- 底本
- Seneca, Lucius Annaeus. Tragoediae. Peiper, Rudolf; Richter, Gustav, editors. Leipzig: Teubner, 1921.
- 翻译
- AI 生成(gemini-3.5-flash) — 机器翻译,可能包含错误
- 语言
- 日本語 · English · 简体中文 · 한국어
- CTS URN
- urn:cts:latinLit:phi1017.phi005.humanitext-lat2:197-285
- 输出
- Humanitext Reader · reader.humanitext.ai · 2026-10-27
乳母劝诫淮德拉克制不敬之爱,保持符合其高贵身份的理性。然而,由于淮德拉决心以死来避免耻辱,乳母最终承担起劝说希波吕托斯以挽救她的任务。
titulum furori numinis falsi addidit.
(情欲)将虚假神明的头衔加之于自己的狂妄之上。
natum per omnis scilicet terras vagum
确实,埃里克斯的女神将她那四处流浪的儿子派往所有的土地;
Erycina mittit, ille per caelum volans
他在空中飞翔,
proterva tenera tela molitur manu
用柔弱的手操纵着粗暴的箭矢,
regnumque tantum minimus e superis habet:
并且,作为天神中最小的一位,却拥有如此巨大的王国。
vana ista demens animus ascivit sibi
愚蠢的心灵为自己接纳了这些虚妄之物,
Venerisque numen finxit atque arcus dei.
虚构了维纳斯的神威与那神明的弓箭。
quisquis secundis rebus exultat nimis
无论谁在顺境中过分狂喜,
fluitque luxu, semper insolita appetit.
在奢侈中沉溺,总是追求不寻常的事物。
tunc illa magnae dira fortunae comes
于是,那作为大好前途之可怕伴侣的
subit libido: non placent suetae dapes,
纵欲便悄悄潜入:平素的宴席不再令人愉悦,
non tecta sani moris aut vilis scyphus.
健全习俗的居所与廉价的杯盏也不再招人喜欢。
cur in penates rarius tenues subit
为什么这疫病较少进入贫穷的家庭,
haec delicatae eligens pestis domos?
却专门挑选娇贵者的宅第?
cur sancta parvis habitat in tectis Venus
为什么圣洁的爱居住在狭小的屋檐下,
mediumque sanos vulgus affectus tenet
为什么平民百姓保持着健康的感情,
et se coercent modica? contra divites
且适度的生活能约束自己?相反,那些富人
regnoque fulti plura quam fas est petunt?
以及依仗着王权的人,为何总是追求超出法理所容许的东西?
quod non potest vult posse qui nimium potest.1
拥有过大权力的人,总是想要做到自己做不到的事。
quid deceat alto praeditam solio vides:
你看到了,对于一位身处高位宝座的人来说什么才是得体的:
metue ac verere sceptra remeantis viri.
应当敬畏并惧怕那即将归来的丈夫的权杖。
Amoris in me maximum regnum puto
我认为爱对我拥有至高无上的统治,
reditusque nullos metuo: non umquam amplius
我不惧怕任何人的归来:那一旦沉沦、
convexa tetigit supera qui mersus semel
步入永恒黑夜之寂静居所的人,
adiit silentem nocte perpetua domum.
绝不可能再次触及上界的苍穹。
Ne crede Diti. clauserit regnum licet2
切莫相信冥王。哪怕他封闭了自己的王国,
canisque diras Stygius observet fores:
且斯提克斯之犬守卫着可怕的大门:
solus negatas invenit Theseus vias.
唯独忒修斯找到了被禁止通行的道路。
Veniam ille amori forsitan nostro dabit.
他或许会宽恕我们的爱。
Immitis etiam coniugi castae fuit:
他甚至对待他那纯洁的妻子也是冷酷无情的:
experta saevam est barbara Antiope manum.
野蛮的安蒂奥佩就曾领教过他残暴的手。
sed posse flecti coniugem iratum puta:
但即便假设愤怒的丈夫可以被说服:
quis huius animum flectet intractabilem?
谁又能说服这青年难以驯服的心灵呢?
exosus omne feminae nomen fugit,
他极其厌恶女人的一切名字并避之唯恐不及,
immitis annos caelibi vitae dicat,
冷酷地将自己的岁月奉献给独身生活,
conubia vitat: genus Amazonium scias.
逃避婚姻:你当知道他是亚马孙一族。
Hunc in nivosi collis haerentem iugis,
追随他,看他停留在白雪皑皑的山脊上,
et aspera agili saxa calcantem pede
用敏捷的步伐踏着崎岖的岩石,
sequi per alta nemora, per montes placet.
在深邃的林野和群山中穿行,这是我的乐事。
Resistet ille seque mulcendum dabit
他会抗拒吗?他会让自己变得温顺、
castosque ritus Venere non casta exuet?
并因不洁的爱而脱去他那纯洁的习俗吗?
tibi ponet odium, cuius odio3 forsitan
他会为你放下仇恨吗?他或许正是因为仇恨
persequitur omnes? precibus haud vinci potest.
才会追逐所有的女性。他绝不可能被哀求所打动。
Ferus est? amore didicimus vinci feros.
他很狂野吗?我们学过,狂野之人也会被爱征服。
Fugiet.
他会逃跑。
Per ipsa maria si fugiet, sequar.
即便他逃往重洋,我也将追随。
Patris memento.
想想你的父亲。
Meminimus matris simul.
我同时也想到了我的母亲。
Genus omne profugit.
他逃避所有的女性。
Paelicis careo metu.
我无需担心情敌的出现。
Aderit maritus—
你的丈夫会回来的——
Nempe Perithoi comes?
难道是佩里托俄斯的同伴吗?
Aderitque genitor,
你的父亲也将在场,
Mitis, Ariadnae pater.
那位温和的、阿利亚德妮的父亲。
Per has senectae splendidas supplex comas
凭借我这暮年斑白的头发,
fessumque curis pectus et cara ubera
凭借我这饱受忧虑折磨的心灵和亲爱的乳房,
precor, furorem siste teque ipsa adiuva:
我哀求你:停止这狂妄,救助你自己吧。
pars sanitatis velle sanari fuit.4
想要痊愈,曾是康复的一部分。
Non omnis animo cessit ingenuo pudor.
并非所有的羞耻心都从我高贵的心灵中退去。
paremus, altrix. qui regi non vult amor
我们听从吧,乳母。不愿受约束的爱
vincatur. haud te, fama, maculari sinam.
应当被征服。名誉啊,我绝不容许你受到玷污。
haec sola ratio est, unicum effugium mali:
这是唯一的办法,是摆脱灾难的唯一出路:
virum sequamur, morte praevertam nefas.
让我们追随丈夫去吧,让我用死来阻止罪恶。
Moderare, alumna, mentis effrenae impetus,
控制住,我的孩子,你那无拘无束的心灵冲动,
animos coerce, dignam ob hoc vita reor
约束你的情感。正是因为你
quod esse temet autumas dignam nece.5
认为自己该死,我才觉得你配得上活下去。
Decreta mors est: quaeritur fati genus.
死意已决:现在要寻求命运的方式。
laqueone vitam finiam an ferro incubem?
我是用绳索结束生命,还是伏剑自刎?
an missa praeceps arce Palladia cadam?
或者是从帕拉斯的城堡上纵身跃下?
Sic te senectus nostra praecipiti sinat
难道我的晚年要容许你
perire leto? siste furibundum impetum.
以这种猝然的方式死去吗?停止你那疯狂的冲动吧。
Prohibere nulla ratio periturum potest:6
对于决意要死、且理应死去的人,
ubi qui mori constituit et debet mori.
没有任何理由能够阻止他。
proin castitatis vindicem armemus manum.
因此,让我们武装起捍卫贞洁的手。
Solamen annis unicum fessis, era,
主人啊,这是我疲惫岁月的唯一安慰。
si tam protervus incubat menti furor,
如果如此粗暴的狂热占据了你的心灵,
contemne famam— fama vix vero favet,
那么就蔑视名声吧——名声极少青睐真理,
peius merenti melior et peior bono.
它对罪大恶极者过于仁慈,对善良者却更为苛刻。
temptemus animum tristem et intractabilem.
让我们去试探他那忧郁而难以驯服的心。
meus iste labor est aggredi iuvenem ferum
接近那个野性未驯的青年,
mentemque saevam flectere immitis viri.
并弯折那冷酷男子的狂暴心灵,这是我的工作。
Diva non miti generata ponto,
诞生自无情大海之中的女神啊,
quam vocat matrem geminus Cupido,
双重克皮多尊称为母亲的人,
iste lascivus puer et renidens
那个放荡不羁、面带微笑的男孩,
tela quam certo moderatur arcu!
用如此精准的弯弓操纵着他的箭矢!
non habet latam data plaga frontem,
造成的伤口并无宽阔的表面,
sed vorat tectas penitus medullas,
却深深地吞噬着隐藏的骨髓。
nulla pax isti puero: per orbem
那个男孩绝无安宁之日:他在尘世间
spargit effusas agilis sagittas;
敏捷地四处撒播纷飞的羽箭;
quaeque nascentem videt ora solem,
无论哪个海岸目睹旭日初升,
- 215quod non potest vult posse qui nimium potest
“qui nimium potest”(权力过大的人)是主句的主语,而“vult posse”(想要能够)是主谓语。作为宾语关系从句的“quod non potest”中,动词“potest”后面省略了不定式“posse”,意为“他所不能做的事”。
- 222clauserit regnum licet
“licet”伴随虚拟语气(此处为完成时虚拟语气“clauserit”)引导让步从句(意为“即使……”)。此处表示“即使冥王封闭了他的王国”。
- 238cuius odio
关系代词属格“cuius”既可以解释为宾格性属格(“对他的憎恨”),也可以解释为主格性属格(“他自身所抱有的憎恨”)。在此语境中,后者更为通用,但两种解释在语法上皆成立。
- 249pars sanitatis velle sanari fuit
主语是不定式短语“velle sanari”(渴望痊愈),“fuit”是系动词,而“pars sanitatis”(痊愈的一部分)作表语。意为“渴望痊愈本身就是痊愈的一部分”。
- 256dignam ob hoc vita reor quod esse temet autumas dignam nece
主句动词“reor”(我认为)省略了宾语“te”(你),“dignam vita”(配得上生命)作宾语补足语。引导原因的“quod”从句中,动词“autumas”(你认为)支配一个“宾格+不定式”结构,其中“temet”为宾格主语,“[esse] dignam nece”(配得上死亡)作补足语。
- 265Prohibere nulla ratio periturum potest
未来主动分词“periturum”(将死之人)在此作名词性使用,为阳性单数宾格,是不定式“prohibere”(阻止)的直接宾语。“nulla ratio”为主语,“potest”为主动词。
