如果特洛伊的名字曾传入你们的耳中,那么一阵随风起伏的暴风雨纯属偶然地将漂泊在各处海域的我们,送到了利比亚的海岸。
§1.378Sum pius Aeneas, raptos qui ex hoste Penates §1.379classe veho mecum, fama super aethera notus.
我是虔诚的阿涅阿斯,我随身在船队中带着从敌人手中抢救出来的家神,我的名声已远播于天宇之上。
§1.380Italiam quaero patriam et genus ab Iove summo.
我正在寻找祖国制造的意大利,以及我那源自至高尤皮特尔的家系。
§1.381Bis denis Phrygium conscendi navibus aequor, §1.382matre dea monstrante viam, data fata secutus; §1.383vix septem convolsae undis Euroque supersunt.
我曾带领二十艘船驶入弗里吉亚的海域,在女神母亲的指引下,遵循着赐予我的命运;如今在波涛和东风的摧残下,仅剩下了勉强七艘。
我自己则隐姓埋名,穷困潦倒,在利比亚的荒野中徘徊,被驱逐出欧洲与亚洲。
Nec plura querentem §1.386passa Venus medio sic interfata dolore est: §1.387Quisquis es, haud, credo, invisus caelestibus auras §1.388vitalis carpis, Tyriam qui adveneris urbem.
”对于他更多的倾诉,维纳斯无法忍受,便在他悲伤未尽时如此打断道: “无论你是谁,我相信,你绝非被天神所憎恨才得以享受这生命之气的,因为你来到了泰尔人的城市。
§1.389Perge modo, atque hinc te reginae ad limina perfer, §1.390Namque tibi reduces socios classemque relatam §1.391nuntio, et in tutum versis aquilonibus actam, §1.392ni frustra augurium vani docuere parentes.
尽管前行吧,从这里前往女王的宫殿,因为我向你预告,你的同伴们已经安全归来,船队也被带回,并且随着北风的转向而被送到了安全的地方,除非我那虚妄的父母徒劳地教授了我鸟卜之术。
§1.393Aspice bis senos laetantis agmine cycnos, §1.394aetheria quos lapsa plaga Iovis ales aperto §1.395turbabat caelo; nunc terras ordine longo §1.396aut capere, aut captas iam despectare videntur: §1.397ut reduces illi ludunt stridentibus alis, §1.398et coetu cinxere polum, cantusque dedere, §1.399haud aliter puppesque tuae pubesque tuorum §1.400aut portum tenet aut pleno subit ostia velo.
你看那十二只在队列中欢欣鼓舞的天鹅,尤皮特尔的飞鸟曾从天宇飞落,在开阔的天空中驱散它们;而如今,它们似乎正排成一条长龙,要么准备降落,要么正俯视着已经选好的降落地点:正如它们安全归来,用鸣响的双翼嬉戏,成群结队地环绕着天空,发出歌声一样,你的船只和你的年轻人也毫不例外地,要么已经占领了港口,要么正满帆驶入港口。
§1.401Perge modo, et, qua te ducit via, dirige gressum.
尽管前行吧,顺着道路指引你的方向,迈出你的脚步。
§1.402Dixit, et avertens rosea cervice refulsit, §1.403ambrosiaeque comae divinum vertice odorem §1.404spiravere, pedes vestis defluxit ad imos, §1.405et vera incessu patuit dea.
” 她说完便转身,显露出玫瑰色颈项的闪耀光芒,她那神圣的头发从头顶飘散出神圣的芬芳,衣襟垂落至她的脚踝,在行进中,她显现为一位真正的女神。
Ille ubi matrem §1.406adgnovit, tali fugientem est voce secutus: §1.407Quid natum totiens, crudelis tu quoque, falsis
当他认出自己的母亲时,他用这样的言语追赶着那离去的背影: “为什么你,如此残忍的母亲,也要这么多次用虚幻的幻影来戏弄你的儿子?
§1.408ludis imaginibus? Cur dextrae iungere dextram §1.409non datur, ac veras audire et reddere voces?
为什么我们不被允许右手与右手相握,去倾听并回应真实的声音?
§1.410Talibus incusat, gressumque ad moenia tendit: §1.411at Venus obscuro gradientes aere saepsit, §1.412et multo nebulae circum dea fudit amictu, §1.413cernere ne quis eos, neu quis contingere posset, §1.414molirive moram, aut veniendi poscere causas.
” 他用这样的言语责备着,并朝着城墙迈开脚步:但维纳斯用阴暗的雾气笼罩了行进中的他们,并且作为女神,她在他们周围洒下了浓浓的云雾外衣,免得有人能够看见他们,或者有人能够触碰到他们,或是制造延迟,或是盘问他们前来的原因。
§1.415Ipsa Paphum sublimis abit, sedesque revisit §1.416laeta suas, ubi templum illi, centumque Sabaeo §1.417ture calent arae, sertisque recentibus halant.
她自己则高高地飞往帕福斯,满怀喜悦地重访自己的居所,那里有她的神殿,一百座祭坛因萨巴的香料而温热,并散发着新鲜花环的芬芳。
§1.418Corripuere viam interea, qua semita monstrat.
与此同时,他们急忙赶路,顺着小径所指示的方向。
§1.419Iamque ascendebant collem, qui plurimus urbi §1.420imminet, adversasque adspectat desuper arces.
此时他们正攀登着一座山丘,它以巨大的身躯俯瞰着城市,并从上方注视着对面的城堡。
阿涅阿斯赞叹这巨大的建筑群——这里曾经只是草棚,他赞叹着城门、喧嚣声以及铺砌的道路。
§1.423Instant ardentes Tyrii pars ducere muros, §1.424molirique arcem et manibus subvolvere saxa, §1.425pars optare locum tecto et concludere sulco.
满怀热情的泰尔人正在忙碌:一部分人负责延伸城墙,建造城堡,并用双手滚上石块;另一部分人负责选定住宅的基地,并用沟渠将其合围。
§1.427hic portus alii effodiunt; hic alta theatris §1.428fundamenta locant alii, immanisque columnas §1.429rupibus excidunt, scaenis decora alta futuris.
在这里,一些人开挖港口;在那里,另一些人为剧院奠定深深的基石,并从岩石中开凿出巨大的石柱,作为未来舞台的高大装饰。
§1.430Qualis apes aestate nova per florea rura §1.431exercet sub sole labor, cum gentis adultos §1.432educunt fetus, aut cum liquentia mella §1.433stipant et dulci distendunt nectare cellas, §1.434aut onera accipiunt venientum, aut agmine facto §1.435ignavom fucos pecus a praesepibus arcent: §1.436fervet opus, redolentque thymo fragrantia mella.
正如在初夏花开的田野上,太阳底下的劳动催促着蜜蜂,当它们带领着族群中成长起来的幼虫,或者当它们把流动的蜂蜜装满,用甜美的花蜜充满巢房时,或者接收归来者的重载,或者排成队伍将懒惰的雄蜂群从巢中驱逐出去时:工作热火朝天,芬芳的蜂蜜散发着百里香的香气。
§1.437O fortunati, quorum iam moenia surgunt!
“啊,幸福的人们,你们的城墙已经在耸立了!
§1.438Aeneas ait, et fastigia suspicit urbis.
” 阿涅阿斯说道,并抬头仰望着城市的顶端。
§1.439Infert se saeptus nebula, mirabile dictu, §1.440per medios, miscetque viris, neque cernitur ulli.
他在雾气的笼罩下前行,说来令人惊异,穿过人群,混杂在男子中间,却不被任何人看见。
§1.441Lucus in urbe fuit media, laetissimus umbra, §1.442quo primum iactati undis et turbine Poeni §1.443effodere loco signum, quod regia Iuno §1.444monstrarat, caput acris equi; sic nam fore bello §1.445egregiam et facilem victu per saecula gentem.
城中心曾有一片圣林,绿荫极其繁茂,在这里,初次经受波涛和风暴折磨的迦太基人挖掘出了王后尤诺曾预示过的征兆—— 一匹烈马的头颅;因为据预示,这个民族在战争中将卓越非凡,且在世世代代中生活富足。
§1.446Hic templum Iunoni ingens Sidonia Dido §1.447condebat, donis opulentum et numine divae, §1.448aerea cui gradibus surgebant limina, nexaeque §1.449aere trabes, foribus cardo stridebat aenis.
在这里,西顿的狄多正在为尤诺建造一座巨大的神殿,神殿因供品和女神的神威而富丽堂皇,青铜的门槛在台阶上高高耸立,梁柱以青铜结合,青铜的大门上门轴发出吱呀声。
§1.450Hoc primum in luco nova res oblata timorem
在这片圣林中,崭新的景象首次呈现在眼前,减轻了他的恐惧