§5.1Cur non, Mopse, boni quoniam convenimus ambo, §5.2tu calamos inflare levis, ego dicere versus, §5.3hic corylis mixtas inter consedimus ulmos?
莫普苏斯啊,既然我们俩人都很擅长,你擅长吹奏轻快的芦笛,而我擅长歌唱诗句,我们何不坐在这儿,在混杂着榛树的榆树林间?
§5.4Tu maior; tibi me est aequum parere, Menalca, §5.5sive sub incertas zephyris motantibus umbras, §5.6sive antro potius succedimus: aspice, ut antrum §5.7silvestris raris sparsit labrusca racemis.
你年长;我理应听从你,梅纳尔卡斯,无论我们是走到因西风摇曳而明暗不定的树荫下,还是进到洞窟里更好:瞧,那洞窟野生的葡萄藤正用稀疏的果穗点缀着它。
§5.8Montibus in nostris solus tibi certat Amyntas.
在我们的山林中,只有阿敏塔斯能与你竞争。
§5.9Quid, si idem certet Phoebum superare canendo?
要是那个人还要在歌唱中竞争超越斐波斯,又当如何?
§5.10Incipe, Mopse, prior, si quos aut Phyllidis ignes, §5.11aut Alconis habes laudes, aut iurgia Codri: §5.12incipe, pascentis servabit Tityrus haedos.
莫普苏斯,你先开始吧,如果你有什么关于菲丽丝的爱情,或是对阿尔孔的赞美,或是对科德鲁斯的争吵:开始吧;提提鲁斯会照看吃草的小山羊。
§5.13Immo haec, in viridi nuper quae cortice fagi §5.14carmina descripsi et modulans alterna notavi, §5.15experiar, tu deinde iubeto ut certet Amyntas.
不,还是这些诗句吧,最近我在绿色的山毛榉树皮上刻下了它们,并边吟边记下了交替的曲调,我要试一试;然后你再让阿敏塔斯来竞争吧。
§5.16Lenta salix quantum pallenti cedit olivae, §5.17puniceis humilis quantum saliunca rosetis, §5.18iudicio nostro tantum tibi cedit Amyntas.
柔软的柳树如何不及苍白的橄榄树,低矮的野香草如何不及深红的玫瑰丛,在我的判断里,阿敏塔斯就是如此远不及你。
§5.19sed tu desine plura, puer; successimus antro.
不过,孩子,别再多说了;我们已经进到洞窟里了。
§5.20Extinctum nymphae crudeli funere Daphnim §5.21flebant; vos coryli testes et flumina nymphis; §5.22cum complexa sui corpus miserabile nati, §5.23atque deos atque astra vocat crudelia mater.
仙女们为因残酷死亡而消逝的达夫尼斯哭泣;你们榛树和河流就是仙女们的见证者;那时,母亲搂着自己孩子可怜的遗体,呼喊着神明与星辰是何等残酷。
§5.24Non ulli pastos illis egere diebus §5.25frigida, Daphni, boves ad flumina; nulla neque amnem §5.26libavit quadrupes, nec graminis attigit herbam.
那些日子里,没有哪个牧人驱赶吃饱的牛群去向冰凉的溪流,达夫尼斯啊;没有哪只四足兽饮过溪水,也没有触碰过一根草茎。
达夫尼斯,甚至连迦太基的雄狮也为你死而哀号,荒野的山岭与森林都在诉说着。
§5.29Daphnis et Armenias curru subiungere tigres §5.30instituit; Daphnis thiasos inducere Bacchi, §5.31et foliis lentas intexere mollibus hastas.
达夫尼斯还教人将亚美尼亚的猛虎驾于战车之下;达夫尼斯引进了巴克科斯的狂欢舞队,并用柔嫩的叶片编织柔韧的仪仗长矛。
§5.32Vitis ut arboribus decori est, ut vitibus uvae, §5.33ut gregibus tauri, segetes ut pinguibus arvis, §5.34tu decus omne tuis.
正如葡萄藤是树木的装饰,葡萄是葡萄藤的装饰,公牛是牛群的装饰,庄稼是肥沃田野的装饰,你是你同伴们的全部光彩。
Postquam te fata tulerunt, §5.35ipsa Pales agros atque ipse reliquit Apollo.
自从命运将你夺走,帕勒斯女神自己和阿波罗自己都离开了田野。
§5.36Grandia saepe quibus mandavimus hordea sulcis, §5.37infelix lolium et steriles nascuntur avenae; §5.38pro molli viola, pro purpureo narcisso, §5.39carduus et spinis surgit paliurus acutis.
在我们常常播下饱满大麦的犁沟里,如今却长出不幸的毒麦和不育的野燕麦;代替柔嫩的紫罗兰,代替深红的水仙花,蓟草和长着锐刺的荆棘却拔地而起。
§5.40Spargite humum foliis, inducite fontibus umbras, §5.41pastores, mandat fieri sibi talia Daphnis; §5.42et tumulum facite, et tumulo superaddite carmen: §5.43"DAPHNIS EGO IN SILVIS HINC VSQUE AD SIDERA NOTVS" §5.44"FORMONSI PECORIS CVSTOS FORMONSIOR IPSE."
牧人们啊,在地上撒满叶子吧,给泉水引来绿荫吧,达夫尼斯吩咐为他行这些事;并且筑起一座坟冢,在冢上加上诗篇: “我就是林中的达夫尼斯,名声从这儿直达星空,” “美丽羊群的看守,而我自己比羊群更为美丽。
§5.45Tale tuum carmen nobis, divine poeta, §5.46quale sopor fessis in gramine, quale per aestum §5.47dulcis aquae saliente sitim restinguere rivo: §5.48nec calamis solum aequiparas, sed voce magistrum.
” 神圣真诚的诗人啊,你的歌声对我们而言,犹如疲惫之人草地上的安眠,犹如烈日之下用奔流的甘泉之水来解除干渴:你不仅在芦笛上,而且在歌声中也与导师并驾齐驱。
§5.50Nos tamen haec quocumque modo tibi nostra vicissim §5.51dicemus, Daphnimque tuum tollemus ad astra; §5.52Daphnin ad astra feremus: amavit nos quoque Daphnis.
然而,我们将尽我们所能,把我们的这些诗歌作为回报唱给你听,并将你的达夫尼斯提升至星空;我们要把达夫尼斯带往星际:达夫尼斯也曾爱过我们。
§5.53An quicquam nobis tali sit munere maius
对我们而言,难道还有什么比这般馈赠更伟大的吗?
那孩子本身就值得歌颂,而且那些诗歌,斯提米孔很久以前就对我们赞美过了。
洁白晶莹的达夫尼斯惊奇地看着奥林匹斯那陌生的门槛,在脚下,达夫尼斯看见了云彩和星辰。
§5.58ergo alacris silvas et cetera rura voluptas §5.59Panaque pastoresque tenet, Dryadasque puellas; §5.60nec lupus insidias pecori, nec retia cervis §5.61ulla dolum meditantur: amat bonus otia Daphnis.
因此,欢欣的喜悦占据了森林与其他的田野,还有潘神、牧人们以及德律阿得斯的女孩子们;豺狼不设谋伏击羊群,网罗也不对鹿群谋划诡计:善良的达夫尼斯喜爱安宁。
§5.62ipsi laetitia voces ad sidera iactant §5.63intonsi montes; ipsae iam carmina rupes, §5.64ipsa sonant arbusta: “Deus, deus ille, Menalca.
未被开垦的山峦自己也欣喜地向星空发出呼喊;如今岩石自己也唱着歌,灌木丛自己也回响着:“他是神,他是神啊,梅纳尔卡斯。
” §5.65Sis bonus O felixque tuis! En quattuor aras:
” 噢,愿你对你的人们仁慈而福佑!
§5.66ecce duas tibi, Daphni, duas altaria Phoebo.
看,这四座祭坛:瞧,达夫尼斯,两座给你,两座作为高坛给斐波斯。
§5.67pocula bina novo spumantia lacte quotannis, §5.68craterasque duo statuam tibi pinguis olivi, §5.69et multo in primis hilarans convivia Baccho,— §5.70ante focum, si frigus erit, si messis, in umbra,— §5.71vina novum fundam calathis Ariusia nectar.
我将每年为你设立两只盛满新鲜泡沫牛奶的杯子,以及两只盛着浓郁橄榄油的宽口瓮,尤其是用充足的巴克科斯佳酿使宴席欢畅,—— 若是寒冬,便在炉火前;若是收获季节,便在阴凉处,—— 我将从器皿里倒出阿里乌西亚的葡萄酒,那是崭新的琼浆玉液。
达墨塔斯和利克托斯的埃贡将为我歌唱;阿尔斐西博伊斯将模仿起舞的萨堤尔。
这些将永远属于你,不论是在我们向仙女们履行庄严誓愿之时,还是在我们净化田野之际。
§5.76Dum iuga montis aper, fluvios dum piscis amabit, §5.77dumque thymo pascentur apes, dum rore cicadae, §5.78semper honos nomenque tuum laudesque manebunt; §5.79ut Baccho Cererique, tibi sic vota quotannis §5.80agricolae facient: damnabis tu quoque votis.
只要野猪还喜爱山脊,鱼儿还喜爱河流,只要蜜蜂还以百里香为食,蝉儿还以露水为食,你的尊荣、名字与赞美将永远存留;犹如对待巴克科斯和刻瑞斯,农人们也将每年向你许下誓愿:你也将使他们因誓愿而负有履行之责。
§5.81Quae tibi, quae tali reddam pro carmine dona?
为着这般的歌声,我将回报你什么,什么礼物好呢?
§5.82Nam neque me tantum venientis sibilus austri, §5.83nec percussa iuvant fluctu tam litora, nec quae §5.84saxosas inter decurrunt flumina valles.
因为,不论是渐起南风的沙沙声,还是波涛拍击着的海岸,亦或是那些在石谷间流淌而下的河流,都不能使我如此欢喜。
我们将先赠予你这支纤弱的芦笛:它曾教导我们:“科里冬热恋着美丽的阿莱克西斯,” 这同一支芦笛也教过我们:“这是谁的羊群?
§5.87haec eadem docuit, “Cuium pecus, an Meliboei?”
是梅里波伊斯的不成?