§productionHECYRA. ACTA LUDIS MEGALENSIBUS, SEX. IUL. CAESARE CN. CORNELIO DOLABELLA AEDILIBUS CURULIBUS. NON EST PERACTA. MODOS FECIT FLACCUS CLAUDII, TIBIIS PARIBUS. TOTA GRAECA APOLLODORU FACTA EST. ACTA PRIMO SINE PROLOGO. DATA SECUNDO CN. OCTAVIO T. MANLIO COSS. RELATA EST L. AEMILII PAULI LUDIS FUNEBRIBUS. NON EST PLACITA. TERTIO RELATA EST Q. FULVIO L. MARCIO AEDILIBUS CURULIBUS. EGIT L. AMBIVIUS TURPIO. PLACUIT.
《婆母》。 在梅加勒西亚节上演出。 塞克斯图斯·尤利乌斯·恺撒与格奈乌斯·科尔内利乌斯·多拉贝拉任库鲁里斯市政官之时。 未能演完。 由克劳狄乌斯的奴隶弗拉科斯配乐,使用等音双管。 全剧改编自希腊作家阿波罗多洛斯的原作。 首演无序幕。 第二次由执政官格奈乌斯·奥克塔维乌斯与提图斯·马尼乌斯主持。 在卢基乌斯·埃米利乌斯·保卢斯的葬礼竞技会上重演。 未获成功。 第三次重演于奎恩图斯·富尔维乌斯与卢基乌斯·马尔基乌斯任库鲁里斯市政官之时。 由卢基乌斯·安比维乌斯·图尔皮奥主演。 获得成功。
§1Hecyra est huic nomen fabulae: haec cum data §2Nova est novum intervenit vitium et calamitas, §3Ut neque spectari neque cognosci potuerit.
本剧的名字是《婆母》;当它作为新作被搬上舞台时,突如其来的新灾难与惨剧横加阻挠,以致人们既无法观看也无法理解它。
Nunc haec plane est pro nova; §6Et is qui scripsit hanc ob eam rem noluit §7Iterum referre ut iterum posset vendere.
现在这部戏完全可以当作新作;而写它的诗人在那次之后,并不想立即重演它,以便他能再次售出。
§8Alias cognostis eius: quaeso hanc nunc noscite.
你们已经了解他的其他作品;现在请了解这一部。
§9Orator ad vos venio ornatu prologi: §10Sinite exorator sim, eodem ut iure uti senem §11Liceat quo iure sum usus adolescentior; §12Novas qui exactas feci ut inveterascerent, §13Ne cum poeta scriptura evanesceret.
我穿着序幕表演者的服装,作为恳求者来到你们面前:请让我成为一个有成效的恳求者,使我这个老人能享有同样的权利,就如我年轻时曾享有过的权利一样;我曾使那些被轰下台的新作得以流传并成为经典,不让作品随诗人的消逝而湮灭。
在我最初学习的卡埃基利乌斯的新作中,我有些被轰下台,有些则勉强站稳脚跟。
因为我知道舞台的命运是靠不住的,在希望渺茫的情况下,我独自承担了确凿的辛劳。
我开始重演那些旧剧,以便能向他热心学习其他的新剧,免得打消他的创作热忱。
§20Perfeci ut spectarentur.
我终于使它们得以展演。
Ubi sunt cognitae, §21Placitae sunt.
当它们被理解时,便受到了喜爱。
Ita poetam restitui in locum §22Prope iam remotum iniuria adversarium §23Ab studio atque ab labore atque arte musica.
就这样,我把几乎已被不公和对手排除在创作、劳苦和音乐艺术之外的诗人的地位恢复了过来。
§24Quod si scripturam sprevissem in praesentia, §25Et in deterrendo voluissem operam sumere, §26Ut in otio esset potius quam in negotio, §27Deterruissem facile ne alias scriberet.
但是,如果我当时轻视了他的作品,并企图致力于阻挠他,使他闲居而不从事写作,我很容易就能阻止他写出其他作品。
§28Nunc quid petam mea causa aequo animo attendite.
现在,为了我,请平心静气地听取我的请求。
§29Hecyram ad vos refero, quam mihi per silentium §30Numquam agere licitum est; ita eam oppressit calamitas.
我向你们重演《婆母》,在过去,我从未被允许在安静中演出它;惨剧就这样压倒了它。
如果你们的智慧愿意协助我们的勤勉,那将平息这场灾难。
§33Quum primum eam agere coepi, pugilum gloria, §34Funambuli eodem accessit expectatio: §35Comitum conventus, strepitus, clamor mulierum §36Fecere ut ante tempus exirem foras.
当我第一次开始演出它时,拳击手的名声,以及对走钢丝艺人的期待,集于同处;随从的聚集、喧闹、妇女们的呼喊,逼得我不得不提前退场。
在演新作时,我开始使用我的旧习惯,即进行尝试:现在我再次重演。
§39Primo actu placeo; quum interea rumor venit §40Datum iri gladiatores; populus convolat: §41Tumultuantur, clamant, pugnant de loco: §42Ego interea meum non potui tutari locum.
第一幕时我还挺受欢迎;然而其间传来了将要提供角斗士表演的谣言;人们便纷涌而至:他们起哄、大喊,为争夺座位而大打出手;在这期间,我无法坚守我的舞台。
§43Nunc turba nulla est: otium et silentium est: §44Agendi tempus mihi datum est: vobis datur §45Potestas condecorandi ludos scenicos.
现在没有喧嚣,只有闲暇与安静:演出的时间已经给了我;而留给你们的是使舞台剧大放异彩的机会。
§46Nolite sinere per vos artem musicam §47Recidere ad paucos: facite ut vestra auctoritas §48Meae auctoritati fautrix adiutrixque sit.
不要让音乐艺术因你们的缘故沦落到少数人手里:请让你们的权威成为我权威的保护者与支持者。
§52Sinite impetrare me, qui in tutelam meam §53Studium suum et se in vestram commisit fidem, §54Ne cun circumventum inique iniqui irrideant.
请恩准我的请求,为了那位将自己的创作托付给我的保护,并将他自己托付给你们信义的人,不要让心怀不轨之人不公地嘲笑被陷害的他。
§55Mea causa causam hanc accipite, et date silentium, §56Ut libeat scribere aliis, mihique ut discere §57Novas expediat posthac pretio emtas meo.
为了我,接受这个诉求吧,并保持安静,使其他人乐于写作,也使我今后演出自费购买的新作成为有益之事。
凭波鲁克斯起誓,西拉,你瞧瞧能有几个对妓女始终忠贞不渝的情人。
§60Vel hic Pamphilus iurabat quoties Bacchidi, §61Quam sancte ut quivis facile posset credere, §62Nunquam illa viva lucturum uxorem domum.
即便是这位潘菲路斯,他曾多少次向巴克科斯发誓,是那样庄严,以至于任何人都会轻易相信:只要她还活着,他就绝不娶妻回家。
§63Hem duxit.
唉,他还是娶了。
§63bErgo propterea te sedulo §64Et moueo, et hortor, ne cuiusquam misereat, §65Quin spolies, mutiles, laceres, quemque nacta sis.
所以,正因如此,我才如此认真地既劝告你,又督促你:不要怜悯任何人,对于落入你手中的任何人,你要剥光他、榨干他、撕碎他。
§66Utine eximium neminem habeam?
难道我就不能留一个例外?