§prPost deum semper patrem colui secundamque reverentiam genitori meo debui, sequitur ergo hanc summi dei venerationem epicedion patris mei.
在神之后,我始终敬爱父亲,并对我的生身之父怀有次等的敬意;因此,在对至高之神的崇敬之后,紧接着是我父亲的哀悼诗。
titulus a Graecis auctoribus defunctorum honri dicatus, non ambitiosus, sed religiosus: quem commendo lectori meo, sive is filius est seu pater sive utrumque, neque, ut laudet, exigo;
这个被希腊作家用来纪念逝者的名称,并非出于虚荣,而是出于虔敬:我将其推荐给我的读者,无论他是儿子、是父亲,还是二者兼具。 我并不强求他的赞赏,但我请求他的喜爱。
set, ut amet, postulo, neque vero nunc patrem meum laudo, quod ille non eget et ego functum oblectatione viventium onerare non debeo, neque dico nisi quod agnoscunt, qui parti aetatis eius interfuerunt.
其实,我现在并非在颂扬我的父亲,因为他并不需要,而我也不应当用活人的娱乐去加重逝者的负担;除了那些曾与他共度过部分岁月的人所公认的事实之外,我什么也不说。
falsum me autem morte eius obita dicere et verum tacere eiusdem piaculi existimo, imagini ipsius hi versus subscripti sunt neque minus in opusculorum meorum seriem relati.
我以为,在他死后捏造谎言与隐瞒真相是同等的罪过。 这些诗句曾被题写在他的肖像之下,同样也被收入我的一系列小作品集中。
alia omnia mea displicent mihi; hoc relegisse amo.
我的其他所有作品都让我不快,唯独这篇我乐于反复阅读。
我,名为奥索尼乌斯,在医术上并非末流,且若你知晓我的时代,我本是第一人。
§3vicinas urbes colui patriaque domoque, §4Vasates patria, sed lare Burdigalam, §5curia me duplex et uterque senatus habebat §6muneris exsortem, nomine participem, §7non opulens nec egens, parcus sine sordibus egi: §8victum, habitum, mores semper eadem habui, §9sermone inpromptus Latio, verum Attica lingua §10suffecit culti vocibus eloquii.
我在祖国与家园中,居住于邻近的城市,瓦萨特是我的祖国,但波尔多是我的住处,双重的议会和两处的元老院都接纳我,免除职务,只在名义上作为参与者,既不富裕也不贫困,我过着简朴而不至于鄙陋的生活:饮食、起居、习惯,我始终保持如一,在拉丁语中笨口拙舌,但阿提卡语言足以提供优雅雄辩的辞令。
我向所有求助者提供不收报酬的医术援助,我的职责总是伴随着虔敬。
我力图让善人对我做出公正的评价:在我自己的审判下,我从未对自己满意。
§15officia in multos diverso debita cultu §16personis, meritis, tempore distribui, §17litibus abstinui: non auxi, non minui rem; §18indice me nullus, set neque teste, perit, §19invidi numquam; cupere atque ambire refugi; §20iurare aut falsum dicere par habui.
我对许多人,以不同的尊重,履行应尽的义务,根据人格、功绩和时机予以分配;我远离诉讼:既不增加、也不减少家产;在我的指控或见证下,没有一个人因此灭亡;我从未嫉妒;对奢望与钻营避之不及;将起誓与说谎视为等同。
§21factio me sibi non, non coniuratio iunxit: §22sincero colui foedere amicitias, §23felicem scivi non qui, quod vellet, haberet, §24set qui per fatum non data non cuperet.
党派没有将我拉拢,阴谋也没有:我以真诚的盟约维系友谊,我知道幸福的人,并非拥有其所想之人,而是不觊觎命运未曾给予之物的人。
我不迎合讨好,也不多话,看着眼前之事,我不去探寻紧闭的门扉与帷幕后隐藏的事物。
§27famam, quae posset vitam lacerare bonorum, §28non finxi et, veram si scierim, tacui, §29ira procul, spes vana procul, procul anxia cura §30inque bonis hominum gaudia falsa procul.
足以撕裂善人生活的谣言,我从未捏造,且若知其为真,亦保持缄默;愤怒远离,虚妄的希望远离,焦虑的忧心远离,在人间福乐中,虚假的快乐亦远离。
§31vitati coetus eiuratique tumultus §32et semper fictae principum amicitiae, §33deliquisse nihil numquam laudem esse putavi §34atque bonos mores legibus antetuli.
避开集会,宣誓拒绝喧嚣,以及掌权者们向来虚伪的友谊;我从未认为毫无过错便是值得赞美之事,且将优良的品德置于法律之上。
虽易怒,但我急于平息这种冲动,并为自己的轻率向自己惩罚。
一段长达四十五年、无瑕且和谐的婚姻,我仅此一段:我们育有四个子女。
长女在哺乳期夭折;而那年龄最小的儿子,在未成熟的青春期离世,而他自己并非不成熟。
§41maximus ad summum columen pervenit honorum, §42praefectus Gallis et Libyae et Latio, §43tranquillus, clemens, oculis, voce, ore serenus, §44in genitore suo mente animoque puer.
长子达到了名位的最高顶峰,成为高卢、利比亚与拉齐奥的长官,他温和、宽厚,眼神、声音与面容皆明朗,对待父亲,其心志与灵魂犹若孩童。
我曾亲见他的儿子与女婿皆任行省总督;我确信他自己也会成为执政官。
§47matronale decus possedit filia, cuius §48egregia et nuptae laus erat et viduae, §49quae nati generique et progeneri simul omnium §50multiplici inlustres vidit honore domos.
女儿拥有为人妇者的尊严,她的卓越名声不论是在为妇时还是在守寡时都同样显赫,她目睹了儿子、女婿和孙女婿因多重名望而显赫一时的门第。
§51ipse nec adfectans nec detrectator honorum §52praefectus magni nuncupor Illyrici, §53haec me fortunae larga indulgentia suasit §54numine adorato vitae obitum petere, §55ne fortunatae spatium inviolabile vitae §56fatali morsu stringeret ulla dies.
我自己,既不追求也不拒斥名位,被任命为伟大的伊利里亚长官;正是命运的这份慷慨恩赐劝诱我,在崇敬神明之后,去寻求生命的终结,免得有朝一日,命运的毒牙会咬碎幸福生活的神圣疆界。
§57optinui auditaeque preces: spem, vota, timorem §58sopitus placido fine relinquo aliis, §59inter maerentes, sed non ego maestus, amicos §60dispositis iacui funeris arbitriis.
我如愿以偿,祈祷得到了垂听:希望、誓愿和恐惧,已在安详的终结中沉睡,留给他人;在哀悼的朋友们之中,而我自己并无悲伤,在安排妥当丧葬事宜后,我安然躺下。
九十载岁月无需拐杖,以健全的体魄度过了一生,胜任所有的职责。