Humanitext Reader

奥维德 · 女性面部化妆术 §1-100

修饰面容的重要性与美颜膏配方

第 1 段,共 1 段 · 拉丁语

内容简介

奥维德的一首关于化妆品的教谕诗。前半部分通过农业、建筑和染织的例子,论证了“修饰(化妆)”的重要性,并强调了内在道德美德的持久价值。后半部分则实用性地传授了以大麦、水仙、蜂蜜、没药等为原料的洁面敷面膜的具体制作方法和配比。

§1Discite quae faciem commendet cura, puellae, §2Et quo sit vobis forma tuenda modo.
姑娘们,学习一下什么样的修饰能使容貌增色,以及你们应当用什么方式来维护美丽。
§3Cultus humum sterilem Cerealia pendere iussit §4Munera, mordaces interiere rubi.
耕作曾命令荒芜的土地奉献出谷神的礼物,刺人的荆棘因而消逝。
§5Cultus et in pomis sucos emendat acerbos, §6Fissaque adoptivas accipit arbor opes.
栽培还能改善果实中苦涩的汁液,被劈开的树木接纳了认领来的财富。
§7Culta placent.
经修饰之物令人愉悦。
auro sublimia tecta linuntur, §8Nigra sub imposito marmore terra latet:
高耸的屋顶涂上了黄金,黝黑的土地隐藏在铺设的大理石之下。
§9Vellera saepe eadem Tyrio medicantur aëno: §10Sectile deliciis India praebet ebur.
同样的羊毛常常在泰尔的大锅中着色,印度也为奢华提供了切割好的象牙。
§11Forsitan antiquae Tatio sub rege Sabinae §12Maluerint, quam se, rura paterna coli:
也许在昔日塔提乌斯国王统治下的萨宾妇女,更愿意耕作祖传的田地,而不是修饰自己。
§13Cum matrona, premens altum rubicunda sedile, §14Assiduum duro pollice nebat opus, §15Ipsaque claudebat quos filia paverat agnos, §16Ipsa dabat virgas caesaque ligna foco.
那时,面色红润的妇人坐在高高的椅子上,用粗硬的拇指纺织着不停的工作,并且亲自圈起女儿放牧过的羔羊,亲自把柴火和砍下的木头添进火炉。
§17At vestrae matres teneras peperere puellas.
然而你们的母亲却生下了娇嫩的姑娘。
§18Vultis inaurata corpora veste tegi, §19Vultis odoratos positu variare capillos, §20Conspicuam gemmis vultis habere manum:
你们希望自己的身体被织金的衣裳裹起,你们希望通过发式来改变芳香的秀发,你们希望自己的双手因宝石而瞩目。
§21Induitis collo lapides oriente petitos, §22Et quantos onus est aure tulisse duos.
你们把从东方寻得的宝石戴在颈上,其大无比,以至于耳垂悬挂两颗便成了负担。
§23Nec tamen indignum: sit vobis cura placendi, §24Cum comptos habeant saecula nostra viros.
然而这并非不体面:你们大可有取悦他人的心思,因为我们的时代也拥有着衣冠楚楚的男子。
§25Feminea vestri poliuntur lege mariti, §26Et vix ad cultus nupta, quod addat, habet.
你们的丈夫依循女子的准则来装扮自己,新娘在梳妆打扮上几乎没有什么可以再为他们增添的了。
§27Se sibi quaeque parant, nec quos venentur amores §28Refert; munditia crimina nulla merent.
她们各自为自己打扮,至于去猎取怎样的爱情并不重要;整洁绝不该招致任何指责。
§29Rure latent finguntque comas; licet arduus illas §30Celet Athos, cultas altus habebit Athos.
她们隐居乡间,也依然梳理发丝;纵然险峻的阿索斯山将她们藏匿,高耸的阿索斯山也会拥有精心打扮的她们。
§31Est etiam placuisse sibi cuicumque voluptas; §32Virginibus cordi grataque forma sua est.
取悦自己对任何人来说都是一种快乐;少女们喜爱并珍惜她们自己的美丽。
§33Laudatas homini volucris Iunonia pennas §34Explicat, et forma multa superbit avis.
朱诺的神鸟(孔雀)向人类展现被赞美过的羽毛,展翅而飞,许多鸟儿都因其美丽而自豪。
§35Sic potius vos urget amor quam fortibus herbis, §36Quas maga terribili subsecat arte manus.
因此,驱使你们的是爱,而非强力的药草,那些被女巫之手用恐怖的法术割下的药草。
§37Nec vos graminibus nec mixto credite suco, §38Nec temptate nocens virus amantis equae; §39Nec mediae Marsis finduntur cantibus angues, §40Nec redit in fontes unda supina suos; §41Et quamvis aliquis Temesaea removerit aera, §42Numquam Luna suis excutietur equis.
不要信赖草药,也不要信赖混合的汁液,也不要尝试发情母马那有害的毒液;蛇类不会因马尔西人的咒语而被劈成两半,倒流的波浪也不会返回它们的发源地;尽管有人敲击特梅萨的青铜,月亮也绝不会从她的马车上被震落下来。
§43Prima sit in vobis morum tutela, puellae.
姑娘们,首先要把品德的守护放在第一位。
§44Ingenio facies conciliante placet.
唯有美好的性格令人亲近,容貌才会讨人喜欢。
§45Certus amor morum est: formam populabitur aetas, §46Et placitus rugis vultus aratus erit.
对品德的爱是可靠的:容颜终将被岁月摧残,曾令人欢喜的脸庞也将被皱纹犁出沟壑。
§47Tempus erit, quo vos speculum vidisse pigebit, §48Et veniet rugis altera causa dolor.
终有一天,看镜子会令你们感到痛苦,而悲伤——皱纹的另一个成因——也将降临。
§49Sufficit et longum probitas perdurat in aevum, §50Perque suos annos hinc bene pendet amor.
美德已然足够,且能历经长久岁月而存留,爱情也因此能在其岁月中牢牢维系。
§51Dic age, cum teneros somnus dimiserit artus, §52Candida quo possint ora nitere modo.
且说,当睡意离开你们娇嫩的肢体,洁白的脸庞如何才能焕发光彩。
§53Hordea, quae Libyci ratibus misere coloni, §54Exue de palea tegminibusque suis.
利比亚农夫用船只运来的大麦,剥去其麦糠和外层皮壳。
§55Par ervi mensura decem madefiat ab ovis: §56Sed cumulent libras hordea nuda duas.
用十个鸡蛋浸湿同等分量的野豌豆:但去壳的大麦重量需足足达到两磅。
§57Haec ubi ventosas fuerint siccata per auras, §58Lenta iube scabra frangat asella mola: §59Et quae prima cadent vivaci cornua cervo, §60Contere in haec (solidi sexta fac assis eat).
当这些在风干的空气中晒干后,吩咐迟缓的母驴用粗糙的石磨将其磨碎:还要把长寿雄鹿最先脱落的鹿角,捣碎掺入其中(让一阿司的六分之一,即一盎司加进去)。
§61Iamque ubi pulvereae fuerint confusa farinae, §62Protinus in cumeris omnia cerne cavis.
如今当它们混合成细粉之后,立即用中空的筛箩将全部过筛。
§63Adice narcissi bis sex sine cortice bulbos, §64Strenua quos puro marmore dextra terat.
加入十二颗剥了皮的水仙花球茎,用有力的右手在洁白的大理石上将其捣碎。
§65Sextantemque trahat gummi cum semine Tusco: §66Huc novies tanto plus tibi mellis eat.
还要取六分之一磅的树胶,伴着托斯卡纳的种子(一种小麦):在此之上,须加入九倍于此分量的蜂蜜。
§67Quaecumque afficiet tali medicamine vultum §68Fulgebit speculo levior ipsa suo.
凡用此种化妆药涂抹面庞的女子,自身都将闪耀得比自己的镜子还要光滑。
§69Nec tu pallentes dubita torrere lupinos, §70Et simul inflantes corpora frige fabas; §71Utraque sex habeant aequo discrimine libras, §72Utraque da nigris comminuenda molis.
不要犹豫去烘烤苍白的羽扇豆,同时也去炒熟那使人身体发胀的蚕豆;两者各取等分,各为六磅,两者皆交付给黑色的石磨去研碎。
§73Nec cerussa tibi nec nitri spuma rubentis §74Desit et Illyrica quae venit iris humo.
铅白与红苏打的泡沫,绝不能向你缺少,还有那产自伊利里亚土地的鸢尾花根。
§75Da validis iuvenum pariter subigenda lacertis: §76Sed iustum tritis uncia pondus erit.
将其交由青年男子强壮的臂膀一并揉捏:但研磨好后的适宜重量应是一盎司。
§77Addita de querulo volucrum medicamina nido §78Ore fugant maculas: alcyonea vocant.
从那些啼鸣飞鸟的巢中取得的药剂,能驱除脸上的斑点:人们称其为“翠鸟巢素”。
§79Pondere, si quaeris, quo sim contentus in illis, §80Quod trahit in partes uncia secta duas.
若你问我其中多少分量能令我满意,那便是将一盎司分成两半的分量。
§81Ut coeant apteque lini per corpora possint, §82Adice de flavis Attica mella favis.
为了使它们能好地凝聚、易于涂抹在肌肤上,须添加从黄色蜂巢中采出的阿提卡蜂蜜。
§83Quamvis tura deos irataque numina placent, §84Non tamen accensis omnia danda focis.
尽管乳香能安抚神明和发怒的魂灵,但也不应将它们全数投入燃起的炉火。
§85Tus ubi miscueris radenti tubera nitro, §86Ponderibus iustis fac sit utrimque triens.
当你将乳香与刮除疣赘的苏打混合在一起,应使其两边的适宜分量各为三分之一磅。
§87Parte minus quarta dereptum cortice gummi, §88Et modicum e myrrhis pinguibus adde cubum.
加上剥去外皮的树胶,分量少去四分之一,随后加入一小块质地丰润的没药。
§89Haec ubi contrieris, per densa foramina cerne: §90Pulvis ab infuso melle premendus erit.
待你将这些研碎后,用细密的筛孔过滤:漏下的细粉需用调入的蜂蜜来揉和。
§91Profuit et marathros bene olentibus addere myrrhis, §92(Quinque trahant marathri scrupula, myrrha novem) §93Arentisque rosae quantum manus una prehendat, §94Cumque Ammoniaco mascula tura sale.
在芬芳的没药中加入茴香也是有益的,(茴香取五斯克鲁普尔,没药取九斯克鲁普尔)以及一把干玫瑰花,还有伴着阿蒙盐的优质乳香。
§95Hordea quem faciunt, illis affunde cremorem: §96Aequent expensas cum sale tura rosas.
将大麦熬出的浓汁浇在上面:乳香和盐的分量要与秤好的玫瑰相等。
§97Tempore sint parvo molli licet illita vultu, §98Haerebit toto multus in ore color.
纵使只在娇嫩的面部涂抹片刻,绚丽的色泽也会在整张脸上持久留存。
§99Vidi quae gelida madefacta papavera lympha §100Contereret, teneris illineretque genis.
我曾见有女子将冷水浸湿的罂粟研碎,涂抹在她娇嫩的双颊上。

词汇与语法注释

  1. §12coli — 受意愿虚拟语气 maluerint(源自 malo)支配的被动不定式。宾格的 se(萨宾妇女自身)和 rura paterna(祖传田地)作为 coli 的逻辑主语,在此形成对比。
  2. §22quantos — 指代前一行 lapides(宝石)的关系代名词。句式为“如此巨大的[宝石],以至于在耳上(aure,单数夺格)悬挂两颗便成了负担”。此处 aure 示处所夺格而非工具夺格。
  3. §58frangat — 在古典诗歌中偶尔可见的句式,祈使动词 iube 后接不带连词 ut 的虚拟语气 frangat。标准的古典散文中更倾向于使用“宾格+不定式(iube asellam frangere)”句式。
  4. §60sexta — 省略了名词 pars(部分)的形容词阴性单数形式,意为“一阿司的六分之一”。fac 后接省去了连词 ut 的虚拟语气 eat,表示“让这六分之一分量掺入进去”的指令。
  5. §87Parte minus quarta — 表示差额的夺格结构,意为“少四分之一”。指示添加树胶(gummi)的分量要比前一行提到的三分之一磅(triens)少去四分之一。

引用这一段

奥维德, 女性面部化妆术 §1-100. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0959.phi003.humanitext-lat2:1-100

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。