← 奥维德

爱经

§3.9.1-3.9.68

哀悼诗人提布鲁斯之死与诗歌不朽

哀悼诗人提布鲁斯的逝世,叹息死亡的无情和诗歌的不朽,并祝愿他在埃利西乌斯与先贤诗人们重逢。

显示 ▾
显示
译文
字体
AI ↗
← 上一节下一节 →
1

​Memnona si mater, mater ploravit Achillem,

如果母亲为门农哭泣,母亲为阿喀琉斯哭泣,

​Et tangunt magnas tristia fata deas,

且悲惨的命运能触动伟大的女神们,

​Flebilis indignos,1 Elegia, solve capillos!

哀伤的哀歌啊,解开你不该受此折磨的秀发吧!

​A, nimis ex vero2 nunc tibi nomen erit! —

啊,如今你的名字将太过于名副其实了!

5

​Ille tui vates operis, tua fama, Tibullus

你那作品的诗人、你的荣耀——提布鲁斯,

​Ardet in extructo, corpus inane, rogo.

正在堆砌的火葬柴堆上燃烧,化作了一具空虚的躯体。

​Ecce, puer Veneris fert eversamque pharetram

看啊,维纳斯之子携着他倒转的箭筒、

​Et fractos arcus et sine luce facem;

折断的弓,以及失去光芒的火炬;

​Adspice, demissis ut eat miserabilis alis

看啊,他垂着双翼,神色多么凄惨地走着,

10

​Pectoraque infesta tundat aperta manu!

用悲痛的手捶打着袒露的胸膛!

​Excipiunt lacrimas sparsi per colla capilli,

披散在颈项上的头发承接着泪水,

​Oraque singultu concutiente sonant.

在抽泣的震颤中,他的口中发出呜咽。

​Fratris in Aeneae sic illum funere dicunt3

人们说,在他的兄弟埃涅阿斯的葬礼上,他也是这样

​Egressum tectis, pulcher Iule, tuis;

从你的屋宇中走出来的,美丽的尤卢斯啊;

15

​Nec minus est confusa Venus moriente Tibullo,

提布鲁斯之死给维纳斯带来的震恸,绝不亚于

​Quam iuveni rupit cum ferus inguen aper.

凶猛的野猪撕裂那年轻人的腹股沟之时。

​At sacri vates et divum cura vocamur;

然而,我们却被称为神圣的诗人,以及神明的宠儿;

​Sunt etiam qui nos numen habere putent.

甚至有人认为我们拥有神性。

​Scilicet omne sacrum mors inportuna profanat,

显然,无情的死亡亵渎了一切神圣,

20

​Omnibus obscuras inicit illa manus!

她将那阴暗的双手伸向万物!

​Quid pater Ismario, quid mater profuit Orpheo?

父亲对伊斯马罗斯的奥非乌斯有什么帮助,母亲又有什么帮助?

​Carmine quid victas obstipuisse feras?

以歌声驯服、令野兽呆若木鸡,又有何用?

​Et Linon in silvis idem pater 'aelinon!' altis

在幽深的森林中,同一位父亲据说也为林诺斯合唱着“哀哉林诺斯!”

​Dicitur invita concinuisse lyra.

伴着那不情愿的里拉琴。

25

​Adice Maeoniden, a quo ceu fonte perenni

再加上迈奥尼亚的诗人吧,从他那里,仿佛不竭的泉源,

​Vatum Pieriis ora rigantur aquis —

诗人们的口舌被皮埃里亚的泉水所滋润——

​Hunc quoque summa dies nigro submersit Averno.

连他也落入了最后的一天,被淹没在黑暗的阿维尔努斯之下。

​Defugiunt avidos carmina sola rogos;

唯有诗歌能逃离贪婪的火葬柴堆;

​Durant, vatis opus, Troiani fama laboris

诗人的作品——特洛伊艰苦战斗的名声——依然存留,

30

​Tardaque nocturno tela retexta dolo.

以及因夜间的诡计而重新拆开的迟缓织锦。

​Sic Nemesis longum, sic Delia nomen habebunt,

正如涅墨西斯、德利亚将拥有长久的名声,

​Altera cura recens, altera primus amor.

一个是新近的眷恋,另一个是最初的挚爱。

​Quid vos sacra iuvant? quid nunc Aegyptia prosunt

神圣的仪式对你们有何帮助?如今埃及的

​Sistra? quid in vacuo secubuisse toro?

沙筛有何用处?在空虚的床上独宿又有何用?

35

​Cum rapiunt mala fata bonos — ignoscite fasso! —

当厄运夺走好人时——请原谅我的坦白!——

​Sollicitor4 nullos esse putare deos.

我便焦虑地认为世上根本没有神明。

​Vive pius — moriere; pius cole sacra — colentem

虔诚地生活吧——你终将死去;虔诚地祭祀吧——

​Mors gravis a templis in cava busta trahet;

沉重的死亡会将祭祀者从神庙拖入深陷的墓穴;

​Carminibus confide bonis — iacet, ecce, Tibullus:

信任优秀的歌谣吧——看啊,提布鲁斯已躺下:

40

​Vix manet e toto, parva quod urna capit!

他整个人几乎只留下了这一小个骨灰罐所能容纳的东西!

​Tene, sacer vates, flammae rapuere rogales

神圣的诗人啊,难道火葬的火焰夺去了你,

​Pectoribus pasci nec timuere tuis?

且不害怕以你的胸膛为食?

​Aurea sanctorum potuissent5 templa deorum

它们本能烧毁神圣诸神的黄金神殿,

​Urere, quae tantum sustinuere nefas!

既然它们竟承受了如此重大的罪恶!

45

​Avertit vultus, Erycis quae possidet arces;

领有埃律克斯城堡的女神转过了脸;

​Sunt quoque, qui lacrimas continuisse negant.

也有人说,她没能抑制住自己的泪水。

​Sed tamen hoc melius, quam si Phaeacia tellus

但无论如何,这总好过法埃亚基亚的土地

​Ignotum vili supposuisset humo.

将陌生的你埋在卑贱的泥土之下。

​Hinc certe madidos fugientis pressit ocellos

在这里,至少你的母亲抚闭了你湿润、消逝的双眼,

50

​Mater et in cineres ultima dona tulit;

并将最后的祭品送到了你的骨灰前;

​Hinc soror in partem misera cum matre doloris

在这里,你的姐妹与痛苦的母亲一同分担哀伤,

​Venit inornatas dilaniata comas,

她撕扯着未加修饰的头发走来,

​Cumque tuis sua iunxerunt Nemesisque priorque

涅墨西斯和前任恋人也将她们的吻与你的结合,

​Oscula nec solos destituere rogos.

没有让火葬的柴堆孤零零地留在那儿。

55

​Delia discedens 'felicius' inquit 'amata

德利亚离去时说道:“我曾被你更幸福地爱着;

​Sum tibi; vixisti, dum tuus ignis eram.'

只要我还是你的烈火,你就一直活着。”

​Cui Nemesis 'quid' ait 'tibi sunt mea damna dolori?

涅墨西斯对她说道:“我的损失何需你来悲伤?

​Me tenuit moriens deficiente manu.'

他临终时,用那渐渐无力的手紧握着的是我。”

​Si tamen e nobis aliquid nisi nomen et umbra

然而,如果除了一个名字和影子之外,我们还有什么

60

​Restat, in Elysia valle Tibullus erit.

留存下来,提布鲁斯将会在埃利西乌斯的山谷中。

​Obvius huic venias hedera iuvenalia cinctus

愿你迎向他,用常春藤环绕你年轻的

​Tempora cum Calvo, docte Catulle, tuo;

额角,博学的卡图卢斯,伴着你的卡尔乌斯;

​Tu quoque, si falsum est temerati crimen amici,

你也是,若那背叛朋友的罪名是虚假的,

​Sanguinis atque animae prodige Galle tuae.

慷慨献出鲜血与灵魂的加卢斯啊。

65

​His comes umbra tua est; siqua est modo corporis umbra,

你的影子成了这些人的同伴;如果真有肉体的影子存在,

​Auxisti numeros, culte Tibulle, pios.

温文尔雅的提布鲁斯啊,你增加了虔敬者的数目。

​Ossa quieta, precor, tuta requiescite in urna,

我祈祷,愿你安静的遗骨在安全的骨灰瓮中安息,

​Et sit humus cineri non onerosa tuo!

并愿泥土对你的骨灰来说并不沉重!

语法注5 条
  1. 3.9.3indignos

    意为“不配受此折磨的”或“不当的”。此处修饰被拟人化的“哀歌”(Elegia)的头发,意指其美丽的秀发本不该因如此悲剧而悲痛散乱,或暗指提布鲁斯不应遭受如此不公的死亡。

  2. 3.9.4ex vero

    意为“源于真实”或“字面不虚”。这指的是“哀歌”(Elegia)的词源(源自希腊语的“哀悼”elegeia),叹息因提布鲁斯的去世,这一诗歌体裁的名字如今变得过于名副其实。

  3. 3.9.13dicunt

    “他们说”支配“对格加不定式”(AcI)结构,连接主语对格 'illum'(他,指丘比特)和不定式 'egressum [esse]'(走出来)。'pulcher Iule' 是插入的呼格。

  4. 3.9.36sollicitor

    被动语态,意为“我被诱使”或“我焦躁地倾向于”。它带接下来的不定式 'putare'(认为),描述了诗人在不公的现实面前,内心动摇并倾向于怀疑神明是否存在的状态。

  5. 3.9.43potuissent

    虚拟式过去完成时,表示过去的可能性或潜在能力(“本来能够”)。配合下一行的关系从句 'quae... sustinuere'(它们竟承受了如此重大的罪恶),表现了无情烧毁神圣诗人肉体的火葬之火,具有连诸神的神殿也足以烧毁的、大逆不道的威力。

翻译:Gemini 3.5 Flash(2026-05-22 发布)・修订记录(1 处,最近 2026-09-21)
  • 2026-09-21 AI校阅 — 注 1 处
urn:cts:latinLit:phi0959.phi001.humanitext-lat2:3.9.1-3.9.68