Humanitext Reader

李维 · 自建城以来史 §7.23.1-7.23.10

执政官波皮利乌斯击溃高卢军队

第 379 段,共 1770 段 · 拉丁语

内容简介

平民执政官波皮利乌斯因同僚生病而接管了对高卢人的战争,并在高地上建立了坚固的营垒。他利用地势优势和顽强的防守击退了高卢人的突袭,导致敌人在恐慌中自相践踏,从而取得了决定性的胜利。

§7.23.1M. Popilius Laenas a plebe consul, a patribus L. Cornelius Scipio datus. fortuna quoque inlustriorem plebeium consulem fecit;
马尔库斯·波皮利乌斯·拉埃纳斯由平民选为执政官,路基乌斯·科尔内利乌斯·西庇阿由贵族选出。
§7.23.2nam cum ingentem Gallorum exercitum in agro Latino castra posuisse nuntiatum esset, Scipione gravi morbo inplicito Gallicum bellum Popilio extra ordinem datum.
命运也使这位平民执政官更加显赫;因为当有报道称高卢人的大军已在拉提乌姆地区安营扎寨时,由于西庇阿身患重病,与高卢人的战争被破格交给了波皮利乌斯。
§7.23.3is inpigre exercitu scripto, cum omnis extra portam Capenam ad Martis aedem convenire armatos iuniores iussisset signaque eodem quaestores ex aerario deferre, quattuor expletis legionibus quod superfuit militum P. Valerio Publicolae praetori tradidit, §7.23.4auctor patribus scribendi alterius exercitus, quod ad incertos belli eventus subsidium rei publicae esset.
他迅速征募了军队,命令所有武装的青年在卡佩纳门外的马尔斯神庙集合,并命令财务官将国库中的军旗运往该处,在组建了四个军团后,将剩余的士兵移交给了法务官普布利乌斯·瓦莱里乌斯·普布利科拉,并建议贵族们征募另一支军队,作为国家应对战争不确定结果的后备力量。
§7.23.5ipse iam satis omnibus instructis conparatisque ad hostem pergit.
他自己在一切都已充分准备就绪后,向敌人进军。
cuius ut prius nosceret vires quam periculo ultimo temptaret, in tumulo, quem proximum castris Gallorum capere potuit, vallum ducere coepit.
为了在进行决定性冒险之前了解敌人的实力,他在最靠近高卢人营地所能占领的一座山丘上,开始构筑护墙。
gens ferox §7.23.6et ingenii avidi ad pugnam cum procul visis Romanorum signis, ut extemplo proelium initura, explicuisset aciem, postquam neque in aequum demitti agmen vidit et cum loci altitudine tum vallo etiam tegi Romanos, perculsos pavore rata simul opportuniores, quod intenti tum maxime operi essent, truci clamore adgreditur.
这个凶悍的民族且生性渴望战斗,当他们从远处一看见罗马人的军旗,便展开战线,仿佛立刻就要投入战斗;但在看到罗马军队既不走下平地,又受到地势高度和护墙的双重保护后,他们认为罗马人惊惶失措,同时由于罗马人当时正全神贯注于工事,更容易受到攻击,于是便伴随着凶狠的呐喊声发起了进攻。
§7.23.7ab Romanis nec opus intermissum — triarii erant, qui muniebant —, et ab hastatis principibusque, qui pro munitoribus intenti armatique steterant, proelium initum.
罗马人并没有中断工事——修筑工事的是三线兵——而战斗是由在前哨站武装戒备、保护修筑工人的青年兵和主力兵发起的。
§7.23.8praeter virtutem locus quoque superior adiuvit, ut pila omnia hastaeque non tamquam ex aequo missa vana, quod plerumque fit, caderent, sed omnia librata ponderibus figerentur; §7.23.9oneratique telis Galli, quibus aut corpora transfixa aut praegravata inhaerentibus gerebant scuta, cum cursu paene in adversum subissent, primo incerti restitere; dein, §7.23.10cum ipsa cunctatio et his animos minuisset et auxisset hosti, inpulsi retro ruere alii super alios stragemque inter se caede ipsa foediorem dare; adeo praecipiti turba obtriti plures quam ferro necati.
除了勇气之外,居高临下的地势也起到了帮助作用,使得所有的投枪和长枪不至于像在平地上投掷那样落空(这通常会发生),而是全部凭借自身的重量稳稳地刺入;高卢人因这些武器而负担沉重,他们的身体要么被刺穿,要么他们所持的盾牌因扎在上面的武器而变得极其沉重,当他们几乎是一路小跑爬上陡坡时,起初犹豫着停了下来;接着,这种犹豫本身既削弱了他们的斗志,又增强了敌人的士气,他们被击退后向后倾倒,一个压在另一个身上,在彼此之间造成了比实际屠杀更为惨烈的自相践踏;以至于在仓皇奔逃的人群中,被踩死的人比被刀剑杀死的人还要多。

词汇与语法注释

  1. §7.23.1datus — 过去分词 datus 后面省略了助动词 est,作为两个分句的共同谓语,即“波皮利乌斯·拉埃纳斯由平民选出,西庇阿由贵族选出”。
  2. §7.23.4scribendi alterius exercitus — 名词 exercitus 是第四变格单数属格(与 alterius 一致)。scribendi 是动形容词的阳性单数属格,与 alterius exercitus 一致,修饰名词 auctor,表示“征募另一支军队的(倡议者)”。
  3. §7.23.6ut extemplo proelium initura — 未来分词 initura 为阴性单数,与主语阴性名词 gens(民族)一致。与连词 ut 连用,表示主观意图或表象,“仿佛立刻就要投入战斗”。
  4. §7.23.9quibus aut corpora transfixa aut praegravata inhaerentibus gerebant scuta — quibus 是关系代名词,指代先行词 Galli,作所有与格或受害与格。此句并列了两种不同的结构:前半句 quibus aut corpora transfixa [erant](他们的身体被刺穿),后半句的主语回到了“高卢人”,即 [qui] praegravata inhaerentibus [telis] gerebant scuta(或者带着因刺入的[武器]而变得沉重的盾牌)。在后半句中,inhaerentibus 是现在分词夺格,修饰省略的 telis(武器),表示手段。

引用这一段

李维, 自建城以来史 §7.23.1-7.23.10. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:7.23.1-7.23.10

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。