← 小塞内卡

淮德拉

§388-469

淮德拉的决意与乳母对希波吕托斯的劝说

淮德拉决心抛弃皇室奢华奔向森林,乳母则向狄安娜女神祈祷以成全她的爱情。随后,乳母试图说服出现的希波吕托斯去享受青春并接纳爱。

显示 ▾
显示
译文
字体
AI ↗
← 上一节下一节 →
388

​vestes, procul sit1 muricis Tyrii rubor,

那些衣服,让提尔贝紫的红色远离,

​quae fila ramis ultimi Seres legunt:

以及遥远的塞雷斯人从树枝上收集的那些丝线;

390

​brevis expeditos zona constringat sinus,

让短带束紧便于行动的衣褶,

​cervix monili vacua, nec niveus lapis

颈项上无需项链,也无需雪白的宝石——

​deducat auris, Indici donum maris;

那印度海的馈赠,压低她的双耳;

​odore crinis sparsus Assyrio vacet,2

让头发免受亚述香油的喷洒,

​sic temere iactae. colla perfundant comae

任由这般随意散落的发丝流淌在颈项

395

​umerosque summos, cursibus motae citis

并覆上肩头;因疾驰而飘动,

​ventos sequantur, laeva se pharetrae dabit,

随风飘扬。她的左手将携起箭囊,

​hastile vibret dextra Thessalicum manus.

右手则挥舞起帖萨利亚的标枪。

​qualis relictis frigidi Ponti plagis

正如离开了寒冷蓬托斯的地域,

400

​egit catervas Atticum pulsans solum

践踏着阿提卡土地、率领着队伍的

​Tanaitis aut Maeotis et nodo comas

塔奈斯或迈奥蒂斯的女子,用发结将头发

​coegit emisitque. lunata latus

束起又放开;她的肋旁

​protecta pelta: talis in silvas ferar.

受半月盾保护:我也将这般奔向森林。

​Regina nemorum, sola quae montes colis

森林的女王啊,唯有你栖息于群山,

​et una solis montibus coleris dea,

并且作为唯一的女神在寂静的群山中受人崇拜,

​converte tristes ominum in melius minas,

求你将预兆的凶险威胁转化为吉兆,

​o magna silvas inter et lucos dea

噢,在森林与神圣灌木丛中伟大的女神,

410

​claramque caeli sidus et noctis decus,

天空中明亮的星辰,黑夜的荣耀,

​cuius relucet mundus alterna vice,

借着你交替的轮转,宇宙得以重现光芒,

​Hecate triformis, en ades coeptis favens.

三相的赫卡忒啊,看啊,降临并庇佑我们的尝试吧。

​animum rigentem tristis Hippolyti doma:

征服阴郁的希波吕托斯那顽固的心灵:

​det facilis aures: mitiga pectus ferum:

愿他顺从地倾听;抚平他野性的胸膛;

415

​amare discat, mutuos ignes ferat.

愿他学会去爱,愿他承受相互炽热的爱火。

​inflecte mentem: torvus aversus ferox

扭转他的心意:愿那严厉、反感而凶猛的他,

​in iura Veneris redeat, huc vires tuas

重新归于维纳斯的法则;向这里施展

​intende: sic te lucidi vultus ferant3

你的力量:愿你明亮的面容这般承载着你,

​et nube rapta cornibus puris eas,

拨开云雾,愿你带着皎洁的弯角前行;

420

​sic te regentem frena nocturni aetheris

愿那帖萨利亚的咒语永远无法将驾驭着

​detrahere numquam Thessali cantus queant

夜空缰绳的你拖拽而下,

​nullusque de te gloriam pastor ferat,

愿没有任何牧人因你而赢得荣耀。

​ades invocata, iam fave votis, dea:

降临吧,受召唤的女神,如今成全我们的祈愿吧:

​ipsum intuor solemne venerantem sacrum

我看见他本人正以庄严的仪式进行崇拜,

425

​nullo latus comitante— quid dubitas? dedit

身边没有任何人相随——你在犹豫什么?机遇

​tempus locumque casus: utendum artibus,

已经赋予了时间和地点:必须施展策略。

​trepidamus? haud est facile mandatum scelus

我们在战栗吗?胆敢去犯下被托付的

​audere, verum iussa qui regis timet,

罪行决非易事,但凡惧怕君王命令之人,

​deponat omne et pellat ex animo decus:

应当放下所有尊严,并将其从心中驱逐:

430

​malus est minister regii imperii pudor.

羞耻心是君王统治的糟糕仆从。

​Quid huc seniles fessa moliris gradus,

你为何带着疲惫、苍老的步伐来到这里,

​o fida nutrix, turbidam frontem gerens

噢,忠实的乳母,带着焦虑的额头

​et maesta vultu? sospes est certe parens

满面哀容?父亲肯定安然无恙吧,

​sospesque Phaedra stirpis et geminae iugum?

淮德拉也安好吗,以及那双生子嗣的纽带?

435

​Metus remitte, prospero regnum in statu est

消除你的担忧吧,王国正处于繁盛的状态,

​domusque florens sorte felici viget.

兴旺的家族在幸福的运命下蓬勃发展。

​sed tu beatis mitior rebus veni:

但请你对这幸福的境遇展现出更温和的态度:

​namque anxiam me cura sollicitat tui,

因为对你的担忧正困扰着焦虑的我,

​quod te ipse poenis gravibus infestus domas.4

因为你对自己充满敌意,用沉重的惩罚来克制自己。

440

​quem fata cogunt, ille cum venia est miser;

被命运强迫的人,其悲惨是值得宽恕的;

​at si quis ultro se malis offert volens

但若有人自愿、主动地将自己献给灾祸,

​seque ipse torquet, perdere est dignus bona

并且折磨自己,那他便配得上失去那些

​quis nescit uti.5 potius annorum memor

他不知如何享用的恩赐。相反,看在你的年纪上,

​mentem relaxa: noctibus festis facem

放松你的心灵:在节日的夜晚举起火炬,

445

​attolle, curas Bacchus exoneret graves;

让巴克科斯卸下你沉重的忧虑;

​aetate fruere: mobili cursu fugit,

享受青春吧:它以飞逝的速度逃离。

​nunc facile pectus, grata nunc iuveni Venus:

此时胸怀坦荡,此时维纳斯正讨年轻人欢心:

​exultet animus, cur toro viduo iaces?

让心灵欢跃吧,为何你要躺在形单影只的床上?

​tristem iuventam solve; nunc cursus rape,

解放这沉闷的青春;现在快步疾驰,

450

​effunde habenas, optimos vitae dies

彻底松开缰绳,不许生命中最美妙的日子

​effluere prohibe, propria descripsit deus

流逝。神明已规划了各自的

​officia et aevum per suos duxit gradus:

职责,并引导生命度过其特有的阶段:

​laetitia iuvenem, frons decet tristis senem.

快乐适宜年轻人,愁眉苦脸适宜老人。

​quid te coherces et necas rectam indolem?

你为何要克制自己,并扼杀这纯正的天性?

455

​seges illa magnum fenus agricolae dabit

那种庄稼将会给农夫带来丰厚的回报,

​quaecumque laetis tenera luxuriat satis,

只要能在茂盛的农田中肆意生长。

​arborque celso vertice evincet nemus

而那棵树将以其高耸的身姿冠绝整座森林,

​quam non maligna caedit aut resecat manus:

只要没有不怀好意的手去修剪或砍伐它。

​ingenia melius recta se in laudes ferunt,

纯正的天资能更好地走向荣耀,

460

​si nobilem animum vegeta libertas alit.

若有活力的自由滋养着高贵的灵魂。

​truculentus et silvester ac vitae inscius

你要保持这般凶狠、野蛮且不懂生活,

​tristem iuventam Venere deserta coles?

抛弃维纳斯而度过凄凉的青春吗?

​hoc esse munus credis indictum viris,

你相信这就是强加给男人们的职责吗:

​ut dura tolerent, cursibus domitent equos

去忍受艰难,在奔跑中驯服骏马,

465

​et saeva bella Marte sanguineo gerant?

并在血腥的马尔斯麾下发动残酷的战争?

475

​quam varia leti genera mortalem trahunt

各种各样不同形式的死亡如何带走凡人,

​carpuntque turbam, pontus et ferrum et doli!

并掠夺着人群——大海、刀剑和阴谋!

​providit ille maximus mundi parens,

那个世界最伟大的造物之父早已预料,

​cum tam rapaces cerneret Pati manus,

当他看到命运之手如此贪婪时,

​ut damna semper subole repararet nova.

便使损失能始终由新的后代来弥补。

​sed fata credas desse: sic atram Styga

但你也许以为死期尚远:于是我们竟主动

​iam petimus ultro, caelibem vitam probet

奔向那黑暗的斯提克斯。愿不育的青年

​sterilis iuventus: hoc erit, quicquid vides,

赞同独身生活:你所看到的一切,

480

​unius aevi turba et in semet ruet.

都将沦为仅存一代的人群,并自取灭亡。

​excedat agedum rebus humanis Venus,

那么,就让维纳斯从人类事务中退出吧,

语法注5 条
  1. 388procul sit

    sit 是表示愿望(或命令)的现在时虚拟式。语境中,淮德拉正命令将华丽的衣饰远离自己。

  2. 393vacet

    vacet 同样是表示愿望的现在时虚拟式。主语为被分词 sparsus 修饰的 crinis(头发),表达希望头发免受亚述香油喷洒的意愿。

  3. 418sic te ... ferant

    在关系从句后,sic 结合愿望虚拟式(ferant、eas等)构成了“条件式祝愿”的固定句式(“如果这般……愿你……”),以此在祈求女神成全的同时,向其许诺永恒的光荣。

  4. 439quod te ipse poenis gravibus infestus domas

    quod 是引导原因或事实的连词(“因为”或“即……”)。infestus 是与主语 tu(或 ipse)一致的形容词,在句中充当状语,意为“怀有敌意地”或“自残地”。

  5. 443quis nescit uti

    此处省略了指代前句中 bona 的关系代词(即 [quibus] quis nescit uti)。uti 是支配夺格的动词,省略的关系代词应为夺格,意为“不知如何享用它们的人”。

翻译:Gemini 3.5 Flash(2026-05-22 发布)・修订记录(1 处,最近 2026-09-22)
  • 2026-09-22 AI校阅 — 原文 1 处
urn:cts:latinLit:phi1017.phi005.humanitext-lat2:388-469