← 小塞内卡

淮德拉

§110-196

菲德拉的不伦之恋与乳母的劝诫

菲德拉将自己的激情比作母亲帕西法尔的致命之爱并为此哀叹,乳母则劝她因畏惧忒修斯和洞察一切的神明而抗拒罪行;菲德拉诉说爱神无法抗拒的力量,乳母则斥之为纵欲的自我辩护。

显示 ▾
显示
译文
字体
AI ↗
← 上一节下一节 →
110

​iuvat excitatas consequi cursu feras

追逐被惊起奔跑的野兽,

​et rigida molli gaesa iaculari manu.

用柔弱的手投掷坚硬的标枪,是件乐事。

​Quo tendis. anime? quid furens saltus amas?

我的心啊,你奔向何方?为何狂热地爱着森林?

​fatale miserae matris agnosco malum:

我认出了我那可怜母亲的致命宿命:

​peccare noster novit in silvis amor.

我们的爱懂得在森林中犯下罪过。

115

​genetrix, tui me miseret: infando malo1

母亲啊,我为你感到悲哀:被难以言喻的邪恶所攫住,

​correpta pecoris efferum saevi ducem

你竟敢爱上残暴畜群的狂野首领;

​audax amasti; torvus, impatiens iugi

那个面容凶狠、不耐枷锁的

​adulter ille, ductor indomiti gregis—

通奸者,那无法驯服的兽群领袖——

​sed amabat aliquid, quis meas miserae deus

但他终究还爱着某种东西。又有哪位神明,或哪位代达罗斯,

120

​aut quis iuvare Daedalus flammas queat?

能来救助我这可怜人的熊熊烈火?

​non si ipse remeet, arte Mopsopia potens

即便他亲自归来,凭着他那高超的雅典技艺,

​qui nostra caeca monstra conclusit domo,

曾将我们的怪物囚禁于黑暗迷宫之中的那个人,

​promittat ullam casibus nostris opem.

也无法为我们的不幸保证任何救助。

​stirpem perosa2 Solis invisi Venus

维纳斯因憎恨可恶太阳神的后裔,

125

​per nos catenas vindicat Martis sui

正通过我们,为她和她的战神马尔斯的锁链复仇,

​suasque, probris omne Phoebeum genus

还有她自己的。她用难以言喻的耻辱重压着福玻斯的整个族群:

​onerat nefandis: nulla Minois levi

米诺斯的女儿中,没有一人能经历轻微的爱情而解脱,

​defuncta amore est, iungitur semper nefas.

罪恶总是与她们相随。

​Thesea coniunx, clara progenies Iovis,

忒修斯之妻,朱庇特的显赫后裔啊,

130

​nefanda casto pectore exturba ocius,

快从纯洁的心中驱逐这邪恶的念头,

​extingue flammas neve te dirae spei

熄灭这烈火,切莫顺从于那可怕的希望:

​praebe obsequentem: quisquis in primo obstitit

凡是在一开始就起而抗拒

​pepulitque amorem, tutus ac victor fuit;

并击退爱情的人,便是安全与胜利的;

​qui blandiendo dulce nutrivit malum,

而那因纵容而滋养了甘美邪恶的人,

135

​sero recusat ferre quod subiit iugum.

想要拒绝那自己戴上的枷锁,为时已晚。

​Nec me fugit,3 quam durus et veri insolens

我并非不知道,王室的傲慢是多么顽固、不愿听取真理,

​ad recta flecti regius nolit tumor,

又是如何不愿转向正道;

​quemcumque dederit exitum casus feram:

无论命运赐予怎样的结局,我都会承受:

​fortem facit vicina libertas senem.

临近的自由使老人变得坚强。

140

​Honesta primum est velle nec labi via.

首先,追求高尚且不偏离正道是上策;

​pudor est secundus nosse peccandi modum,

其次的羞耻心,则是知道犯罪的界限。

​quo, misera, pergis? quid domum infamem aggravas

可怜的人啊,你往何处去?为何要加重你那本已声名狼藉的家族的罪孽,

​superasque matrem? maius est monstro nefas:

甚至超越你的母亲?这罪恶比怪物还要深重:

​nam monstra fato, moribus scelera imputes,4

因为怪物可归咎于命运,而罪行当归咎于德行。

145

​si, quod maritus supera non cernit loca,

如果因为丈夫看不见地上的世界,

​tutum esse facinus credis et vacuum metu,

你就认为这罪行是安全、无需恐惧的,

​erras; teneri crede Lethaeo abditum

你错了;应当相信忒修斯被囚禁在勒忒河的深渊中,

​Thesea profundo et ferre perpetuam Styga:

并承受着永恒的斯提克斯之河:

​quid ille, lato maria qui regno premit

但是,那位以宽广疆域镇压海洋、

150

​populisque reddit iura centeni», pater?

并给百族施行律法的父亲呢?

​latere tantum facinus occultum sinet?

他会容许如此深重的罪行隐瞒下去吗?

​sagax parentum est cura. credamus tamen

父母的关注是敏锐的。然而,即便我们假设

​astu doloque tegere nos tantum nefas:

能够用诡计与欺骗掩盖如此深重的罪恶:

​quid ille rebus lumen infundens suum

但那位将自己的光芒注入万物的

155

​matris parens? quid ille qui mundum quatit

你母亲的父亲呢?那位震撼世界、

​vibrans corusca fulmen Aetnaeum manu,

用闪亮的手挥舞着埃特纳火山之雷、震撼宇宙的

​sator deorum? credis hoc posse effici,

众神之父呢?你以为能够办到

​inter videntes omnia ut lateas avos?

让防备严密的、洞察一切的祖辈无法发现你?

​sed ut5 secundus numinum abscondat favor

即使神明的庇护仁慈地隐藏了

160

​coitus nefandos utque contingat stupro

你们那邪恶的交合,即使那通常对重大罪行

​negata magnis sceleribus semper fides:

永远不予允许的保密,竟然在通奸中实现:

​quid poena praesens, conscius mentis pavor

那眼前的惩罚——心中自知的恐惧、

​animusque culpa plenus et semet timens?

充满罪责并畏惧着自身的灵魂,又该如何?

​scelus aliqua tutum, nulla securum tulit.

罪行可能使某些人安全,但绝不能使其心安。

165

​compesce amoris impii flammas, precor,

我祈求你,平息这不敬之爱的烈火,

​nefasque quod non ulla tellus barbara

这种连野蛮的土地

​commisit umquam, non vagi campis Getae

未曾犯下的罪恶,无论是旷野上流浪的盖塔人,

​nec inhospitalis Taurus aut sparsus Scythes;

还是不近人情的陶洛斯人,或是星散的斯基泰人;

​expelle facinus mente castifica horridum

净化你的心灵,驱逐这可怕的罪行,

170

​memorque matris metue concubitus novos.

记住你的母亲,惧怕这新型的同居。

​miscere thalamos patris et gnati apparas

你难道准备将父亲与儿子的婚床混淆,

​uteroque prolem capere confusam impio?

在你不敬的子宫中孕育混乱的后代吗?

​perge et nefandis verte naturam ignibus—

去吧,用邪恶的烈火颠覆自然秩序——

​cur monstra cessant? aula cur fratris vacat?

为何怪物不复出现?为何你兄弟的宫殿空无一人?

175

​prodigia totiens orbis insueta audiet,

世界将一次次听闻罕见的奇异异象,

​natura totiens legibus cedet suis,

自然也将一次次让步于她自己的法则,

​quotiens amabit Cressa?

每当克里特女人坠入爱河之时?

​Quae memoras scio

你所说的一切,我都知道

​vera esse, nutrix; sed furor cogit sequi

是真的,乳母;但疯狂迫使我走向

​peiora, vadit animus in praeceps sciens

更坏的境地,我的心明知如此却向深渊奔去,

180

​remeatque frustra sana consilia appetens.

徒劳地想要寻求清醒的建议,却又退缩回来。

​sic cum gravatam navita adversa ratem

正如当船员驾驶着载重的船只,

​propellit unda, cedit in vanum labor

顶着逆流前行,他的劳作归于徒然,

​et victa prono puppis aufertur vado.

被击败的船只顺着奔流的河水被卷走。

​quid ratio possit? vicit ac regnat furor

理性又有何用?疯狂已然获胜并统治着一切,

185

​potensque tota mente dominatur deus.

一位强大的神明主宰着我的整个心灵。

​hic volucer omni pollet in terra impotens

这位长着双翼、无法自控的神在世间万地都大权在握,

​ipsumque flammis torret indomitis Iovem;

用无法驯服的火焰炙烤着朱庇特自己;

​Gradivus istas belliger sensit faces,

好战的格拉狄乌斯感受过那火炬,

​opifex trisulci fulminis sensit deus,

打造三叉雷电的神也感受过,

190

​et qui furentis semper Aetnaeis iugis

还有那位在埃特纳峰上

​versat caminos igne tam parvo calet;

运转着狂暴熔炉的人,也因这小小的火苗而发热;

​ipsumque Phoebum, tela qui nervo regit,

就连用弓弦控制着箭矢的福玻斯自己,

​figit sagitta certior missa puer

那男孩也用更精准投射出的箭将他射中,

​volitatque caelo pariter et terris gravis.

他飞翔在天空中,同样给天界和人间带来沉重。

195

​Deum esse amorem turpis et vitio favens

“爱是神明”——这是卑鄙且纵容恶德的

​finxit libido, quoque liberior foret

纵欲所虚构出来的,好让自己能更加放纵,

语法注5 条
  1. 115infando malo

    由形容词 infando 和名词 malo 组成的夺格短语,作为原因或工具夺格,修饰其后的完成分词 correpta(“被攫住”)。

  2. 124perosa

    动词 perodi(“极度憎恨”)的完成分词。虽然形式上是被动式,但它具有主动意义(类似于异态动词),并以直接宾语对格 stirpem(“后裔”)作为修饰对象。

  3. 136Nec me fugit

    动词 fugere(非人称地表示“逃过某人的眼睛、不被察觉”)与对格 me 连用,整体表示“非常清楚”。其具体内容由以 quam(“如何……”)引导、带虚拟式 nolit 的间接疑问句来阐明。

  4. 144imputes

    虚拟式现在时第二人称单数。此处并非指特定的“你”,而是泛指一般人(“人们应当……”)的泛指第二人称用法,起着表示义务或妥当性的道义虚拟式(或潜在虚拟式)的作用。

  5. 159ut

    引导让步的 ut 从句(ut + 虚拟式 abscondat / contingat),与后文(§162)开头的 quid 形成对比,构成“即使神明的庇护能隐瞒一切,也无法逃脱良心的谴责”这一逻辑结构。

翻译:Gemini 3.5 Flash(2026-05-22 发布)・修订记录(2 处,最近 2026-09-22)
  • 2026-09-22 AI校阅 — 原文 1 处
  • 2026-09-21 AI校阅 — 译文 1 处
urn:cts:latinLit:phi1017.phi005.humanitext-lat2:110-196