Humanitext Reader

维吉尔 · 埃涅阿斯纪 §8.326-8.404

巡览未来的罗马与维纳斯的祈求

第 76 段,共 127 段 · 拉丁语

内容简介

埃万德鲁斯在向阿涅阿斯讲述拉提乌姆的历史与自身命运的同时,指引他参观罗马的遗迹并带他进入自己简陋的居所。入夜后,维纳斯恳求丈夫武尔坎努斯为阿涅阿斯锻造新的武器,武尔坎努斯在爱意的驱使下应允了她的请求。

§8.326deterior donec paulatim ac decolor aetas §8.327et belli rabies et amor successit habendi.
直到渐渐地,一个更糟且失去光泽的时代来临,战争的狂热与对占有的贪欲接踵而至。
§8.328Tum manus Ausonia et gentes venere Sicanae, §8.329saepius et nomen posuit Saturnia tellus; §8.330tum reges asperque immani corpore Thybris, §8.331a quo post Itali fluvium cognomine Thybrim §8.332diximus, amisit verum vetus Albula nomen;
随后,奥索尼亚的军队和西卡尼的部落到来,萨图尔努斯之地也屡次更改了名称;继而是诸王,以及躯体巨大的暴戾蒂布里斯,此后我们意大利人便以他的名字将这条河称为蒂布里斯,而古老的阿尔布拉河则失去了其真实的名字。
§8.333me pulsum patria pelagique extrema sequentem §8.334Fortuna omnipotens et ineluctabile fatum §8.335his posuere locis matrisque egere tremenda §8.336Carmentis nymphae monita et deus auctor Apollo.
至于我,被逐出祖国,追寻着海洋的尽头,万能的命运和不可逃避的劫数将我安置在这些地方,我那令人敬畏的母亲宁芙卡尔门斯的神谕,以及作为主导者的神明阿波罗驱使我来到此地。
§8.337Vix ea dicta: dehinc progressus monstrat et aram §8.338et Carmentalem Romani nomine portam §8.339quam memorant, nymphae priscum Carmentis honorem, §8.340vatis fatidicae, cecinit quae prima futuros §8.341Aeneadas magnos et nobile Pallanteum.
话音刚落,他便向前走去,指出了祭坛以及罗马人依其名所称的卡尔门塔里斯门,据他们所传,这是对宁芙卡尔门斯的古老崇敬,她是传达神谕的女先知,最早预言了未来伟大的阿涅阿斯后裔和高贵的帕兰特乌姆。
§8.342Hinc lucum ingentem quem Romulus acer Asylum §8.343rettulit et gelida monstrat sub rupe Lupercal, §8.344Parrhasio dictum Panos de more Lycaei.
从这里,他指出了勇猛的罗穆路斯辟为“避难所”的巨林,并指出了冰冷岩石下的路佩尔卡尔,这是依照帕拉西亚的习俗以吕凯乌斯潘神命名的。
§8.345Nec non et sacri monstrat nemus Argileti §8.346testaturque locum et letum docet hospitis Argi.
不仅如此,他还指出了神圣的阿尔吉莱图姆的林地,并以此地为证,讲述了客人阿尔古斯之死的来龙去脉。
§8.347Hinc ad Tarpeiam sedem et Capitolia ducit, §8.348aurea nunc, olim silvestribus horrida dumis.
由此,他将他们引至塔尔佩亚圣地和卡皮托林山,如今这里金碧辉煌,昔日却是一片荒芜、灌木丛生的可怕林莽。
§8.349Iam tum religio pavidos terrebat agrestis §8.350dira loci, iam tum silvam saxumque tremebant.
即便在当时,此地那令人敬畏的庄神氛围已使恐惧的乡民胆战心惊,即便在当时,他们面对着树林与岩石也在战栗。
§8.351Hoc nemus, hunc, inquit, frondoso vertice collem §8.352(quis deus incertum est) habitat deus: Arcades ipsum §8.353credunt se vidisse Iovem, cum saepe nigrantem §8.354aegida concuteret dextra nimbosque cieret.
“这片林子,这顶着繁茂树冠的山丘,”他说道, “有一位神明居住于此(究竟是哪位神尚不确定);阿卡迪亚人相信他们曾亲眼见过朱庇特本人,当时他正频频用右手振动他那变黑的埃癸斯神盾,并召唤暴风云。
§8.355Haec duo praeterea disiectis oppida muris, §8.356reliquias veterumque vides monimenta virorum.
此外,你还能看到这两座城墙倾圮的城镇,它们是古人的遗迹与纪念。
§8.357Hanc Ianus pater, hanc Saturnus condidit arcem: §8.358Ianiculum huic, illi fuerat Saturnia nomen.
这座城堡由父亲雅努斯所建,那一座由萨图尔努斯所建:这一座曾名为雅尼库鲁姆,那一座曾名为萨图尔尼亚。
§8.359Talibus inter se dictis ad tecta subibant §8.360pauperis Euandri passimque armenta videbant §8.361Romanoque foro et lautis mugire Carinis.
他们彼此进行着这样的谈话,走近了贫穷的埃万德鲁斯的住所,看到兽群四处在罗马广场和豪华的卡里奈低声鸣叫。
§8.362Ut ventum ad sedes: Haec, inquit, limina victor §8.363Alcides subiit, haec illum regia cepit.
当他们来到住所时,他说道:“这道门槛,那胜利的阿尔克伊得斯曾跨入过;这座宫殿曾接纳了他。
§8.364Aude, hospes, contemnere opes et te quoque dignum §8.365finge deo rebusque veni non asper egenis.
来客啊,敢于鄙视财富吧,让你自己也配得上神明,不要嫌弃这清贫的环境,到来吧。
§8.366dixit et angusti subter fastigia tecti §8.367ingentem Aenean duxit stratisque locavit §8.368effultum foliis et pelle Libystidis ursae.
” 他说完,便将身躯高大的阿涅阿斯引至那狭窄屋顶的檐下,并让他躺在铺着树叶和利比亚母熊皮的卧榻上。
§8.369Nox ruit et fuscis tellurem amplectitur alis.
夜幕降临,用黑褐色的翅膀拥抱大地。
§8.370At Venus haud animo nequiquam exterrita mater §8.371Laurentumque minis et duro mota tumultu §8.372Volcanum adloquitur thalamoque haec coniugis aureo §8.373incipit et dictis divinum adspirat amorem: §8.374Dum bello Argolici vastabant Pergama reges §8.375debita casurasque inimicis ignibus arces, §8.376non ullum auxilium miseris, non arma rogavi §8.377artis opisque tuae nec te, carissime coniunx, §8.378incassumve tuos volui exercere labores, §8.379quamvis et Priami deberem plurima natis §8.380et durum Aeneae flevissem saepe laborem.
但母亲维纳斯心中并非无端感到惊恐,因劳伦图姆人的威胁和残酷的骚乱而动摇,她向武尔坎努斯搭话,在丈夫金色的寝室里开始诉说,并在言语中注入了神圣的爱意: “当希腊的国王们用战争荒废佩尔伽蒙那注定要陷落的城堡、以及注定在敌人的烈火中倾覆的城池时,我未曾为可怜的人们请求任何援助,也未曾为你的技艺和力量请求武器,亲爱的丈夫,我也不愿让你白白操劳,尽管我欠普里阿摩斯的子嗣许多恩情,也曾多次为阿涅阿斯的艰难劳顿痛哭流涕。
§8.381Nunc Iovis imperiis Rutulorum constitit oris: §8.382ergo eadem supplex venio et sanctum mihi numen §8.383arma rogo genetrix nato.
如今,遵照朱庇特的旨意,他已立足于鲁图利人的海岸:因此,我以同样的身份,作为恳求者到来,向我敬畏的神明请求武器,一个母亲为她的儿子请求。
Te filia Nerei, §8.384te potuit lacrimis Tithonia flectere coniunx.
涅柔斯的女儿可以,提托诺斯的妻子也可以用眼泪打动你。
§8.385Aspice qui coeant populi, quae moenia clausis §8.386ferrum acuant portis in me exscidiumque meorum.
看看那些正在集结的民族,看看那些紧闭城门磨砺利刃、企图对付我和毁灭我子民的城池吧。
§8.387Dixerat et niveis hinc atque hinc diva lacertis §8.388cunctantem amplexu molli fovet.
” 她已说完,女神用雪白的手臂从四面八方将那犹豫不决的丈夫温柔地环抱并温暖着。
Ille repente §8.389accepit solitam flammam, notusque medullas §8.390intravit calor et labefacta per ossa cucurrit: §8.391non secus atque olim tonitru cum rupta corusco §8.392ignea rima micans percurrit lumine nimbos.
他突然感受到了那习惯的火焰,熟悉的温热深入骨髓,传遍了他那酥软的骨骼:正如闪烁的雷霆有时劈开一道炽热的裂缝,闪耀着光芒穿过乌云一般。
§8.393Sensit laeta dolis et formae conscia coniunx.
妻子察觉到了这一点,为自己的计谋得逞感到欣喜,也深知自己的美貌。
§8.394Tum pater aeterno fatur devinctus amore: §8.395Quid causas petis ex alto? Fiducia cessit
这时,被永恒之爱束缚的父亲说道: “你为何要从远处寻找理由?
§8.396quo tibi, diva, mei? Similis si cura fuisset,
女神啊,对我的信任,究竟退缩到何处去了?
§8.397tum quoque fas nobis Teucros armare fuisset: §8.398nec pater omnipotens Troiam nec fata vetabant §8.399stare decemque alios Priamum superesse per annos.
如果当时有同样的关切,那时我们为特洛伊人武装也是合乎天条的;全能的父亲和命运均未禁止特洛伊立足,也未禁止普里阿摩斯再多活十年。
§8.400Et nunc, si bellare paras atque haec tibi mens est, §8.401quidquid in arte mea possum promittere curae, §8.402quod fieri ferro liquidove potest electro, §8.403quantum ignes animaeque valent, absiste precando §8.404viribus indubitare tuis.
而今,如果你准备交战且这是你的意愿,在我的技艺中凡是我能承诺予以关注的,凡是能用钢铁或熔化的琥珀金制作的,凡是烈火与风箱的力量所能及的,不要再用恳求来怀疑你自己的力量。
Ea verba locutus
” 说了这些话之后,

词汇与语法注释

  1. §8.326deterior donec paulatim ac decolor aetas — 连词 donec 搭配直陈式完成时 successit(第327行),表示时间上的推移与结果(“直到……时代来临”)。形容词 decolor(失去光泽的、褪色的)与前文的“黄金时代”(aurea saecula)形成对比,暗示了向青铜或铁器时代的过渡。
  2. §8.331a quo post Itali fluvium cognomine Thybrim / diximus — 动词 diximus 在此处意为“呼唤、命名”,带双宾格(fluvium 和 Thybrim)。cognomine 为关系夺格(“以……名字”)或方式夺格。关系代词短语 a quo(源自他)指代作为河流命名来源的国王蒂布里斯。
  3. §8.333me pulsum patria pelagique extrema sequentem — 宾格代词 me 是第335行主句动词 posuere(以及 egere)的直接宾语,并受到分词 pulsum 和 sequentem 的修饰。句子的核心结构为:“全能的命运与不可避免的劫数,将(被逐出祖国、追寻海洋尽头的)我安置在这些地方。”主语、宾语和动词之间因长修饰语而产生大幅度的离隔。
  4. §8.364te quoque dignum / finge deo — finge 是第二人称单数命令式(“塑造你自己、使你相配”)。形容词 dignum(宾格,作 te 的宾语补足语)搭配夺格 deo,意为“配得上神”。整句意为“让你自己也配得上神明”,勉励阿涅阿斯像当年的赫拉克勒斯那样,避开物质财富以接近神圣。
  5. §8.382sanctum mihi numen / arma rogo — 动词 rogo(请求)在此处采用双宾格结构(“向某人请求某物”)。此处她向“神圣的神威”(sanctum numen,指武尔坎努斯,宾格)请求“武器”(arma,亦为宾格)。mihi 是关系与格(“对我而言”)。
  6. §8.395Fiducia cessit / quo tibi, diva, mei? — mei 是人称代词 ego 的属格(目的格属格),修饰名词 fiducia(信任),意为“对我的信任”。quo 是疑问副词(“去往何处”),此处省略了运动动词(如 abiit)。意为:“女神啊,你对我的信任退缩到何处去了?”

引用这一段

维吉尔, 埃涅阿斯纪 §8.326-8.404. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0690.phi003.humanitext-lat2:8.326-8.404

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。