσσι
αὐτῇ
καὶ πότνια μήτηρ ἠδὲ κασίγνητος
οὐχ ἧττον σεμνὸν ἀκοῦσαι γαμετῆς λεγούσης
ἄνερ,
ἀτὰρ σὺ μοί ἐσσι
καθηγητὴς καὶ φιλόσοφος καὶ διδάσκαλος τῶν καλλίστων καὶ θειοτάτων,
τὰ τοιαῦτα μαθήματα πρῶτον ἀφίστησι τῶν ἀτόπων τὰς γυναῖκας·
"그대야말로 그녀에게는 아버지이며, 존경스러운 어머니이자 형제이다." 라는 말을, 아내가 남편을 향해, "남편이여, 당신은 저에게 인도자이자 철학자이며, 가장 아름답고 성스러운 것들을 가르쳐 주시는 교사입니다." 라고 하는 것을 듣는 것 또한 그에 못지않게 고귀한 일이다. 이러한 배움은 첫째로 여인들을 엉뚱한 행동으로부터 멀어지게 만든다.
αἰσχυνθήσεται γὰρ ὀρχεῖσθαι γυνὴ γεωμετρεῖν μανθάνουσα, καὶ φαρμάκων ἐπῳδὰς οὐ προσδέξεται τοῖς Πλάτωνος ἐπᾳδομένη λόγοις καὶ τοῖς Ξενοφῶντος.
기하학을 배우는 여인은 춤추는 것을 부끄러워할 것이며, 플라톤과 크세노폰의 말씀에 매료된 여인은 독약의 주문 같은 것들을 받아들이지 않을 것이기 때문이다.
ἂν δέ τις ἐπαγγέλληται καθαιρεῖν τὴν σελήνην, γελάσεται τὴν ἀμαθίαν καὶ τὴν ἀβελτερίαν τῶν ταῦτα πειθομένων γυναικῶν, ἀστρολογίας ἀνηκόως ἔχουσα καὶ περὶ Ἀγλαονίκης ἀκηκουῖα τῆς Ἡγήτορος τοῦ Θεσσαλοῦ θυγατρὸς ὅτι τῶν ἐκλειπτικῶν ἔμπειρος οὖσα πανσελήνων καὶ προειδυῖα τὸν χρόνον, ἐν ᾧ συμβαίνει τὴν σελήνην ὑπὸ τῆς σκιᾶς ἁλίσκεσθαι, παρεκρούετο καὶ συνέπειθε τὰς γυναῖκας ὡς αὐτὴ καθαιροῦσα τὴν σελήνην.
만약 누군가가 달을 끌어내려 주겠다고 공언한다 하더라도, 천문학을 배워 테살리아인 헤게토르의 딸 아글라오니케에 관한 이야기――그녀는 만월의 월식을 잘 알고 있어서, 달이 지구의 그림자에 가려지는 시간을 미리 알았기 때문에, 자신이 직접 달을 끌어내린다고 여자들을 속이고 설득했다는 이야기――를 들어본 적이 있다면, 그녀는 그러한 말을 믿는 여자들의 무지함과 어리석음을 비웃을 것이다.
παιδίον μὲν γὰρ οὐδεμία ποτὲ γυνὴ λέγεται ποιῆσαι δίχα κοινωνίας ἀνδρός, τὰ δʼ ἄμορφα κυήματα καὶ σαρκοειδῆ καὶ σύστασιν ἐν ἑαυτοῖς ἐκ διαφθορᾶς λαμβάνοντα μύλας καλοῦσι.
어떤 여인도 남성의 동참 없이는 결코 아이를 가질 수 없다고들 하지만, 썩어 들어감으로써 자기 안에서 형태 없이 살덩이처럼 뭉쳐 굳어진 태아를 사람들은 '뮬라'라고 부른다.
τοῦτο δὴ φυλακτέον ἐν ταῖς ψυχαῖς γίγνεσθαι τῶν γυναικῶν.
이러한 일이 여인들의 영혼 속에 생겨나는 것을 막아야 한다.
ἂν γὰρ λόγων χρηστῶν σπέρματα μὴ δέχωνται μηδὲ κοινωνῶσι παιδείας· τοῖς ἀνδράσιν, αὐταὶ καθʼ αὑτὰς ἄτοπα πολλὰ καὶ φαῦλα βουλεύματα καὶ πάθη κυοῦσι.
만약 좋은 배움의 씨앗을 받지 못하고 남편들과 교양을 공유하지 않는다면, 여인들은 스스로 온갖 엉뚱하고 사악한 도모와 격정을 잉태하기 때문이다.
σὺ δʼ ὦ Εὐρυδίκη μάλιστα πειρῶ τοῖς τῶν σοφῶν καὶ ἀγαθῶν ἀποφθέγμασιν ὁμιλεῖν καὶ διὰ στόματος ἀεὶ τὰς φωνὰς ἔχειν ἐκείνας ὧν καὶ παρθένος οὖσα παρʼ ἡμῖν ἀνελάμβανες, ὅπως εὐφραίνῃς μὲν τὸν ἄνδρα, θαυμάζῃ δʼ ὑπὸ τῶν ἄλλων γυναικῶν, οὕτω κοσμουμένη περιττῶς καὶ σεμνῶς ἀπὸ μηδενός.
그러나 에우리디케여, 그대는 현자들과 선한 이들의 격언에 가장 친숙해지도록 노력하고, 예전에 처녀 시절에 우리 집에서 배웠던 그 말씀들을 항상 입에 담아두어라. 그리하여 남편을 기쁘게 하고 다른 여인들에게 존경을 받도록 하라. 그렇게 돈을 들이지 않고도 유달리 품위 있게 장식함에 의해서 말이다.
τοὺς μὲν γὰρ τῆσδε τῆς πλουσίας μαργαρίτας καὶ τὰ τῆσδε τῆς ξένης σηρικὰ λαβεῖν οὐκ ἔστιν οὐδὲ περιθέσθαι μὴ πολλοῦ πριαμένην, τὰ δὲ Θεανοῦς κόσμια καὶ Κλεοβουλίνης καὶ Γοργοῦς τῆς Λεωνίδου γυναικὸς καὶ Τιμοκλείας τῆς Θεαγένους ἀδελφῆς καὶ Κλαυδίας τῆς παλαιᾶς, καὶ Κορνηλίας τῆς Σκιπίωνος καὶ ὅσαι ἐγένοντο θαυμασταὶ καὶ περιβόητοι, ταῦτα δʼ ἔξεστι περικειμένην προῖκα καὶ κοσμουμένην αὐτοῖς ἐνδόξως ἅμα βιοῦν καὶ μακαρίως.
저 부유한 여인의 진주나 저 이국 여인의 비단을 얻어 몸에 걸치기란 비싼 대가를 치르지 않고서는 불가능하지만, 테아노의 장신구와 클레오불리나의 장신구, 레오니다스의 아내인 고르고의 장신구, 테아게네스의 자매인 티모클레아의 장신구, 옛날의 클라우디아, 스키피오의 딸 코르넬리아의 장신구, 그리고 놀랍고 명성을 떨친 여인들의 장신구라면 그것을 혼수 삼아 걸치고 영광스럽고 행복하게 일생을 보낼 수 있다.
εἰ γὰρ ἡ Σαπφὼ διὰ τὴν ἐν τοῖς μέλεσι καλλιγραφίαν ἐφρόνει τηλικοῦτον ὥστε γράψαι πρός τινα πλουσίαν
"
κατθάνοισα δὲ κείσεαι, οὐδέ τις μναμοσύνα σέθεν
ἔσεται·
만약 사포가 서정시의 아름다운 문장력 덕분에 스스로 매우 자부심을 느껴, 어느 부유한 여인에게, "어이, 그대는 죽어 누워 버려도 그대를 기억하는 이가 아무도 없을 것이다.
οὐ γὰρ πεδέχεις ῥόδων
τῶν ἐκ Πιερίας
"
, πῶς οὐχί σοι μᾶλλον ἐξέσται μέγα φρονεῖν ἐφʼ ἑαυτῇ καὶ λαμπρόν, ἂν μὴ τῶν ῥόδων ἀλλὰ καὶ τῶν καρπῶν μετέχῃς, ὧν αἱ Μοῦσαι φέρουσι καὶ χαρίζονται τοῖς παιδείαν καὶ φιλοσοφίαν θαυμάζουσιν;
피에리아의 장미를 나누어 가지지 못했기에 "라고 쓸 정도였다면, 그대가 장미뿐만 아니라 뮤즈들이 가져다주고 교양과 철학을 숭상하는 이들에게 선사하는 열매들을 나누어 가진다면, 자신에 대해 더 크게, 그리고 눈부시게 자부심을 갖는 것이 어떻게 불가능하겠는가?