学说汇纂

[SCAEUOLA libro primo quaestionum.]

​Diuortio facto negotia uxoris gessit maritus: dos non solum dotis actione, uerum negotiorum gestorum seruari potest. haec ita, si in negotiis gestis maritus dum gerit facere potuit:¹ alias enim imputari non potest, quod a se non exegerit. sed et posteaquam patrimonium amiserit, plena erit negotiorum gestorum actio, quamuis si dotis actione maritus conueniatur, absoluendus est.² sed hic quidam modus seruandus est, ut ita querellae locus sit quantum facere potuit, quamuis postea amiserit, si illo tempore ei soluere potuit: non enim e uestigio in officio deliquit, si non protinus res suas distraxit ad pecuniam redigendam: praeterire denique aliquid temporis debebit, quo cessasse uideatur. quod si interea priusquam officium impleat, res amissa est, perinde negotiorum gestorum non tenetur, ac si numquam facere possit. sed et si facere possit maritus, actio negotiorum gestorum inducitur, quia forte periculum est, ne facere desinat.

​Illum autem non credimus teneri, qui gerit negotia debitoris, ad reddendum pignus, cum pecunia ei debeatur nec fuerit quod sibi possit exsoluere.

​Sed nec redhibitoriae speciem³ uenire in negotiorum gestorum actionem et per hoc sex mensibus exactis perire, si uel mancipium in rebus non inuenit: uel eo inuento quod accessionum nomine additum est, uel quod deterior homo factus esset, uel quod per eum esset adquisitum non ex re emptoris, nec inuenit nec recepisset: nec esset in ipsis emptoris negotiis quae gerebat, unde sibi in praesenti redderet.

​Ceterum si ex alia causa perpetuae obligationis, cum sit locuples, debeat, non est imputandum, quod non soluerit, utique si neque usurarum ratio querellam mouet. diuersumque est in tutore debitore,⁴ quia ibi interfuit ex priore obligatione solui, ut deberetur ex tutelae actione.