§12.718stat pecus omne metu mutum mussantque iuvencae, §12.719quis nemori imperitet, quem tota armenta sequantur; §12.720illi inter sese multa vi volnera miscent §12.721cornuaque obnixi infigunt et sanguine largo §12.722colla armosque lavant; gemitu nemus omne remugit:
整群牲畜因恐惧而默默伫立,年轻的母牛们交头接耳,在嘀咕谁将主宰这片森林,整群牛又该追随谁;它们在彼此之间用巨大的力量交织着创伤,用力顶撞着牛角,用大量的鲜血染红了脖颈和肩膀;整片森林在它们的呻吟声中回响。
§12.723non alitur Tros Aeneas et Daunius heros §12.724concurrunt clipeis; ingens fragor aethera complet.
特洛伊人埃涅阿斯和达乌努斯之子这位英雄也是如此,他们用盾牌撞击在一起;巨大的轰鸣声响彻天空。
§12.725Iuppiter ipse duas aequato examine lances §12.726sustinet et fata imponit diversa duorum, §12.727quem damnet labor et quo vergat pondere letum; §12.728Emicat hic, impune putans, et corpore toto §12.729alte sublatum consurgit Turnus in ensem §12.730et ferit: exclamant Troes trepidique Latini, §12.731arrectaeque amborum acies.
朱庇特亲自提起一杆天平,让秤针保持平衡,并将两人的不同命运分别放在两个盘上,看谁将被这死斗判定为败者,死亡又将在哪一边的重量下倾斜;这时,图尔努斯以为可以安全下手,突然跃出,全身腾空,迎着高高举起的宝剑顺势而起,狠狠劈下:特洛伊人和惊恐的拉丁人都惊呼起来,两军的战列也随之耸动。
At perfidus ensis §12.732frangitur in medioque ardentem deserit ictu §12.733ni fuga subsidio subeat.
然而,这柄背叛的宝剑碎裂了,在劈砍的中途抛弃了热血沸腾的他,幸亏他立刻转身逃跑来救自己。
Fugit ocior euro, §12.734ut capulum ignotum dextramque aspexit inermem.
他逃得比东风还要快,因为他看到了那柄陌生的剑柄和自己失去武器的右手。
§12.735Fama est praecipitem, cum prima in proelia iunctos §12.736conscendebat equos, patrio mucrone relicto, §12.737dum trepidat, ferrum aurigae rapuisse Metisci.
传闻说,当他匆忙登上战车、套上马匹准备参加第一场战斗时,他落下了父亲的宝剑,在慌乱之中,他夺走了御者梅蒂斯库斯的铁剑。
§12.738Idque diu, dum terga dabant palantia Teucri, §12.739suffecit: postquam arma dei ad Volcania ventumst, §12.740mortalis mucro glacies ceu futilis ictu §12.741dissiluit; fulva resplendent fragmina harena.
只要特瓦克里人还在四处逃散、背对敌人,这把剑在很长一段时间内就还够用;但一旦遇上火神制造的神圣盔甲,这柄凡人的剑刃就像易碎的冰块一样,在撞击下碎裂开来;碎片在黄沙上闪闪发光。
§12.742Ergo amens diversa fuga petit aequora Turnus §12.743et nunc huc, inde huc incertos implicat orbes §12.744undique enim densa Teucri inclusere corona, §12.745atque hinc vasta palus, hinc ardua moenia cingunt.
因此,发狂的图尔努斯在逃跑中奔向平原的各个方向,一会儿朝这边,一会儿朝那边,绕着混乱的圆圈;因为特瓦克里人已在四周将他密密麻麻地包围,而这边是广阔的沼泽,那边是高耸的城墙,将他困住。
§12.746Nec minus Aeneas, quamquam tardata sagitta §12.747interdum genua impediunt cursumque recusant, §12.748insequitur trepidique pedem pede fervidus urget: §12.749inclusum veluti siquando flumine nanctus §12.750cervum aut puniceae saeptum formidine pinnae §12.751venator cursu canis et latratibus instat; §12.752ille autem, insidiis et ripa territus alta, §12.753mille fugit refugitque vias; at vividus Umber §12.754haeret hians, iam iamque tenet similisque tenenti §12.755increpuit malis morsuque elusus inani est.
埃涅阿斯也紧追不舍,虽然被箭射伤的膝盖时而妨碍他,不听使唤地拒绝奔跑,但依然狂热地追赶,用自己的脚步逼迫着慌乱敌人的脚步:犹如猎犬发现了一只被河流阻挡、或被深红色羽毛的恐怖屏障所困住的鹿,便在奔跑和狂吠中紧追不舍;而那只鹿因陷阱和高耸的河岸而受惊,在成千上万条路上逃来跑去;但那只勇猛的温布里亚猎犬张着嘴紧追不放,眼看就要咬住,仿佛已经咬住一般咬了下去,却只咬了空,被鹿狡猾地避开。
§12.756Tum vero exoritur clamor, ripaeque lacusque §12.757responsant circa et caelum tonat omne tumultu.
这时,大声的呼喊爆发了,河岸和湖泊在四周回响,整个天空也在喧嚣中如雷鸣般轰响。
§12.758Ille simul fugiens Rutulos simul increpat omnis, §12.759nomine quemque vocans, notumque efflagitat ensem.
他一边逃跑,一边斥责所有的鲁图里人,喊着每个人的名字,急切地索要他那把熟悉的宝剑。
§12.760Aeneas mortem contra praesensque minatur §12.761exitium, si quisquam adeat, terretque trementis §12.762excisurum urbem minitans et saucius instat.
相反,埃涅阿斯则威胁说,如果有谁敢靠近,等待他们的将是死亡和眼前的毁灭,他恐吓着战栗的人们,扬言要毁灭城市,尽管自己带着伤,依然紧追不舍。
§12.763Quinque orbis explent cursu totidemque retexunt §12.764huc illuc; neque enim levia aut ludicra petuntur §12.765praemia, sed Turni de vita et sanguine certant.
他们奔跑着绕了五个圈,又朝着反方向绕了同样多的圈;因为他们争夺的并不是轻飘飘的或娱乐性的奖赏,而是为了图尔努斯的生命和鲜血而战。
§12.766Forte sacer Fauno foliis oleaster amaris §12.767hic steterat, nautis olim venerabile lignum, §12.768servati ex undis ubi figere dona solebant §12.769Laurenti divo et votas suspendere vestes, §12.770sed stirpem Teucri nullo discrimine sacrum §12.771sustulerant, puro ut possent concurrere campo.
偶然之间,这里曾立着一棵献给法乌努斯、长着苦叶的野生奥树,它曾是船员们崇敬的圣木,在他们从波涛中获获后,习惯把礼物供奉于此献给这位劳伦图姆的神明,并挂上许愿的衣物,但特瓦克里人毫无顾忌地把这棵神圣的树干移除了,以便他们能在空旷的平原上交战。
§12.772Hic hasta Aeneae stabat, huc impetus illam §12.773detulerat fixam et lenta in radice tenebat.
这里立着埃涅阿斯的标枪;当时投掷的力量将它带到了这里,深深插在粘韧的树根中。
§12.774Incubuit voluitque manu convellere ferrum §12.775Dardanides teloque sequi, quem prendere cursu §12.776non poterat.
特洛伊之子俯下身,想要用手拔出枪头,并用这件武器去追击那个他用奔跑无法追上的人。
Tum vero amens formidine Turnus §12.777Faune, precor, miserere,
inquit,
tuque optima ferrum §12.778terra tene, colui vestros si semper honores, §12.779quos contra Aeneadae bello fecere profanos.
这时,图尔努斯因恐惧而发了疯,说道:“法乌努斯,我求求你,可怜可怜我吧,还有你,最仁慈的大地,请留住这标枪吧,如果我一直敬奉你们的荣耀,而埃涅阿斯的部下却在战争中将其玷污。
§12.780Dixit opemque dei non cassa in vota vocavit.
” 他说了这些,并呼求神明的帮助,使他的誓愿不至落空。
§12.781Namque diu luctans lentoque in stirpe moratus §12.782viribus haud ullis valuit discludere morsus §12.783roboris Aeneas.
因为埃涅阿斯挣扎了许久,在粘韧的树干上耽搁了时间,却无法用任何力量撬开这坚硬木质的紧咬。
Dum nititur acer et instat, §12.784rursus in aurigae faciem mutata Metisci §12.785procurrit fratrique ensem dea Daunia reddit.
当他凶猛地努力并逼近时,达乌努斯之女这位女神再次化身为御者梅蒂斯库斯的模样冲上前去,将宝剑还给了她的兄弟。
维纳斯对这位大胆的仙女竟然被允许这样做感到愤怒,于是走上前去,从深根中拔出了那柄标枪。
§12.788Olli sublimes armis animisque refecti, §12.789hic gladio fidens, hic acer et arduus hasta, §12.790adsistunt contra certamina Martis anheli.
他们傲然耸立,武具与斗志皆得以恢复,一个依仗着宝剑,一个手握标枪凶猛而巍峨,并肩面对着气喘吁吁的战争决斗。
§12.791Iunonem interea rex omnipotentis Olympi §12.792adloquitur fulva pugnas de nube tuentem: §12.793Qua iam finis erit, coniunx? Quid denique restat?
与此同时,全能的奥林匹斯之王对朱诺说话,她正从一片金黄色的云彩中注视着战斗: “妻子啊,现在到什么时候才是个头? 最后还剩下什么?
你自己也知道,并且承认自己知道,埃涅阿斯作为土著神明注定属于天堂,并被命运提升至星空。
§12.796Quid struis, aut qua spe gelidis in nubibus haeres?
你在密谋什么,或者怀着什么希望停留在寒冷的云雾中?
§12.797Mortalin decuit violari volnere divom,
一个将要成为神的人,难道应该受到凡人创伤的玷污吗? ”