Humanitext Reader

康涅利乌斯·尼波斯 · 提摩太传 §4.1-4.6

雅典人的悔悟与提摩太的美德追忆

第 4 段,共 4 段 · 拉丁语

内容简介

雅典人对判决感到后悔,大幅减轻了罚金,并命令提摩太的儿子修缮部分城墙。作者通过讲述僭主亚松的轶事来展示提摩太的高尚品格,宣告了雅典伟大将领时代的终结,并过渡到下一篇关于异族将领的传记。

§4.1Huius post mortem cum populum iudicii sui paeniteret, multae novem partes detraxit et decem talenta Cononem, filium eius, ad muri quandam partem reficiendam iussit dare.
在他死后,当人民对自己的判决感到后悔时,他们免去了罚金的十分之九,并命令他的儿子科农支付十塔兰同以修缮城墙的某一部分。
in quo fortunae varietas est animadversa.
在这件事中,人们看到了命运的无常。
nam quos avus muros ex hostium praeda patriae restituerat, eosdem nepos cum summa ignominia familiae ex sua re familiari reficere coactus est.
因为祖父用敌人的战利品为祖国重建的同一座城墙,孙子却被迫用自己的私有财产去修缮,这给家族带来了极大的耻辱。
§4.2Timothei autem moderatae sapientisque vitae cum pleraque possimus proferre testimonia, uno erimus contenti, quod ex eo facile conici poterit, quam carus suis fuerit.
此外,虽然我们可以为提摩太节制而明智的一生提供许多见证,但我们将满足于其中一个,从这一点很容易可以推测出他多么受自己人的爱戴。
cum Athenis adulescentulus causam diceret, non solum amici privatique hospites ad eum defendendum convenerunt, sed etiam in eis Iason, tyrannus Thessaliae, qui illo tempore fuit omnium potentissimus.
当他年轻时在雅典作为被告受审时,不仅他的朋友和私人客友聚集来为他辩护,而且在他们之中,甚至还有当时所有人中最有权势的色萨利僭主亚松。
§4.3hic cum in patria sine satellitibus se tutum non arbitraretur, Athenas sine ullo praesidio venit tantique hospitem fecit, ut mallet se capitis periculum adire quam Timotheo de fama dimicanti deesse.
此人虽然在祖国因没有卫队而认为自己不安全,却不带任何防卫来到雅典,并且如此器重这位客友,以至于他宁愿使自己面临生命危险,也不愿在提摩太为名誉而战时缺席。
hunc adversus tamen Timotheus postea populi iussu bellum gessit: patriae enim sanctiora iura quam hospitii esse duxit.
然而,提摩太后来根据人民的命令,还是对这个人发动了战争;因为他认为祖国的权利比客友关系的权利更为神圣。
§4.4Haec extrema fuit aetas imperatorum Atheniensium, Iphicratis, Chabriae, Timothei, neque post illorum obitum quisquam dux in illa urbe fuit dignus memoria.
这是雅典将领——伊菲克拉特斯、卡布里亚斯、提摩太的最后一个时代;在他们去世之后,该城邦中再也没有任何值得纪念的将领了。
§4.5Venio nunc ad fortissimum virum maximique consilii omnium barbarorum, exceptis duobus Karthaginiensibus, Hamilcare et Hannibale.
我现在转而谈论在所有异族人中,除了两个迦太基人哈米尔卡和汉尼拔之外,最勇敢且最具智谋的男子。
§4.6de quo hoc plura referemus, quod et obscuriora sunt eius gesta pleraque et ea, quae prospere ei cesserunt, non magnitudine copiarum, sed consilii, quo tum omnes superabat, acciderunt: quorum nisi ratio explicata fuerit, res apparere non poterunt.
关于他,我们将叙述更多细节,原因在于他的大多数事迹较为鲜为人知,而且那些对他而言顺利成功的事情,并不是凭借军队的规模,而是凭借智谋——在这一点上他当时超越了所有人——才得以实现的;如果不对这些智谋的条理加以阐明,事情就无法显现清楚。

词汇与语法注释

  1. §4.1cum populum iudicii sui paeniteret — 无人称动词 paeniteret (paenitet) 采用其标准句式,即由宾格(populum)表示感到后悔的主体,由属格(iudicii sui)表示后悔的原因或对象。
  2. §4.1multae novem partes detraxit — multae 是 multa(罚金)的单数属格,修饰 novem partes(十分之九,即九成)。意为“免去了罚金的十分之九”。detraxit 的主语是 populus(人民)。
  3. §4.2Timothei autem moderatae sapientisque vitae cum pleraque possimus proferre testimonia — 此处存在语序倒装(hyperbaton)。属格短语 Timothei ... vitae 被置于句首以示强调,与其修饰的、作为 possimus proferre 宾语的中心词 testimonia 产生了显著的分隔。
  4. §4.3tanti hospitem fecit — tanti 是表示价值的属格(估价属格),与 facio 连用表示“高度评价/器重”:“他如此器重这位客友”。
  5. §4.5maximique consilii — 性质属格(genitivus qualitatis),与并列的最高级形容词 fortissimum 一起直接修饰宾格名词 virum。
  6. §4.6de quo hoc plura referemus, quod — 表示原因/因果的夺格指示代词 hoc(为此)与连词 quod(因为)呈相关呼应关系,构成了“由于……的原因,我们将关于他叙述更多细节”这一句法骨架。

引用这一段

康涅利乌斯·尼波斯, 提摩太传 §4.1-4.6. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0588.abo013.humanitext-lat2:4.1-4.6

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。