Humanitext Reader

普劳图斯 · 商人 §970-1026

德米波的悔悟与关于恋人的新法

第 16 段,共 16 段 · 拉丁语

内容简介

德米波承认了自己的过错,渴望与儿子卡里努斯和解,并恳求埃乌蒂科斯和利西马科斯相助。最后,埃乌蒂科斯宣告了一条限制老人寻欢作乐并保障年轻人恋爱的法律,以此结束了全剧。

§970suapte culpa genere sapiunt, genus ingenio ímprobant.
埃乌蒂科斯:他们因自身的过错,仅凭出身而被视为聪明,却用自己的品性贬低了家门。
§971Verum hic dicit.
德米波:他说的是真话。
§971bTibi ergo dicit.
利西马科斯:所以他是对你说的。
§971cEo illud est verum magis.
德米波:正因如此,那话才更显真实。
§972nam te istac aetate haud aequom filio fuerat tuo §973adulescenti amanti amicam eripere emptam argento suo.
埃乌蒂科斯:因为在你这个年纪,从你那正在热恋的年轻儿子手里,埃乌蒂科斯:夺走他用自己的钱买来的情人,是绝对不妥当的。
§974Quid tu ais? Charini amicast illa?
德米波:你非要这么说? 那是卡里努斯的情人吗?
§974bVt dissimulat malus.
利西马科斯:这个恶棍,装得可真像。
§975Ille quidem illam sese ancillam matri emisse dixerat.
德米波:他之前明明说,那女孩是买来给母亲当女仆的。
§976Propterea igitur tu mercatu's, novos amator, vetus puer?
埃乌蒂科斯:所以你就因为这个把她买下来了,新晋的情郎、老朽的少年?
§977Optume hercle, perge tú, ego ádsistam hinc altrinsecus.
利西马科斯:凭赫拉克勒斯起誓,说得太好了,继续! 我从这边助阵。
§978quibus est dictis dignus, usque oneremus ambo.
利西马科斯:让我们俩继续用他该受的恶言狠狠地教训他。
§978bNullus sum.
德米波:我完蛋了。
§979Filio suo qui innocenti fecit tantam iniuriam.
埃乌蒂科斯:竟然对他那无辜的儿子施加了这么大的伤害。
§980Quem quidem hercle ego, in exilium cum iret, redduxi domum; §981nam ibat exulatum.
利西马科斯:凭赫拉克勒斯起誓,当那孩子要流亡时,是我把他领回家的;利西马科斯:因为他当时正准备去流亡呢。
§981bAn abiit?
德米波:他已经走了吗?
§981cEtiam loquere, larua?
利西马科斯:你还在说话吗,幽灵?
§982temperare istac aetate istis decebat artibus.
埃乌蒂科斯:在你这个年纪,本该克制不要玩弄这些花招。
§983Fateor, deliqui profecto.
德米波:我承认,我确实犯了错。
§983bEtiam loquere, larua?
利西马科斯:你还在说话吗,幽灵?
§984itidem ut tempus anni, aetatem aliam áliud factum condecet; §985nam si istuc ius est, senecta aetate scortari senes, §986ubi locist res summa nostra publica?
埃乌蒂科斯:正像一年有四季,不同的年龄配有不同的行为;埃乌蒂科斯:如果这就是正义,允许老人在晚年寻花问柳,埃乌蒂科斯:那我们国家的最高秩序又何在?
§986bEi, perii miser.
德米波:唉,可怜的我,这下全完了。
§987Adulescentes rei agendae isti magis solent operam dare.
利西马科斯:年轻人更习惯把精力放在那档子事上。
§988Iam obsecro hercle vobis habete cum porcis, cum fiscina.
德米波:凭赫拉克勒斯起誓,求求你们,连着她的猪和篮子一起拿走吧。
§989Redde illi.
埃乌蒂科斯:把她还给他。
§989bSibi habeat, iam ut volt per me sibi habeat licet.
德米波:让他留着吧,只要他想,经我同意现在他就可以把她占为己有。
§990Temperi edepol, quoniam ut aliter facias non est copia.
利西马科斯:凭波鲁克斯起誓,真是时候,既然你也没别的方法可想了。
§991Supplici sibi sumat quid volt ipse ob hanc iniuriam, §992modo pacem faciatis oro, ut ne mihi iratus siet.
德米波:由于这桩伤害,他自己想对我怎么惩罚都行,德米波:我只祈求你们能平息此事,免得他对我发怒。
§993si hercle scivissem sive adeo ioculo dixisset mihi, §994se illam amare, numquam facerem ut illam amanti abducerem.
德米波:凭赫拉克勒斯起誓,如果我早知道,或者他哪怕只是开玩笑地对我说过,德米波:他爱她,我绝不会从热恋中的他手里夺走她。
§995Eutyche, ted oro, sodalis eius es, sérva et subveni: §996hunc senem para clientem; memorem dices benefici.
德米波:埃乌蒂科斯,我求你,你是他的挚友,救救我,帮帮我吧:德米波:把这个老头当作你的保护民(庇护对象);你会发现他是一个知恩图报的人。
§997Ora ut ignoscat delictis tuis atque adulescentiae.
利西马科斯:求他宽恕你的过错和“年轻气盛”吧。
§998Pergin tu autem? heia, superbe invehere.
德米波:你还要继续吗? 嘿,别这么傲慢地数落我。
spero ego mihi quoque §999tempus tale eventurum, ut tibi gratiam referam parem.
我也希望,德米波:我也会有同样的机会,好对你做出同等的回报(报复)。
§1000Missas iam égo istas artis feci.
德米波:我已经金盆洗手,不再玩弄那些花招了。
§1000bEt quidem ego dehinc iam.
利西马科斯:而且从现在起,我也是了。
§1000cNihil agis: §1001consuetudine animus rursus te huc inducet.
埃乌蒂科斯:那是徒劳的:习惯会再次把你们的心思引回这里。
§1001bObsecro, §1002satis iam ut habeatís.
德米波:我恳求你,德米波:让你们现在就到此为止。
quin loris caedite etiam, si lubet.
如果高兴的话,甚至用皮鞭抽我也行。
§1003Recte dicis.
利西马科斯:你说的很对。
sed istuc uxor faciet, quom hoc resciverit.
但当你妻子发现这件事的时候,她会这么做的。
§1004Nihil opust resciscat.
德米波:没必要让她知道。
§1004bQuid istic? non resciscet, ne time.
利西马科斯:那又怎样? 她不会知道的,别怕。
§1005eamus intro, non utibilest hic locus, factis tuis, §1006dum memoramus, arbitri ut sint qui praetereant per vias.
利西马科斯:我们进去吧,这里不合适,在我们诉说你的恶行时,利西马科斯:别让街上走过的人成了旁听者。
§1007Hercle qui tu recte dicis: eadem brevior fabula §1008erit.
德米波:凭赫拉克勒斯起誓,你说的很对:这样一来戏也短一些。
eamus.
德米波:我们走吧。
§1008bHic est intus filius apud nos tuos.
埃乌蒂科斯:你的儿子就在我们家里面。
§1009Optumest.
德米波:太好了。
illac per hortum nos domum transibimus.
我们穿过那边的花园走回我家。
§1010Eutyche, hanc volo prius rém agi, quam meum intró refero pedem.
德米波:埃乌蒂科斯,在我迈步走进去之前,我希望先把这件事办妥。
§1011Quid istuc est?
埃乌蒂科斯:那是怎么回事?
§1011bSuam quisque homo rem meminit.
德米波:每个人都记着自己的事。
responde mihi: §1012certon scis non suscensere mihi tuam matrem?
回答我:德米波:你确切知道你母亲没对我生气吗?
§1012bScio.
埃乌蒂科斯:我知道。
§1013Vide.
德米波:看仔细点。
§1013bMea fide.
埃乌蒂科斯:凭我的信用保证。
§1013cSatis habeo.
德米波:这就够了。
sed quaeso hercle, etiam vide.
但凭赫拉克勒斯起誓,求你再看仔细点。
§1014Non mihi credis?
埃乌蒂科斯:你不相信我吗?
§1014bImmo credo, sed tamen metuo miser.
德米波:不,我信,但我这可怜的人还是害怕。
§1015Eamus intro.
德米波:我们进去吧。
§1015bImmo dicamus senibus legem censeo, §1016prius quam abeámus, qua se lege teneant contentique sint.
埃乌蒂科斯:不,我认为在我们离开前,应该给老人们定下一条法律,埃乌蒂科斯:看他们要遵守什么法律,并以此为足。
§1017annos gnatus sexaginta quí erit, si quem scibimus §1018si maritum sive hercle adeo caelibem scortarier, §1019cúm eo nos hac lege agemus: inscitum arbitrabimur, §1020et per nos quidem hercle egebit qui suom prodegerit.
埃乌蒂科斯:凡年满六十岁的人,如果我们知道有谁,埃乌蒂科斯:无论是已婚者,或者凭赫拉克勒斯起誓,哪怕是单身汉,只要去嫖妓,埃乌蒂科斯:我们将用这条法律对付他:我们将认为他愚蠢透顶,埃乌蒂科斯:而且凭赫拉克勒斯起誓,凡挥霍自己财产的人,在我们这里将变得穷困潦倒。
§1021neu quisquam posthac prohibeto ádulescentem filium §1022quin amet et scortum ducat, quod bono fiat modo; §1023siquis prohibuerit, plus perdet clam quasi praehibuerit palam.
埃乌蒂科斯:此后谁也不准阻拦年轻的儿子,埃乌蒂科斯:只要是以正当的方式,就不准阻拦他恋爱并带回情妇;埃乌蒂科斯:如果有人阻拦,他在暗中失去的会比他在明处付出的更多。
§1024haec adeó ut ex hac nocte primum lex teneat senes.
埃乌蒂科斯:就让这条法律,从今夜起首先约束老人们。
§1025bene valete; atque, adulescentes, haec si vobis lex placet, §1026ob senum hercle industriam vos aequom est clare plaudere.
埃乌蒂科斯:再见;还有,年轻人们,如果你们喜欢这条法律,埃乌蒂科斯:凭赫拉克勒斯起誓,看在老人们的一片苦心上,你们理当大声鼓掌。

词汇与语法注释

  1. 972haud aequom fuerat — 直陈式过去完成时 `fuerat` 在此作为虚拟语气条件句的归结,表示过去本不该发生的事(即暗示实际上已经不当地发生了),主语是后接的不定式短语 `eripere`。
  2. 978quibus est dictis dignus — 关系代词 `quibus` 受支配夺格的形容词 `dignus` 的修饰。此处语序倒装,整句间接充当 `oneremus` 的宾语,意为“他配得上的(话语)”。
  3. 1022quin amet et scortum ducat — 接在表示阻碍或禁止的动词 `prohibeto`(第1021行)之后的 `quin` 从句。它与虚拟语气 `amet` 和 `ducat` 连用,构成名词性从句,意为“阻拦年轻儿子去爱并带回情妇”。

引用这一段

普劳图斯, 商人 §970-1026. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0119.phi011.humanitext-lat2:970-1026

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。