§1.1Περιπόλτας ὁ μάντις ἐκ Θετταλίας εἰς Βοιωτίαν Ὀφέλταν τὸν βασιλέα καὶ τοὺς ὑπʼ αὐτῷ λαοὺς καταγαγὼν γένος εὐδοκιμῆσαν ἐπὶ πολλοὺς χρόνους κατέλιπεν, οὗ τὸ πλεῖστον ἐν Χαιρωνείᾳ κατῴκησεν, ἣν πρώτην πόλιν ἔσχον ἐξελάσαντες τοὺς βαρβάρους.
예언자 페리폴타스는 테살리아에서 보이오티아로 오펠타스 왕과 그 휘하의 백성들을 이끌고 와서 오랫동안 명성을 떨친 가문을 남겼는데, 그 가문의 대부분은 카이로네이아에 정착하였으니, 이곳은 그들이 야만인들을 몰아내고 최초로 획득한 도시였다.
οἱ μὲν οὖν πλεῖστοι τῶν ἀπὸ τοῦ γένους φύσει μάχιμοι καὶ ἀνδρώδεις γενόμενοι καταναλώθησαν ἐν ταῖς Μηδικαῖς ἐπιδρομαῖς καὶ τοῖς Γαλατικοῖς ἀγῶσιν ἀφειδήσαντες ἑαυτῶν·
그리하여 그 가문 출신의 대부분은 천성이 전투적이고 용맹하여, 페르시아의 침공과 갈라티아의 전쟁에서 자신을 아끼지 않고 싸우다 목숨을 잃었다.
§1.2λείπεται δὲ παῖς ὀρφανὸς γονέων, ὄνομα Δάμων, παρωνύμιον δὲ Περιπόλτας, πολὺ δή τι καὶ σώματος κάλλει καὶ ψυχῆς φρονήματι τοὺς καθʼ αὑτὸν ὑπεραίρων νέους, ἄλλως δʼ ἀπαίδευτος καὶ σκληρὸς τὸ ἦθος.
그러나 부모를 잃은 고아 한 명이 남았으니, 이름은 다몬이고 별명은 페리폴타스였으며, 육체의 아름다움과 정신의 기개 모두에서 동년배의 젊은이들을 훨씬 능가하였으나, 다른 한편으로는 교양이 없고 성격이 거칠었다.
τούτου Ῥωμαῖος ἡγεμὼν σπείρας τινὸς ἐν Χαιρωνείᾳ διαχειμαζούσης ἐρασθεὶς ἄρτι τὴν παιδικὴν ἡλικίαν παρηλλαχότος, ὡς οὐκ ἔπειθε πειρῶν καὶ διδούς, δῆλος ἦν οὐκ ἀφεξόμενος βίας, ἅτε δὴ καὶ τῆς πατρίδος ἡμῶν τότε λυπρὰ πραττούσης καὶ διὰ μικρότητα καὶ πενίαν παρορωμένης.
카이로네이아에서 겨울을 나던 어떤 로마군 코호트의 지휘관이, 소년기를 막 벗어난 그에게 반하였으나, 유혹하고 선물을 주어도 설득되지 않자, 폭력을 쓰지 않고 물러서지 않을 기세가 분명했으니, 마침 그때 우리 조국이 비참한 처지에 있었고 협소함과 가난함으로 인해 멸시당하고 있었기 때문이었다.
§1.3τοῦτο δὴ δεδιὼς ὁ Δάμων, καὶ τὴν πεῖραν αὐτὴν διʼ ὀργῆς πεποιημένος, ἐπεβούλευε τῷ ἀνδρὶ καὶ συνίστη τῶν ἡλικιωτῶν τινας ἐπʼ αὐτόν, οὐ πολλοὺς ἕνεκα τοῦ λαθεῖν, ἀλλʼ οἱ σύμπαντες ἑκκαίδεκα γενόμενοι χρίονται μὲν αἰθάλῳ τὰ πρόσωπα νυκτός, ἐμπιόντες δὲ ἄκρατον ἅμʼ ἡμέρᾳ προσπίπτουσι τῷ Ῥωμαίῳ κατʼ ἀγορὰν θύοντι, καὶ καταβαλόντες αὐτόν τε καὶ τῶν περὶ αὐτὸν οὐκ ὀλίγους ἐκ τῆς πόλεως μετέστησαν.
다몬은 이를 두려워하고 그 유혹하려는 시도 자체에 분노하여, 그 사내에 대한 음모를 꾸미고 들키지 않기 위해 동년배 중 몇 명을 포섭하여 결속시켰는데, 총원 열여섯 명이 된 그들은 밤에 얼굴에 그을음을 칠하고, 새벽녘에 생주를 들이켜고는 광장에서 제사를 지내고 있던 그 로마인을 습격하여, 그와 그의 주변에 있던 적지 않은 이들을 쓰러뜨리고 도시에서 자취를 감추었다.
§1.4γενομένης δὲ ταραχῆς ἡ τῶν Χαιρωνέων βουλὴ συνελθοῦσα θάνατον αὐτῶν κατέγνω· καὶ τοῦτο ἦν ὑπὲρ τῆς πόλεως ἀπολόγημα πρὸς τοὺς Ῥωμαίους.
소요가 일어나자 카이로네이아의 평의회가 소집되어 그들에게 사형을 선고하였는데, 이것이 로마인들에 대한 도시의 변명이 되었다.
ἑσπέρας δὲ τῶν ἀρχόντων, ὥσπερ ἔθος ἐστί, κοινῇ δειπνούντων οἱ περὶ τὸν Δάμωνα παρεισπεσόντες εἰς τὸ ἀρχεῖον ἀπέσφαξαν αὐτοὺς καὶ πάλιν ᾤχοντο φεύγοντες ἐκ τῆς πόλεως.
그러나 저녁에 집정관들이 관례에 따라 공동으로 식사를 하고 있을 때, 다몬 일당이 관청으로 난입하여 그들을 학살하고 다시 도시 밖으로 도망쳐 버렸다.
§1.5ἔτυχε δὲ περὶ τὰς ἡμέρας ἐκείνας Λεύκιος Λούκουλλος ἐπί τινα πρᾶξιν μετὰ δυνάμεως παρερχόμενος.
마침 그 무렵에 루키우스 루쿨루스가 어떤 임무 때문에 군대를 이끌고 지나가고 있었다.
ἐπιστήσας δὲ τὴν πορείαν καὶ τῶν γεγονότων προσφάτων ὄντων ἐξέτασιν ποιησάμενος εὗρε τὴν πόλιν οὐδενὸς αἰτίαν, ἀλλὰ μᾶλλον συνηδικημένην· καὶ τοὺς στρατιώτας ἀναλαβὼν ἀπήγαγε μεθʼ ἑαυτοῦ.
그는 행군을 멈추고 사건이 일어난 지 얼마 되지 않았기에 조사를 벌여, 도시가 아무런 죄도 없고 오히려 함께 피해를 입었음을 발견하고는, 병사들을 거두어 함께 떠났다.
§1.6τὸν δὲ Δάμωνα λῃστείαις καὶ καταδρομαῖς πορθοῦντα τὴν χώραν καὶ τῇ πόλει προσκείμενον ὑπηγάγοντο πρεσβείαις καὶ ψηφίσμασι φιλανθρώποις οἱ πολῖται, κατελθόντα δὲ γυμνασίαρχον κατέστησαν· εἶτʼ ἀλειφόμενον ἐν τῷ πυριατηρίῳ διέφθειραν.
그러나 다몬이 강도질과 습격으로 지방을 황폐화하고 도시에 해를 끼치자, 시민들은 사절을 보내고 유화적인 결의를 통해 그를 회유하여 돌아오게 하였고, 돌아온 그를 체육관장으로 삼았다가, 이윽고 증기탕에서 몸에 기름을 바르고 있던 그를 살해했다.
ἐπὶ πολὺν δὲ χρόνον εἰδώλων τινῶν ἐν τῷ τόπῳ προφαινομένων καὶ στεναγμῶν ἐξακουομένων, ὡς οἱ πατέρες ἡμῶν λέγουσι, τὰς θύρας ἀνῳκοδόμησαν τοῦ πυριατηρίου· καὶ μέχρι νῦν οἱ τῷ τόπῳ γειτνιῶντες οἴονταί τινας ὄψεις καὶ φωνὰς ταραχώδεις φέρεσθαι.
오랫동안 그곳에 영혼이 나타나고 신음 소리가 들려왔으므로, 우리 선조들이 말하기를, 그들이 증기탕의 문을 벽으로 막아버렸으며, 지금까지도 그 근처에 사는 이들은 소란스러운 형상과 소리가 그곳에 나타난다고 생각한다.
§1.7τοὺς δʼ ἀπὸ τοῦ γένους αὐτοῦ (διασώζονται γὰρ ἔνιοι, μάλιστα τῆς Φωκίδος περὶ Στεῖριν, αἰολίζοντες) ἀσβολωμένους καλοῦσι διὰ τὸ τὸν Δάμωνα πρὸς τὸν φόνον ἀσβόλῳ χρισάμενον ἐξελθεῖν.
그의 가문 후손들은 (일부가 여전히 살아남아 주로 포키스의 스테이리스 주변에 거주하며 아이올리스 방언을 쓰는데) '그을음투성이들'이라 불리니, 이는 다몬이 살인을 저지르러 나갈 때 그을음을 칠하고 나갔기 때문이다.