§7.23.1M. Popilius Laenas a plebe consul, a patribus L. Cornelius Scipio datus. fortuna quoque inlustriorem plebeium consulem fecit;
马尔库斯·波皮利乌斯·拉埃纳斯由平民选为执政官,路基乌斯·科尔内利乌斯·西庇阿由贵族选出。
§7.23.2nam cum ingentem Gallorum exercitum in agro Latino castra posuisse nuntiatum esset, Scipione gravi morbo inplicito Gallicum bellum Popilio extra ordinem datum.
命运也使这位平民执政官更加显赫;因为当有报道称高卢人的大军已在拉提乌姆地区安营扎寨时,由于西庇阿身患重病,与高卢人的战争被破格交给了波皮利乌斯。
§7.23.3is inpigre exercitu scripto, cum omnis extra portam Capenam ad Martis aedem convenire armatos iuniores iussisset signaque eodem quaestores ex aerario deferre, quattuor expletis legionibus quod superfuit militum P. Valerio Publicolae praetori tradidit, §7.23.4auctor patribus scribendi alterius exercitus, quod ad incertos belli eventus subsidium rei publicae esset.
他迅速征募了军队,命令所有武装的青年在卡佩纳门外的马尔斯神庙集合,并命令财务官将国库中的军旗运往该处,在组建了四个军团后,将剩余的士兵移交给了法务官普布利乌斯·瓦莱里乌斯·普布利科拉,并建议贵族们征募另一支军队,作为国家应对战争不确定结果的后备力量。
§7.23.5ipse iam satis omnibus instructis conparatisque ad hostem pergit.
他自己在一切都已充分准备就绪后,向敌人进军。
cuius ut prius nosceret vires quam periculo ultimo temptaret, in tumulo, quem proximum castris Gallorum capere potuit, vallum ducere coepit.
为了在进行决定性冒险之前了解敌人的实力,他在最靠近高卢人营地所能占领的一座山丘上,开始构筑护墙。
gens ferox §7.23.6et ingenii avidi ad pugnam cum procul visis Romanorum signis, ut extemplo proelium initura, explicuisset aciem, postquam neque in aequum demitti agmen vidit et cum loci altitudine tum vallo etiam tegi Romanos, perculsos pavore rata simul opportuniores, quod intenti tum maxime operi essent, truci clamore adgreditur.
这个凶悍的民族且生性渴望战斗,当他们从远处一看见罗马人的军旗,便展开战线,仿佛立刻就要投入战斗;但在看到罗马军队既不走下平地,又受到地势高度和护墙的双重保护后,他们认为罗马人惊惶失措,同时由于罗马人当时正全神贯注于工事,更容易受到攻击,于是便伴随着凶狠的呐喊声发起了进攻。
§7.23.7ab Romanis nec opus intermissum — triarii erant, qui muniebant —, et ab hastatis principibusque, qui pro munitoribus intenti armatique steterant, proelium initum.
罗马人并没有中断工事——修筑工事的是三线兵——而战斗是由在前哨站武装戒备、保护修筑工人的青年兵和主力兵发起的。
§7.23.8praeter virtutem locus quoque superior adiuvit, ut pila omnia hastaeque non tamquam ex aequo missa vana, quod plerumque fit, caderent, sed omnia librata ponderibus figerentur; §7.23.9oneratique telis Galli, quibus aut corpora transfixa aut praegravata inhaerentibus gerebant scuta, cum cursu paene in adversum subissent, primo incerti restitere; dein, §7.23.10cum ipsa cunctatio et his animos minuisset et auxisset hosti, inpulsi retro ruere alii super alios stragemque inter se caede ipsa foediorem dare; adeo praecipiti turba obtriti plures quam ferro necati.
除了勇气之外,居高临下的地势也起到了帮助作用,使得所有的投枪和长枪不至于像在平地上投掷那样落空(这通常会发生),而是全部凭借自身的重量稳稳地刺入;高卢人因这些武器而负担沉重,他们的身体要么被刺穿,要么他们所持的盾牌因扎在上面的武器而变得极其沉重,当他们几乎是一路小跑爬上陡坡时,起初犹豫着停了下来;接着,这种犹豫本身既削弱了他们的斗志,又增强了敌人的士气,他们被击退后向后倾倒,一个压在另一个身上,在彼此之间造成了比实际屠杀更为惨烈的自相践踏;以至于在仓皇奔逃的人群中,被踩死的人比被刀剑杀死的人还要多。