← 奥维德

爱经

§3.6.1-3.6.106

向暴涨之河的哀求与诗人受阻后的诅咒

诗人在前往情人处的途中被一条无名、暴涨的河流阻挡。他恳求河流平息,并引用了诸多坠入爱河的河神神话试图说服它,但河流依然不断上涨,最终诗人愤怒地诅咒了该河。

显示 ▾
显示
译文
字体
AI ↗
← 上一节下一节 →
1

​Amnis harundinibus limosas obsite1 ripas,

泥泞的岸边被芦苇覆盖的河流啊,

​Ad dominam propero — siste parumper aquas!

我正赶往情人那里——请让你的河水暂停片刻!

​Nec tibi sunt pontes nec quae2 sine remigis ictu

你既没有桥梁,也没有任何凹形的小船

​Concava traiecto cumba rudente vehat.

能在没有桨手划桨的情况下,通过拉过的缆绳载人渡河。

5

​Parvus eras, memini, nec te transire refugi,

我记得,你曾经很小,我从不畏惧跨越你,

​Summaque vix talos contigit unda meos.

那时的水面几乎才碰到我的脚踝。

​Nunc ruis adposito nivibus de monte solutis

如今你因为邻近山顶融化的积雪而汹涌奔腾,

​Et turpi crassas gurgite volvis aquas.

在肮脏的漩涡中翻滚着浑浊的河水。

​Quid properasse iuvat, quid parca dedisse quieti

匆忙赶路有什么用?给休息留出极少的时间有什么用?

10

​Tempora, quid nocti conseruisse diem,

把白天和黑夜连接起来又有什么用?

​Si tamen hic standum est, si non datur artibus ullis

如果终究必须在此驻足,如果无法通过任何手段

​Ulterior nostro ripa premenda pedi?

让我们的脚踏上对岸的土地?

​Nunc ego, quas3 habuit pinnas Danaeius heros,

如今我渴望得到丹那厄之子这位英雄曾拥有的羽翼,

​Terribili densum cum tulit angue caput,

当他带走那颗长满可怕毒蛇的头颅之时,

15

​Nunc opto currum, de quo Cerealia primum

如今我渴望得到那辆战车,从那里克瑞斯的种子

​Semina venerunt in rude missa solum.

第一次被播撒到未开垦的土地上。

​Prodigiosa loquor veterum mendacia vatum;

我说的是古代诗人们荒诞的谎言;

​Nec tulit haec umquam nec feret ulla dies.

没有任何日子曾经带来这些,未来也不会有。

​Tu potius, ripis effuse capacibus amnis —

倒是你,溢出宽阔河岸的河流——

20

​Sic aeternus eas — labere fine tuo!

——愿你如此永恒地流淌下去——请在自己的边界内流淌吧!

​Non eris invidiae,4 torrens, mihi crede, ferendae,

相信我,急流啊,你不会成为无法忍受的怨恨的对象,

​Si dicar per te forte retentus amans.

如果我碰巧被说成是因为你而被阻挡的恋人。

​Flumina deberent iuvenes in amore iuvare;

河流本该在爱情中帮助年轻人;

​Flumina senserunt ipsa, quid esset amor.

河流自己也曾体验过什么是爱情。

25

​Inachus in Melie Bithynide pallidus isse

依纳科斯据说曾为了比提尼亚的梅里厄而面色苍白,

​Dicitur et gelidis incaluisse vadis.

并在他冰冷的溪流中燃起爱火。

​Nondum Troia fuit lustris obsessa duobus,

特洛伊尚未被包围满十年的时候,

​Cum rapuit vultus, Xanthe, Neaera tuos.

尼埃拉就夺走了你的心,克桑托斯啊。

​Quid? non Alpheon diversis currere terris

怎么?难道不是对阿卡迪亚少女的执着爱情,

30

​Virginis Arcadiae certus adegit amor?

迫使阿尔斐俄斯流经不同的土地吗?

​Te quoque promissam Xutho, Penee, Creusam

佩内俄斯啊,人们也说你曾把许诺给克苏托斯的克瑞乌萨,

​Pthiotum terris occuluisse ferunt.

隐藏在弗提奥特的土地上。

​Quid referam Asopon, quem cepit Martia Thebe,

我何必提及阿索波斯,他被属于阿瑞斯的底比斯所俘获,

​Natarum Thebe quinque futura parens?

而底比斯注定将成为他五个女儿的母亲?

35

​Cornua si tua nunc ubi sint, Acheloe, requiram,

阿克洛俄斯啊,如果我现在询问你的角在何处,

​Herculis irata fracta querere manu;

你会哀叹它们被赫拉克勒斯愤怒的手折断;

​Nec tanti Calydon nec tota Aetolia tanti,

卡吕冬不值那么多,整个埃托利亚也不值那么多,

​Una tamen tanti Deianira fuit.

然而得伊阿尼拉一人就值那么多。

​Ille fluens dives septena per ostia Nilus,

流经七个河口的富饶尼罗河,

40

​Qui patriam tantae tam bene celat aquae,

连那条如此完美地隐藏了如此巨量水源的故乡、

​Fertur in Euanthe collectam Asopide flammam

据说也无法用自己的漩涡来熄灭

​Vincere gurgitibus non potuisse suis.

为阿索波斯之女埃万塞而燃起的火焰。

​Siccus ut amplecti Salmonida posset Enipeus,

为了让干燥的埃尼培乌斯能够拥抱萨尔莫尼斯的女儿,

​Cedere iussit aquam; iussa recessit aqua.

他命令水退去;听从命令,水便退去了。

45

​Nec te praetereo, qui per cava saxa volutans

我也不曾漏掉你,你在凹陷的岩石间翻滚流淌,

​Tiburis Argei pomifera arva rigas,

滋润着属于阿尔戈斯人蒂布尔的果实累累的田野,

​Ilia cui placuit, quamvis erat horrida cultu,

伊利亚曾让你心动,尽管她的装束很是粗俗,

​Ungue notata comas,5 ungue notata genas.

她的头发被指甲抓乱,她的双颊被指甲抓伤。

​Illa gemens patruique nefas delictaque Martis

她一边哀叹着叔父的罪恶和战神马尔斯的过错,

50

​Errabat nudo per loca sola pede.

一边赤着双脚在荒凉的地方游荡。

​Hanc Anien rapidis animosus vidit ab undis

充满朝气的阿尼奥从急流中看见了她,

​Raucaque de mediis sustulit ora vadis

从水流的中央抬起沙哑的脸,

​Atque ita 'quid nostras' dixit 'teris anxia ripas,

并且这样说道:‘伊利亚,来自伊达山拉奥墨东的后裔,

​Ilia, ab Idaeo Laumedonte genus?

你为何满怀焦虑地在我们的岸边徘徊?

55

​Quo cultus abiere tui? quid sola vagaris,

你的装饰去哪儿了?你为何独自漫游,

​Vitta nec evinctas inpedit alba comas?

连白色的发带也没有束住你那束起的头发?

​Quid fles et madidos lacrimis corrumpis ocellos

你为何哭泣,用泪水毁掉湿润的双眼,

​Pectoraque insana plangis aperta manu?

用疯狂的手捶打你袒露的胸膛?

​Ille habet et silices et vivum in pectore ferrum,

那能在柔嫩的脸上冷漠地看着泪水的人,

60

​Qui tenero lacrimas lentus in ore videt.

他的胸中一定有燧石和坚硬的铁。

​Ilia, pone metus! tibi regia nostra patebit,

伊利亚,放下恐惧吧!我们的宫殿将为你敞开,

​Teque colent amnes. Ilia, pone metus!

河流们将崇敬你。伊利亚,放下恐惧吧!

​Tu centum aut plures inter dominabere nymphas;

你将在一百个或更多的仙女中称王;

​Nam centum aut plures flumina nostra tenent.

因为有一百个或更多的仙女占据着我们的水域。

65

​Ne me sperne, precor, tantum, Troiana propago;

祈求你,特洛伊的后裔,千万不要鄙视我;

​Munera promissis uberiora feres.'

你将获得比我的诺言还要丰厚的礼物。’

​Dixerat. illa oculos in humum deiecta modestos

他说完了。她把羞怯的目光投向地面,

​Spargebat teneros flebilis imbre sinus.

哭泣着,用泪雨打湿了柔嫩的胸前。

​Ter molita fugam ter ad altas restitit undas,

她三次试图逃跑,三次在深水旁停下,

70

​Currendi vires eripiente metu.

恐惧夺走了她奔跑的力量。

​Sera tamen scindens inimico pollice crinem

然而,她终于用仇恨的指甲撕扯着头发,

​Edidit indignos ore tremente sonos:

用颤抖的嘴发出了不相称的哀语:

'O utinam mea lecta forent6 patrioque sepulcro

‘啊,但愿在我的骨头还能作为处女被收集的时候,

​Condita, cum poterant virginis ossa legi!

它们就已经被收集并安葬在祖先的坟墓里!

75

​Cur, modo Vestalis, taedas invitor ad ullas

为什么我,刚才还是维斯塔的女祭司,会被邀请去参加任何婚礼,

​Turpis et Iliacis infitianda focis?

变得卑贱并被特洛伊的圣火所否定?

​Quid moror et digitis designor adultera vulgi?

我为何还要迟疑,并被众人用手指指为通奸者?

​Desint famosus quae notet ora pudor!'

愿那标示着我面容的恶名昭彰的羞耻消失吧!’

​Hactenus, et vestem tumidis praetendit ocellis

话音刚落,她用衣袖遮住红肿的眼睛,

80

​Atque ita se in rapidas perdita misit aquas.

就这样自暴自弃地跳进了湍急的河水中。

​Supposuisse manus ad pectora lubricus amnis

据说滑溜的河流将双手托在她的胸下,

​Dicitur et socii iura dedisse tori.

并赋予了她共享床榻的权利。

​Te quoque credibile est aliqua caluisse puella;

相信你曾为了某个姑娘而热烈过,也是合情合理的;

​Sed nemora et silvae crimina vestra tegunt.

但是灌木丛和森林隐藏了你们的罪行。

85

​Dum loquor, increvit latis spatiosior undis,

在我说话的时候,河水涨得更加宽广,

​Nec capit admissas alveus altus aquas.

深邃的河床无法容纳流入的河水。

​Quid mecum, furiose, tibi?7 quid mutua differs

疯子啊,我和你有什么关系?你为什么要延迟我们相互的

​Gaudia? quid coeptum, rustice, rumpis iter?

欢乐?粗俗的家伙,你为什么要打断我开始的旅程?

​Quid? si legitimum flueres, si nobile flumen,

怎么?如果你是一条合法的、高贵的河流在流淌,

90

​Si tibi per terras maxima fama foret —

如果你在各地上有着极大的名望——

​Nomen habes nullum, rivis collecte caducis,

你却连个名字都没有,只是由短暂的溪流汇聚而成,

​Nec tibi sunt fontes nec tibi certa domus!

你既没有源头,也没有固定的家!

​Fontis habes instar pluviamque nivesque solutas,

代替源头的是雨水和融化的积雪,

​Quas tibi divitias pigra ministrat hiemps;

这是迟钝的冬天赐予你的财富;

95

​Aut lutulentus agis brumali tempore cursus,

你要么在冬日里带着泥沙奔流,

​Aut premis arentem pulverulentus humum.

要么在夏日里满身灰尘地压在干涸的土地上。

​Quis te tum potuit sitiens haurire viator?

那时,哪个口渴的旅人能从你这里汲水解渴?

​Quis dixit grata voce 'perennis eas'?

谁曾用感激的声音说“愿你永恒流淌”?

​Damnosus pecori curris, damnosior agris.

你流淌着,危害着牲畜,对农田的危害更甚。

100

​Forsitan haec alios; me mea damna movent.

也许这些事对别人无关紧要;我自己的损失却让我动容。

​Huic ego, vae! demens narrabam fluminum amores!

唉!我这个傻瓜竟然在向这家伙诉说河流的爱情!

​Iactasse indigne nomina tanta pudet.

徒然吹嘘这些伟大的名字真让我感到羞耻。

​Nescio quem hunc spectans Acheloon et Inachon amnem

看着这条不知名的河,我竟然能提起阿克洛俄斯和依纳科斯,

​Et potui nomen, Nile, referre tuum!

甚至,尼罗河啊,我竟然提起了你的名字!

105

​At tibi pro meritis, opto, non candide8 torrens,

但愿回报你应得的报应,你不怀好意的急流,

​Sint rapidi soles siccaque semper hiemps!

愿你永远面对炽热的烈日和干燥的寒冬!

语法注8 条
  1. 3.6.1obsite

    该形容词为呼格,修饰呼格名词 amnis。随后的 ripas 是关系宾格(或称希腊宾格),意为“在岸边方面被(芦苇)覆盖”。

  2. 3.6.3quae

    阴性单数主格关系代词,先行词为 cumba。关系从句中的动词 vehat 使用现在虚拟语气,表示特征或结果(“足以运送的”)。

  3. 3.6.13quas

    一种先行词提前(prolepsis)句式,先行词名词 pinnas 被拉入由 quas 引导的关系从句中。它作为主句及物动词 opto 的宾语起作用。

  4. 3.6.21invidiae

    用作目的与格(或倾向与格),与动形容词 ferendae 结合,构成“成为无法忍受的怨恨对象”之意。

  5. 3.6.48comas

    伴随完成 passive 分词 notata 的关系宾格(希腊宾格)。意为“在头发(comas)方面被指甲抓伤”以及“在双颊(genas)方面被抓伤”。

  6. 3.6.73lecta forent

    与 utinam 连用,表示过去未能实现(违反事实)的愿望,使用过去完成虚拟语气(forent 是 essent 的变体)。

  7. 3.6.87Quid mecum, furiose, tibi?

    一种省略句式,源自表示“你与我有何干涉?”的固定句式 quid tibi est mecum?,其中省略了系词 est。

  8. 3.6.105non candide

    对形容词 candidus(洁白的/友善的、公正的)的否定。这里双关了物理状态上的“不白(浑浊泥泞)”以及道德属性上的“不友善(冷酷无情)”。

翻译:Gemini 3.5 Flash(2026-05-22 发布)・修订记录(1 处,最近 2026-09-21)
  • 2026-09-21 AI校阅 — 译文 1 处
urn:cts:latinLit:phi0959.phi001.humanitext-lat2:3.6.1-3.6.106