§6.148vincere, nec duro poteris convellere ferro.
征服することも、硬い铁で引きちぎることも、あなたにはできないだろう。
§6.149Praeterea iacet exanimum tibi corpus amici— §6.150heu nescis—totamque incestat funere classem, §6.151dum consulta petis nostroque in limine pendes.
此外,你有一位朋友的无生气尸体正横躺在那里—— 唉,你还不知道——他正用死亡污染着整支船队,正当你寻求神谕并伫立在我们的门槛前时。
§6.152Sedibus hunc refer ante suis et conde sepulchro.
先将此人送回他自己的归宿,并安葬在坟墓中。
§6.153Duc nigras pecudes; ea prima piacula sunto: §6.154sic demum lucos Stygis et regna invia vivis §6.155aspicies.
牵去黑色的牲畜;让它们作为最初的赎罪祭:如此你最终才能将斯提克斯的圣林以及对活人而言无法通行的王国尽收眼底。
Dixit, pressoque obmutuit ore.
”她说完,便紧闭双口,默不作声。
§6.156Aeneas maesto defixus lumina voltu §6.157ingreditur, linquens antrum, caecosque volutat §6.158eventus animo secum.
阿涅阿斯面带忧色,垂下双眼,前行着,离开了洞穴,并在心中默默思索着那些暗淡的前途。
Cui fidus Achates §6.159it comes, et paribus curis vestigia figit.
忠诚的阿卡特斯作为同伴与他并肩而行,怀着同样的忧虑迈出脚步。
§6.160Multa inter sese vario sermone serebant, §6.161quem socium exanimem vates, quod corpus humandum §6.162diceret.
他们在各种交谈中互相讨论着许多事情,女先知所说的那位失去生命的同伴是谁,哪具尸体应当被埋葬。
Atque illi Misenum in litore sicco, §6.163ut venere, vident indigna morte peremptum, §6.164Misenum Aeoliden, quo non praestantior alter §6.165aere ciere viros, Martemque accendere cantu.
随即,他们在干涸的沙滩上,一到达就看见了因不公之死而消逝的米塞努斯,埃俄罗斯之子米塞努斯,没有另一个人比他更杰出于用青铜号角唤醒众人,并用乐声燃起战火。
§6.166Hectoris hic magni fuerat comes, Hectora circum §6.167et lituo pugnas insignis obibat et hasta: §6.168postquam illum vita victor spoliavit Achilles, §6.169Dardanio Aeneae sese fortissimus heros §6.170addiderat socium, non inferiora secutus.
他曾是伟大的赫克托耳的同伴,在赫克托耳身旁他以号角和长枪在战场上屡建奇功:在胜利者阿喀琉斯剥夺了赫克托耳的生命之后,这位极勇敢的英雄便加入了达尔达诺斯人阿涅阿斯的行列作为同伴,追随着不遑多让的事业。
§6.171Sed tum, forte cava dum personat aequora concha, §6.172demens, et cantu vocat in certamina divos, §6.173aemulus exceptum Triton, si credere dignum est, §6.174inter saxa virum spumosa inmerserat unda.
但那时,正当他偶然用中空的贝壳让海面回响,狂妄地用歌声向神明发起挑战之时,嫉妒的特里同——如果这值得相信的话——将这个人捉住,在岩石之间将他淹没在起泡的波涛之中。
于是众人在周围大声痛哭,特别是虔诚的阿涅阿斯。
Tum iussa Sibyllae, §6.177haud mora, festinant flentes, aramque sepulchri §6.178congerere arboribus caeloque educere certant.
随即,他们流着泪,毫不延迟地加紧执行,争相用树木堆积起坟墓的祭坛,将其筑高至天际。
§6.179Itur in antiquam silvam, stabula alta ferarum; §6.180procumbunt piceae, sonat icta securibus ilex, §6.181fraxineaeque trabes cuneis et fissile robur §6.182scinditur, advolvunt ingentis montibus ornos.
他们走入古老的森林,那是野兽的深邃栖息地;云杉倒下,被斧头砍击的冬青栎发出响声,梣木圆木和易裂的橡树被楔子劈开,他们从山上滚下巨大的欧洲花楸。
在这样的劳动中,阿涅阿斯同样一马当先,鼓励着同伴们,并装备上同样的工具。
§6.185Atque haec ipse suo tristi cum corde volutat, §6.186aspectans silvam inmensam, et sic voce precatur: §6.187Si nunc se nobis ille aureus arbore ramus §6.188ostendat nemore in tanto, quando omnia vere §6.189heu nimium de te vates, Misene, locuta est.
他自己在悲伤的心中默念着这些事情,望着无垠的森林,如此开口祈祷: “如果现在那树上的金枝能在这片巨大的圣林中向我们显现,因为关于你,唉,米塞努斯啊,女先知所说的一切都太真实了。
§6.190Vix ea fatus erat, geminae cum forte columbae §6.191ipsa sub ora viri caelo venere volantes, §6.192et viridi sedere solo.
” 他话音刚落,不料两只鸽子恰好在男子的眼前自天空飞来,落在绿色的草地上。
Tum maximus heros §6.193maternas agnoscit aves, laetusque precatur: §6.194Este duces, O, si qua via est, cursumque per auras §6.195dirigite in lucos, ubi pinguem dives opacat §6.196ramus humum.
这时,这位伟大的英雄认出了母亲的鸟儿,便欣喜地祈祷: “请作我的向导,噢,如果有什么道路的话,请在微风中指引方向,引入那圣林之中,在那里,那富饶的金枝正遮蔽着肥沃的土地。
Tuque, O, dubiis ne defice rebus, §6.197diva parens.
还有您,噢,神圣的母亲,在危难的关头请不要离弃我。
Sic effatus vestigia pressit, §6.198observans quae signa ferant, quo tendere pergant.
” 他这样说着便停下脚步,观察着它们带来什么征兆,又朝哪里飞去。
它们一边觅食,一边向前飞去,只保持在跟随者的视线所能保持清晰看见的距离。
§6.201Inde ubi venere ad fauces grave olentis Averni, §6.202tollunt se celeres, liquidumque per aëra lapsae §6.203sedibus optatis geminae super arbore sidunt, §6.204discolor unde auri per ramos aura refulsit.
随后,当它们来到散发恶臭的阿韦尔纳斯入口时,它们迅速飞升,掠过清澈的天空,落在它们所中意的地点,两只鸟儿并排停在树上,从那里,黄金的异色光芒透过枝桠闪耀出来。
§6.205Quale solet silvis brumali frigore viscum §6.206fronde virere nova, quod non sua seminat arbos, §6.207et croceo fetu teretis circumdare truncos, §6.208talis erat species auri frondentis opaca §6.209ilice, sic leni crepitabat brattea vento.
犹如同冬日的寒冷中,森林里的槲寄生习惯用新叶吐绿,它并非由它所寄生的树木所播种,并以黄色的果实环绕着圆滑的树干,黄金的叶子在阴暗的冬青栎上的景象便是如此,金箔在轻风中发出沙沙的声响。
§6.210Corripit Aeneas extemplo avidusque refringit §6.211cunctantem, et vatis portat sub tecta Sibyllae.
阿涅阿斯立刻上前,贪婪地折断了那似在迟疑的树枝,并将它带回女先知西比拉的屋檐下。
与此同时,特乌克里人同样在沙滩上为米塞努斯痛哭,并向那无法表示感谢的遗骨献上最后的敬意。
§6.214Principio pinguem taedis et robore secto §6.215ingentem struxere pyram, cui frondibus atris §6.216intexunt latera, et ferales ante cupressos §6.217constituunt, decorantque super fulgentibus armis.
首先,他们用富含松脂的松木和劈开的橡木筑起一座巨大的柴堆,用黑色的叶子编织它的侧面,在前面立起丧葬用的柏树,并在上方用闪亮的武器进行装饰。
§6.218Pars calidos latices et aëna undantia flammis §6.219expediunt, corpusque lavant frigentis et unguunt.
一部分人准备着温水和在火焰上沸腾的铜釜,洗净并涂抹香油于冰冷的尸体上。
§6.220Fit gemitus.
哀恸声起。
随后他们将哭悼过的遗体安放在灵床之上,在上面披上紫色的衣服,那熟知的覆盖物。
Pars ingenti subiere feretro, §6.223triste ministerium, et subiectam more parentum
一部分人抬起巨大的灵柩—— 悲哀的侍奉——并按照祖先的习俗,在下方手持着火把