Humanitext Reader

贺拉斯 · 世纪之歌 §1-76

向阿波罗与狄安娜祈求罗马的繁荣

第 1 段,共 1 段 · 拉丁语

内容简介

少年少女的合唱队向阿波罗、狄安娜等罗马众神祈祷,求赐国家繁荣、子嗣昌盛、和平以及奥古斯都统治的永恒。

§1Phoebe silvarumque potens Diana, §2Lucidum caeli decus, o colendi §3Semper et culti, date quae precamur §4Tempore sacro, §5Quo Sibyllini monuere versus §6Virgines lectas puerosque castos §7Dis quibus septem placuere colles §8Dicere carmen.
福玻斯啊,以及统治森林的狄安娜,天空明亮的光荣啊,噢,永远值得崇拜且已被崇拜的神明啊,请赐予我们所祈求的事物,在这神圣的时刻,此时西比拉的诗篇已劝诫选拔出的少女与纯洁的少年向喜爱那七座山丘的神明歌唱赞歌。
§9Alme Sol, curru nitido diem qui §10Promis et celas aliusque et idem §11Nasceris, possis nihil urbe Roma §12Visere maius!
育养万物的太阳啊,你用明亮的战车唤来并藏起一日,作为他者又作为同一者诞生,愿你无法看见任何比罗马城更伟大的存在!
§13Rite maturos aperire partus §14Lenis, Ilithyia, tuere matres, §15Sive tu Lucina probas vocari §16Seu Genitalis: §17Diva, producas subolem patrumque §18Prosperes decreta super iugandis §19Feminis prolisque novae feraci §20Lege marita, §21Certus undenos deciens per annos §22Orbis ut cantus referatque ludos §23Ter die claro totiensque grata §24Nocte frequentes.
依礼温柔地开启成熟的胎儿,艾丽提亚啊,请守护母亲们,无论你乐意被称为卢奇娜,或是杰尼塔利斯:女神啊,愿你繁衍子嗣,并使元老院关于女子婚配的法令获得成功,以及那有利于繁衍新子嗣的婚姻法令,愿那固定的周期在经历十次十一年后,重新带来歌声与竞技,在明朗的白天三次,并在同样多次那令人愉悦的夜晚中,人群聚集。
§25Vosque veraces cecinisse, Parcae, §26Quod semel dictumst stabilisque rerum §27Terminus servet, bona iam peractis §28Iungite fata.
还有你们,帕尔卡,唱着真实之歌,那些一经说出便由万物稳固的边界所守护的事情,愿你们把美好的命运与已经过去的连接。
§29Fertilis frugum pecorisque tellus §30Spicea donet Cererem corona; §31Nutriant fetus et aquae salubres §32Et Iovis aurae.
愿那盛产作物与牲畜的大地用麦穗的冠冕赠予刻瑞斯;愿健怡之水与朱庇特的微风滋养着幼足。
§33Condito mitis placidusque telo §34Supplices audi pueros, Apollo; §35Siderum regina bicornis, audi, §36Luna, puellas: §37Roma si vestrumst opus, Iliaeque §38Litus Etruscum tenuere turmae, §39Iussa pars mutare Lares et urbem §40Sospite cursu, §41Cui per ardentem sine fraude Troiam §42Castus Aeneas patriae superstes §43Liberum munivit iter, daturus §44Plura relictis: §45Di, probos mores docili iuventae, §46Di, senectuti placidae quietem, §47Romulae genti date remque prolemque §48Et decus omne.
敛起武器,温和而平静地,阿波罗啊,请倾听恳求的少年们;双角的星辰之女王,请倾听,月亮啊,倾听少女们:如果罗马是你们的杰作,而伊利亚的军队占据了埃特鲁里亚的海岸,那被命令在平安的航行中迁徙家神与城市的一派人,在那燃着烈火且毫无欺诈的特洛伊城中,纯洁的埃涅阿斯在祖国破亡后仍存活,为他们开辟了一条自由之路,将要给予比留下的更多的东西:神明啊,请赐予易受教导的青年端正的品性,神明啊,请赐予平和的老年以安宁,请赐予罗穆卢斯的子民财富、子嗣以及一切荣耀。
§49Quaeque vos bobus veneratur albis §50Clarus Anchisae Venerisque sanguis, §51Impetret, bellante prior, iacentem §52Lenis in hostem.
至于那安奇塞斯与维纳斯的显赫血脉,用白色的公牛向你们敬拜所祈求的事物,愿他能获得;他在战争中居于首位,而对那倒下的敌人却显温和。
§53iam mari terraque manus potentes §54Medus Albanasque timet secures, §55Iam Scythae responsa petunt superbi §56Nuper, et Indi.
如今,无论在海上还是陆地上,米底亚人都害怕我们强大的双手以及阿尔巴的斧头,如今,近来还傲慢的斯基泰人,以及印度人,都在寻求我们的答复。
§57Iam Fides et Pax et Honor Pudorque §58Priscus et neglecta redire Virtus §59Audet, adparetque beata pleno §60Copia cornu.
如今,信义、和平、荣誉、古老的贞洁以及被忽视的美德,都敢于回归,幸福的丰饶也带着她那满盈的丰饶之角显现。
§61Augur et fulgente decorus arcu §62Phoebus acceptusque novem Camenis, §63Qui salutari levat arte fessos §64Corporis artus, §65Si Palatinas videt aequus arces, §66Remque Romanam Latiumque felix §67Alterum in lustrum meliusque semper §68Prorogat aevum.
愿那身为占卜者且因闪亮之弓而华美的福玻斯,他也深受九位卡梅娜的喜爱,他用那救治之术缓解了身体疲惫的四肢,若他以温和的眼光注视着帕拉蒂乌姆的城堡,便愿他将罗马的事业与幸福的拉提乌姆延续至下一个五年,并迈向永远更美满的时代。
§69Quaeque Aventinum tenet Algidumque, §70Quindecim Diana preces virorum §71Curat et votis puerorum amicas §72Adplicat aures.
至于统治着阿温提努斯与阿尔吉杜斯的狄安娜,愿她关注十五人祭司的祈祷,并对少年们的许愿倾听她那友好的耳朵。
§73Haec Iovem sentire deosque cunctos §74Spem bonam certamque domum reporto, §75Doctus et Phoebi chorus et Dianae §76Dicere laudes.
我带回了这美好而坚定的希望:朱庇特和全体神明都同意此意,我这支学会了歌唱福玻斯与狄安娜赞美之歌的合唱队。

词汇与语法注释

  1. §5Quo — quo 起关系副词作用,指代前文的 tempore sacro(§4)。在关系从句中,Sibyllini versus 是 monuere(劝诫、指示)的主语,后者带有一个宾格加不定式结构 virgines... puerosque... dicere carmen(§6-8)作为其宾语。
  2. §13aperire — 不定式 aperire 修饰形容词 lenis(§14),属于希腊语式的说明性不定式(意为“易于开启/顺产”)。在散文中相当于 lenis ad aperiendum。
  3. §25cecinisse — 完成时不定式 cecinisse 取决于形容词 veraces,表示“唱出/预言真理”的性质。
  4. §43daturus — 将来主动分词 daturus 修饰主语 Aeneas(§42),表达意图或命运(“将要给予、注定给予”比留下更多的东西)。
  5. §73sentire — sentire 是宾格加不定式从句 Iovem sentire deosque cunctos 中的动词,整个结构作为同位语从句,解释前文名词 spem(§74)的具体内容(即“朱庇特和众神都如此认为的希望”)。

引用这一段

贺拉斯, 世纪之歌 §1-76. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0893.phi002.humanitext-lat2:1-76

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。