§1.1Tityre, tu patulae recubans sub tegmine fagi §1.2silvestrem tenui Musam meditaris avena; §1.3nos patriae fines et dulcia linquimus arva:
提提鲁斯啊,你躺在茂密榉树的庇护下,用纤细的苇笛吹奏着林间的缪斯;我们却要离开祖国的边界和可爱的田野。
我们逃离祖国;而你,提提鲁斯,在树荫下悠闲自得,教导整片森林让美丽的美丽斯的名字回响。
§1.6O Meliboee, deus nobis haec otia fecit: §1.7namque erit ille mihi semper deus; illius aram §1.8saepe tener nostris ab ovilibus imbuet agnus.
噢梅里博,是一位神明为我们带来了这份闲适:因为在我心中,他将永远是一位神明;他的祭坛常常会被我们羊圈里温顺的小羊用血染红。
正如你所见,是他允许我的母牛漫步,并允许我本人用乡野的芦笛吹奏我所喜爱的乐曲。
我并不嫉妒,反而更加惊讶:到处所有的田野里都陷入了如此剧烈的混乱。
En, ipse capellas §1.13protinus aeger ago; hanc etiam vix, Tityre, duco: §1.14hic inter densas corylos modo namque gemellos, §1.15spem gregis, ah, silice in nuda conixa reliquit.
看啊,我自己也带着病痛艰难地赶着母山羊前行;提提鲁斯啊,这一只我甚至勉强才能牵动:因为就在刚才,在茂密的榛树林间,她生下了一对双胞胎—— 羊群的希望,啊,却把它们遗弃在了光秃秃的岩石上。
§1.16Saepe malum hoc nobis, si mens non laeva fuisset, §1.17de caelo tactas memini praedicere quercus:—
要是我的心没有那么糊涂,我本该记得那些被天雷击中的橡树常常预示着这一灾祸。
§1.19Sed tamen, iste deus qui sit, da, Tityre, nobis.
但无论如何,提提鲁斯啊,告诉我你那神明到底是谁?
§1.20Urbem, quam dicunt Romam, Meliboee, putavi §1.21stultus ego huic nostrae similem, quo saepe solemus §1.22pastores ovium teneros depellere fetus: §1.23sic canibus catulos similis, sic matribus haedos §1.24noram, sic parvis componere magna solebam:
梅里博啊,我曾愚蠢地以为,人们所说的罗马城就像我们这儿一样,我们牧人常常把温顺的羊羔赶到那里去:我曾以为小狗像大狗,小山羊像它们的老娘;我曾习惯于这样将伟大的事物与渺小的相比。
§1.25verum haec tantum alias inter caput extulit urbes, §1.26quantum lenta solent inter viburna cupressi.
但是这座城市在其他城市中高高耸立,就像丝柏在低矮的灌木丛中拔地而起。
§1.27Et quae tanta fuit Romam tibi causa videndi?
那么,是什么如此重大的原因让你想要去见罗马呢?
§1.28Libertas; quae sera, tamen respexit inertem, §1.29candidior postquam tondenti barba cadebat; §1.30respexit tamen, et longo post tempore venit, §1.31postquam nos Amaryllis habet, Galatea reliquit:
自由;虽然来得迟,但它最终还是眷顾了懒散的我,在我修剪胡须时,白发开始纷纷飘落之后;它还是眷顾了我,并在漫长的时光之后来到了我身边,如今美莉丽丝占有了我们,而加拉忒亚已经离去。
因为,我必须承认,当加拉忒亚占有我时,既没有自由的希望,也没有积攒私产的打算。
§1.34quamvis multa meis exiret victima saeptis, §1.35pinguis et ingratae premeretur caseus urbi, §1.36non umquam gravis aere domum mihi dextra redibat.
尽管从我的围栏里送出了许多牺牲,为那忘恩负义的城市榨出了丰富的奶酪,但我的右手从未装满沉甸甸的钱财回到家中。
§1.37Mirabar, quid maesta deos, Amarylli, vocares, §1.38cui pendere sua patereris in arbore poma: §1.39Tityrus hinc aberat.
我曾奇怪,美莉丽丝,你为何忧伤地呼唤神明,你为何任由果实挂在它们自己的树上:那是因为提提鲁斯不在这里。
Ipsae te, Tityre, pinus, §1.40ipsi te fontes, ipsa haec arbusta vocabant.
提提鲁斯啊,连松树本身,连泉水本身,连这些灌木丛本身都在呼唤着你。
§1.41Quid facerem? Neque servitio me exire licebat,
我该怎么办呢?
§1.42nec tam praesentis alibi cognoscere divos.
我既无法摆脱奴役,无法在别处遇到如此能提供帮助的神明。
§1.43hic illum vidi iuvenem, Meliboee, quot annis §1.44bis senos cui nostra dies altaria fumant; §1.45hic mihi responsum primus dedit ille petenti: §1.46“pascite, ut ante, boves, pueri, submittite tauros. ”
梅里博啊,我在这里见到了那位青年,为了他,我们的祭坛每年要冒烟十二天;在这里,他首先对我这恳求者给出了答复: “孩子们,像以前一样放牧你们的牛群,配种你们的公牛吧。
§1.47Fortunate senex, ergo tua rura manebunt, §1.48et tibi magna satis, quamvis lapis omnia nudus §1.49limosoque palus obducat pascua iunco!
” 幸运的老人啊,那么你的土地将保留下来,并且对你来说足够大了,尽管光秃秃的石头和泥泞的沼泽用芦苇覆盖了所有的牧场!
陌生的草料不会伤害体弱怀孕的母羊,邻近羊群的恶性传染病也不会伤害它们。
幸运的老人啊,在这里,在熟悉的河流和神圣的泉水之间,你将享受清凉的树荫!
§1.54hinc tibi, quae semper, vicino ab limite, saepes §1.55Hyblaeis apibus florem depasta salicti §1.56saepe levi somnum suadebit inire susurro; §1.57hinc alta sub rupe canet frondator ad auras; §1.58nec tamen interea raucae, tua cura, palumbes, §1.59nec gemere aëria cessabit turtur ab ulmo.
在这边,一如既往,邻近边界的树篱上,那被海布拉蜜蜂采食的柳树花,常常会用轻柔的嗡嗡声劝你入眠;在那边,在高耸的岩石下,修枝人将迎风歌唱;与此同时,你所钟爱的声音沙哑的林鸽,还有斑鸠,也不会停止在高高的榆树上哀鸣。
§1.60Ante leves ergo pascentur in aequore cervi, §1.61et freta destituent nudos in litore pisces, §1.62ante pererratis amborum finibus exsul §1.63aut Ararim Parthus bibet, aut Germania Tigrim, §1.64quam nostro illius labatur pectore voltus.
因此,轻盈的鹿将先在空中放牧,大海也将先把鱼儿赤裸地遗弃在沙滩上,先是流亡者走遍两国的边界,帕提亚人喝阿拉斯河的水,或者德意志人喝底格里斯河的水,他的容颜才会从我的心中消逝。
§1.65At nos hinc alii sitientis ibimus Afros, §1.66pars Scythiam et rapidum Cretae veniemus Oaxen, §1.67et penitus toto divisos orbe Britannos.
但我们中的一些人必须离开这里,去往干渴的非洲人那里,另一些人将到达斯基泰和克里特湍急的奥克瑟斯河,以及与整个世界完全隔绝的卑不列颠人那里。
§1.68En umquam patrios longo post tempore finis, §1.69pauperis et tuguri congestum caespite culmen, §1.70post aliquot mea regna videns mirabor aristas?
啊,在漫长的岁月之后,当我再次看到祖国的边界,看到我贫穷茅屋用泥土堆砌的屋顶,并在那之后看着几颗麦穗,我的王国,我会感到惊奇吗?
§1.71Impius haec tam culta novalia miles habebit, §1.72barbarus has segetes? En, quo discordia civis
难道一个不虔诚的士兵将占有这些精心耕作的休耕地,一个野蛮人将占有这些庄稼? 看啊,内讧把我们悲惨的公民带到了何处!
§1.73produxit miseros! His nos consevimus agros!
我们为这些人播种了田野!
§1.74Insere nunc, Meliboee, piros, pone ordine vitis.
梅里博啊,现在去嫁接你的梨树吧,按顺序种下你的葡萄藤吧。
§1.75Ite meae, felix quondam pecus, ite capellae.
走吧,我那曾经幸福的羊群,走吧,我的母山羊们。
§1.76Non ego vos posthac, viridi proiectus in antro, §1.77dumosa pendere procul de rupe videbo; §1.78carmina nulla canam; non, me pascente, capellae, §1.79florentem cytisum et salices carpetis amaras.
从今以后,我不会再躺在绿色的洞穴里,看着你们在远处长满灌木的悬崖上攀爬;我不再唱起歌谣;母山羊们,在我的放牧下,你们不会再啃食盛开的金雀花和苦涩的柳树。
§1.80Hic tamen hanc mecum poteras requiescere noctem §1.81fronde super viridi: sunt nobis mitia poma, §1.82castaneae molles, et pressi copia lactis; §1.83et iam summa procul villarum culmina fumant, §1.84maioresque cadunt altis de montibus umbrae.
然而,今晚你本可以和我在这里休息,躺在绿色的树叶上:我们有甜美的果实、柔软的栗子和丰富的压制奶酪;如今,远处的农舍屋顶已经冒出烟雾,巨大的阴影正从高山上落下来。