§6.827concordes animae nunc et dum nocte premuntur, §6.828heu quantum inter se bellum, si lumina vitae §6.829attigerint, quantas acies stragemque ciebunt!
“现在以及被黑夜压制的期间,这些和谐一致的灵魂,叹啊,如果他们触及生命的光明,他们彼此之间将挑起何等巨大的战争、何等惨烈的战线与屠杀!
岳父从阿尔卑斯的壁垒和莫诺伊库斯的城堡走下,女婿则率领着对立的东方军队严阵以待。
§6.832Ne, pueri, ne tanta animis adsuescite bella, §6.833neu patriae validas in viscera vertite vires; §6.834tuque prior, tu parce, genus qui ducis Olympo, §6.835proice tela manu, sanguis meus!—
孩子们啊,不要,千万不要让你们的心灵习惯于如此重大的战争,也不要将祖国强大的力量转向她自己的内脏;而你更要首当其冲,你当宽容,你这从奥林匹斯引出世系的人,从手中扔下武器吧,我的骨肉!
——”那一位将在征服科林斯之后,以战胜希腊人的丰功伟绩,作为胜利者驾车驶向高耸的卡皮托林山。
§6.838Eruet ille Argos Agamemnoniasque Mycenas, §6.839ipsumque Aeaciden, genus armipotentis Achilli, §6.840ultus avos Troiae, templa et temerata Minervae.
那另一位将摧毁阿尔戈斯和阿伽门农的迈锡尼,甚至将埃阿科斯的后裔——那武功赫赫的阿喀琉斯的子嗣铲除,从而为特洛伊的先祖复仇,也为被亵渎的弥涅耳瓦神庙雪耻。
§6.841Quis te, magne Cato, tacitum, aut te, Cosse, relinquat?
伟大的卡托啊,谁能对你保持沉默? 还有你,科苏斯,谁能遗忘?
§6.842Quis Gracchi genus, aut geminos, duo fulmina belli, §6.843Scipiadas, cladem Libyae, parvoque potentem §6.844Fabricium vel te sulco Serrane, serentem?
谁会遗漏格拉古的家族,或是那双子星——战争的两道雷霆、利比亚的克星斯基皮奥家族,以及在贫微中显得强大的法布里基乌斯,或是你,塞拉努斯,正在犁沟中播种的你?
法比乌斯家族啊,你们要把疲惫的我带向何方? 你就是那位伟大的马克西穆斯,唯有你一人,通过拖延为我们挽救了国家。
§6.847Excudent alii spirantia mollius aera, §6.848credo equidem, vivos ducent de marmore voltus, §6.849orabunt causas melius, caelique meatus §6.850describent radio, et surgentia sidera dicent: §6.851tu regere imperio populos, Romane, memento; §6.852hae tibi erunt artes; pacisque imponere morem, §6.853parcere subiectis, et debellare superbos.
其他人将把青铜雕琢得更为柔和、栩栩如生(我确信如此),从大理石中引导出活生生的面容,他们能更好地辩护诉讼,用测天仪描绘天空的运行轨迹,并指明正在升起的星辰:罗马人啊,你当记住用帝国的权能去统治万民;这些将是你的技艺:确立和平的规范,宽待臣服者,并征服傲慢之人。
§6.854Sic pater Anchises, atque haec mirantibus addit: §6.855Aspice, ut insignis spoliis Marcellus opimis §6.856ingreditur, victorque viros supereminet omnes!
父亲安喀塞斯如此说着,又对惊异中的他们补充道:“看啊,马尔凯鲁斯如何佩戴着最崇高的战利品,神采奕奕地走来,作为胜利者高出所有人之上!
§6.857Hic rem Romanam, magno turbante tumultu, §6.858sistet, eques sternet Poenos Gallumque rebellem, §6.859tertiaque arma patri suspendet capta Quirino.
在巨大的叛乱动摇国本之时,他将稳固罗马的国家,作为骑兵击溃迦太基人和反叛的高卢人,并将夺来的第三套武器奉献给父神奎里努斯。
§6.860Atque hic Aeneas; una namque ire videbat §6.861egregium forma iuvenem et fulgentibus armis, §6.862sed frons laeta parum, et deiecto lumina voltu: §6.863Quis, pater, ille, virum qui sic comitatur euntem?
”这时阿涅阿斯说——因为他看到一位容貌极美、甲胄闪耀的青年与他同行,但他的面容缺乏喜色,双目低垂,神色沮丧:“父亲啊,那一位伴随着行进中的长者同行的人是谁?
§6.864Filius, anne aliquis magna de stirpe nepotum?
是他的儿子,还是他伟大血统中的某位后裔?
§6.865Quis strepitus circa comitum! Quantum instar in ipso!
他周围扈从的喧嚣声何等响亮! 他本人展现出何等伟大的尊仪!
§6.866Sed nox atra caput tristi circumvolat umbra.
然而,漆黑的夜正带着忧伤的阴影笼罩在他的头顶。
§6.867Tum pater Anchises, lacrimis ingressus obortis: §6.868O gnate, ingentem luctum ne quaere tuorum; §6.869ostendent terris hunc tantum fata, neque ultra §6.870esse sinent.
”于是父亲安喀塞斯流着泪开始说道:“哦,儿子,不要探问你族人的巨大哀痛;命运只将他向大地展示一瞬间,而不允许他继续存活。
Nimium vobis Romana propago §6.871visa potens, Superi, propria haec si dona fuissent.
上天之神啊,如果这些赐予能永久保留,那么在你们看来,罗马的子孙也未免太强大了。
§6.872Quantos ille virum magnam Mavortis ad urbem §6.873campus aget gemitus, vel quae, Tiberine, videbis §6.874funera, cum tumulum praeterlabere recentem!
在战神那伟大的城市旁,那片原野将为多少男儿发出何等深沉的哀号,而你,台伯河啊,你又将目睹怎样的丧礼,当你流经那座崭新的坟墓之时!
§6.875Nec puer Iliaca quisquam de gente Latinos §6.876in tantum spe tollet avos, nec Romula quondam §6.877ullo se tantum tellus iactabit alumno.
伊利翁一族的任何少年,都不曾以如此的希望令他的拉丁祖先们感到由衷的自豪,罗穆路斯的土地也绝不曾因任何养子而如此夸耀自己。
§6.878Heu pietas, heu prisca fides, invictaque bello
哀哉,虔敬! 哀哉,昔日的信义,以及在战场上战无不胜的右臂!
§6.879dextera! Non illi se quisquam impune tulisset §6.880obvius armato, seu cum pedes iret in hostem, §6.881seu spumantis equi foderet calcaribus armos.
当他全副武装迎敌时,绝无人能全身而退,无论他是徒步冲向敌人,还是用马刺踢击口吐白沫的骏马的肋腹。
哀哉,令人怜惜的孩子,如果你能以某种方式冲破残酷的命运,你就是马尔凯鲁斯!
Manibus date lilia plenis, §6.884purpureos spargam flores, animamque nepotis §6.885his saltem adcumulem donis, et fungar inani §6.886munere
—Sic tota passim regione vagantur §6.887aëris in campis latis, atque omnia lustrant.
满手捧来百合花吧,让我撒下紫红的花朵,让我至少用这些礼物去祭奠子孙的灵魂,尽一尽这虚空的职责——”就这样,他们在整个地区四处游历,在广阔的大气平原上,审视着一切。
§6.888Quae postquam Anchises natum per singula duxit, §6.889incenditque animum famae venientis amore, §6.890exin bella viro memorat quae deinde gerenda, §6.891Laurentisque docet populos urbemque Latini, §6.892et quo quemque modo fugiatque feratque laborem.
在安喀塞斯领着儿子看过这每一处,并用对未来名声的爱点燃他的心灵之后,接着,他向那男子述说此后必须进行的战争,并将劳伦图姆的人民和拉提努斯的城市指给他看,并教导他该如何避开或承受每一种艰辛。