← 小塞内卡

淮德拉

§197-285

淮德拉的求死决意与乳母答应调解

乳母劝诫淮德拉克制不敬之爱,保持符合其高贵身份的理性。然而,由于淮德拉决心以死来避免耻辱,乳母最终承担起劝说希波吕托斯以挽救她的任务。

显示 ▾
显示
译文
字体
AI ↗
← 上一节下一节 →
197

​titulum furori numinis falsi addidit.

(情欲)将虚假神明的头衔加之于自己的狂妄之上。

​natum per omnis scilicet terras vagum

确实,埃里克斯的女神将她那四处流浪的儿子派往所有的土地;

​Erycina mittit, ille per caelum volans

他在空中飞翔,

200

​proterva tenera tela molitur manu

用柔弱的手操纵着粗暴的箭矢,

​regnumque tantum minimus e superis habet:

并且,作为天神中最小的一位,却拥有如此巨大的王国。

​vana ista demens animus ascivit sibi

愚蠢的心灵为自己接纳了这些虚妄之物,

​Venerisque numen finxit atque arcus dei.

虚构了维纳斯的神威与那神明的弓箭。

​quisquis secundis rebus exultat nimis

无论谁在顺境中过分狂喜,

205

​fluitque luxu, semper insolita appetit.

在奢侈中沉溺,总是追求不寻常的事物。

​tunc illa magnae dira fortunae comes

于是,那作为大好前途之可怕伴侣的

​subit libido: non placent suetae dapes,

纵欲便悄悄潜入:平素的宴席不再令人愉悦,

​non tecta sani moris aut vilis scyphus.

健全习俗的居所与廉价的杯盏也不再招人喜欢。

​cur in penates rarius tenues subit

为什么这疫病较少进入贫穷的家庭,

210

​haec delicatae eligens pestis domos?

却专门挑选娇贵者的宅第?

​cur sancta parvis habitat in tectis Venus

为什么圣洁的爱居住在狭小的屋檐下,

​mediumque sanos vulgus affectus tenet

为什么平民百姓保持着健康的感情,

​et se coercent modica? contra divites

且适度的生活能约束自己?相反,那些富人

​regnoque fulti plura quam fas est petunt?

以及依仗着王权的人,为何总是追求超出法理所容许的东西?

215

​quod non potest vult posse qui nimium potest.1

拥有过大权力的人,总是想要做到自己做不到的事。

​quid deceat alto praeditam solio vides:

你看到了,对于一位身处高位宝座的人来说什么才是得体的:

​metue ac verere sceptra remeantis viri.

应当敬畏并惧怕那即将归来的丈夫的权杖。

​Amoris in me maximum regnum puto

我认为爱对我拥有至高无上的统治,

​reditusque nullos metuo: non umquam amplius

我不惧怕任何人的归来:那一旦沉沦、

220

​convexa tetigit supera qui mersus semel

步入永恒黑夜之寂静居所的人,

​adiit silentem nocte perpetua domum.

绝不可能再次触及上界的苍穹。

​Ne crede Diti. clauserit regnum licet2

切莫相信冥王。哪怕他封闭了自己的王国,

​canisque diras Stygius observet fores:

且斯提克斯之犬守卫着可怕的大门:

​solus negatas invenit Theseus vias.

唯独忒修斯找到了被禁止通行的道路。

225

​Veniam ille amori forsitan nostro dabit.

他或许会宽恕我们的爱。

​Immitis etiam coniugi castae fuit:

他甚至对待他那纯洁的妻子也是冷酷无情的:

​experta saevam est barbara Antiope manum.

野蛮的安蒂奥佩就曾领教过他残暴的手。

​sed posse flecti coniugem iratum puta:

但即便假设愤怒的丈夫可以被说服:

​quis huius animum flectet intractabilem?

谁又能说服这青年难以驯服的心灵呢?

230

​exosus omne feminae nomen fugit,

他极其厌恶女人的一切名字并避之唯恐不及,

​immitis annos caelibi vitae dicat,

冷酷地将自己的岁月奉献给独身生活,

​conubia vitat: genus Amazonium scias.

逃避婚姻:你当知道他是亚马孙一族。

​Hunc in nivosi collis haerentem iugis,

追随他,看他停留在白雪皑皑的山脊上,

​et aspera agili saxa calcantem pede

用敏捷的步伐踏着崎岖的岩石,

235

​sequi per alta nemora, per montes placet.

在深邃的林野和群山中穿行,这是我的乐事。

​Resistet ille seque mulcendum dabit

他会抗拒吗?他会让自己变得温顺、

​castosque ritus Venere non casta exuet?

并因不洁的爱而脱去他那纯洁的习俗吗?

​tibi ponet odium, cuius odio3 forsitan

他会为你放下仇恨吗?他或许正是因为仇恨

​persequitur omnes? precibus haud vinci potest.

才会追逐所有的女性。他绝不可能被哀求所打动。

240

​Ferus est? amore didicimus vinci feros.

他很狂野吗?我们学过,狂野之人也会被爱征服。

​Fugiet.

他会逃跑。

​Per ipsa maria si fugiet, sequar.

即便他逃往重洋,我也将追随。

​Patris memento.

想想你的父亲。

​Meminimus matris simul.

我同时也想到了我的母亲。

​Genus omne profugit.

他逃避所有的女性。

​Paelicis careo metu.

我无需担心情敌的出现。

​Aderit maritus—

你的丈夫会回来的——

​Nempe Perithoi comes?

难道是佩里托俄斯的同伴吗?

245

​Aderitque genitor,

你的父亲也将在场,

​Mitis, Ariadnae pater.

那位温和的、阿利亚德妮的父亲。

​Per has senectae splendidas supplex comas

凭借我这暮年斑白的头发,

​fessumque curis pectus et cara ubera

凭借我这饱受忧虑折磨的心灵和亲爱的乳房,

​precor, furorem siste teque ipsa adiuva:

我哀求你:停止这狂妄,救助你自己吧。

​pars sanitatis velle sanari fuit.4

想要痊愈,曾是康复的一部分。

250

​Non omnis animo cessit ingenuo pudor.

并非所有的羞耻心都从我高贵的心灵中退去。

​paremus, altrix. qui regi non vult amor

我们听从吧,乳母。不愿受约束的爱

​vincatur. haud te, fama, maculari sinam.

应当被征服。名誉啊,我绝不容许你受到玷污。

​haec sola ratio est, unicum effugium mali:

这是唯一的办法,是摆脱灾难的唯一出路:

​virum sequamur, morte praevertam nefas.

让我们追随丈夫去吧,让我用死来阻止罪恶。

255

​Moderare, alumna, mentis effrenae impetus,

控制住,我的孩子,你那无拘无束的心灵冲动,

​animos coerce, dignam ob hoc vita reor

约束你的情感。正是因为你

​quod esse temet autumas dignam nece.5

认为自己该死,我才觉得你配得上活下去。

​Decreta mors est: quaeritur fati genus.

死意已决:现在要寻求命运的方式。

​laqueone vitam finiam an ferro incubem?

我是用绳索结束生命,还是伏剑自刎?

260

​an missa praeceps arce Palladia cadam?

或者是从帕拉斯的城堡上纵身跃下?

​Sic te senectus nostra praecipiti sinat

难道我的晚年要容许你

​perire leto? siste furibundum impetum.

以这种猝然的方式死去吗?停止你那疯狂的冲动吧。

265

​Prohibere nulla ratio periturum potest:6

对于决意要死、且理应死去的人,

​ubi qui mori constituit et debet mori.

没有任何理由能够阻止他。

​proin castitatis vindicem armemus manum.

因此,让我们武装起捍卫贞洁的手。

​Solamen annis unicum fessis, era,

主人啊,这是我疲惫岁月的唯一安慰。

​si tam protervus incubat menti furor,

如果如此粗暴的狂热占据了你的心灵,

​contemne famam— fama vix vero favet,

那么就蔑视名声吧——名声极少青睐真理,

270

​peius merenti melior et peior bono.

它对罪大恶极者过于仁慈,对善良者却更为苛刻。

​temptemus animum tristem et intractabilem.

让我们去试探他那忧郁而难以驯服的心。

​meus iste labor est aggredi iuvenem ferum

接近那个野性未驯的青年,

​mentemque saevam flectere immitis viri.

并弯折那冷酷男子的狂暴心灵,这是我的工作。

​Diva non miti generata ponto,

诞生自无情大海之中的女神啊,

275

​quam vocat matrem geminus Cupido,

双重克皮多尊称为母亲的人,

​iste lascivus puer et renidens

那个放荡不羁、面带微笑的男孩,

​tela quam certo moderatur arcu!

用如此精准的弯弓操纵着他的箭矢!

​non habet latam data plaga frontem,

造成的伤口并无宽阔的表面,

​sed vorat tectas penitus medullas,

却深深地吞噬着隐藏的骨髓。

​nulla pax isti puero: per orbem

那个男孩绝无安宁之日:他在尘世间

​spargit effusas agilis sagittas;

敏捷地四处撒播纷飞的羽箭;

285

​quaeque nascentem videt ora solem,

无论哪个海岸目睹旭日初升,

语法注6 条
  1. 215quod non potest vult posse qui nimium potest

    “qui nimium potest”(权力过大的人)是主句的主语,而“vult posse”(想要能够)是主谓语。作为宾语关系从句的“quod non potest”中,动词“potest”后面省略了不定式“posse”,意为“他所不能做的事”。

  2. 222clauserit regnum licet

    “licet”伴随虚拟语气(此处为完成时虚拟语气“clauserit”)引导让步从句(意为“即使……”)。此处表示“即使冥王封闭了他的王国”。

  3. 238cuius odio

    关系代词属格“cuius”既可以解释为宾格性属格(“对他的憎恨”),也可以解释为主格性属格(“他自身所抱有的憎恨”)。在此语境中,后者更为通用,但两种解释在语法上皆成立。

  4. 249pars sanitatis velle sanari fuit

    主语是不定式短语“velle sanari”(渴望痊愈),“fuit”是系动词,而“pars sanitatis”(痊愈的一部分)作表语。意为“渴望痊愈本身就是痊愈的一部分”。

  5. 256dignam ob hoc vita reor quod esse temet autumas dignam nece

    主句动词“reor”(我认为)省略了宾语“te”(你),“dignam vita”(配得上生命)作宾语补足语。引导原因的“quod”从句中,动词“autumas”(你认为)支配一个“宾格+不定式”结构,其中“temet”为宾格主语,“[esse] dignam nece”(配得上死亡)作补足语。

  6. 265Prohibere nulla ratio periturum potest

    未来主动分词“periturum”(将死之人)在此作名词性使用,为阳性单数宾格,是不定式“prohibere”(阻止)的直接宾语。“nulla ratio”为主语,“potest”为主动词。

翻译:Gemini 3.5 Flash(2026-05-22 发布)urn:cts:latinLit:phi1017.phi005.humanitext-lat2:197-285