← 奥维德

爱经

§3.1.1-3.1.70

哀歌与悲剧的争辩及诗人的抉择

诗人在这片古老的森林中构思新作时,化身为人的哀歌女神与悲剧女神现身,并为他应当致力于哪种体裁展开辩论。诗人向悲剧女神请求宽限,获准先完成他的情诗。

显示 ▾
显示
译文
字体
AI ↗
← 上一节下一节 →
1

​Stat vetus et multos incaedua silva per annos;

有一片古老的森林伫立着,多年来未遭砍伐;

​Credibile est illi numen inesse loco.

可以相信,那地方寓居着神灵。

​Fons sacer in medio speluncaque pumice pendens,

中央有一口圣泉,和一座由轻石悬吊的洞穴,

​Et latere ex omni dulce queruntur aves.

鸟儿从四面八方甜美地啼鸣。

5

​Hic ego dum spatior tectus nemoralibus umbris —

当我在此散步,被林荫遮蔽时——

​Quod mea, quaerebam, Musa moveret opus —

我正寻思着,我的缪斯该着手创作什么作品——

​Venit odoratos Elegia nexa capillos,

扎着芬芳秀发的哀歌女神(埃勒吉亚)走来了,

​Et, puto, pes illi longior alter erat.1

而且,依我看,她的一只脚比另一只长。

​Forma decens, vestis tenuissima, vultus amantis,

她体态优美,衣衫极薄,带着情人的面容,

10

​Et pedibus vitium causa decoris erat.

她那双脚的缺陷反倒成了她优雅的缘由。

​Venit et ingenti violenta Tragoedia passu:

这时,迈着巨人般步伐的暴烈悲剧女神(特拉戈埃迪亚)也走来了:

​Fronte comae torva, palla iacebat humi;

她冷峻的额头上长发披散,长袍拖曳在地上;

​Laeva manus sceptrum late regale movebat,

左手挥舞着彰显王权的权杖,

​Lydius alta pedum vincla cothurnus erat.

脚上穿着高高系带的吕底亚高筒皮鞋。

15

​Et prior 'ecquis erit,' dixit, 'tibi finis amandi,

她先开口道:“你的爱意何时才有尽头,

​O argumenti lente poeta tui?

哦,在你那琐碎题材中消沉的诗人啊?

​Nequitiam vinosa tuam convivia narrant,

酒气熏天的宴会诉说着你的荒唐,

​Narrant in multas conpita secta vias.

分叉成多条道路的十字路口也在诉说着。

​Saepe aliquis digito vatem designat euntem,

人们经常用手指着走过去的诗人,

20

​Atque ait "hic, hic est, quem ferus urit Amor!"

并说:‘就是他,就是这个被炽热的爱神折磨的人!’

​Fabula, nec sentis, tota iactaris in urbe,

你成了全城谈论的话题,而你却不自知,

​Dum tua praeterito facta pudore refers.

此时你却抛弃了羞耻,诉说着自己的行径。

​Tempus erat, thyrso pulsum graviore moveri;2

早就该到了你被更沉重的神杖击打而行动的时候了;

​Cessatum satis est — incipe maius opus!

你已经休息够了——开始更伟大的创作吧!

25

​Materia premis ingenium. cane facta virorum.

你用题材压制了你的才华。歌颂英雄的伟业吧。

"haec animo," dices, "area facta meo est!"

‘这,’你会说,‘才是为我的心灵开拓的疆域!’

​Quod tenerae cantent, lusit tua Musa, puellae,

你的缪斯曾玩弄着那些温柔姑娘所歌唱的东西,

​Primaque per numeros acta iuventa suos.

你的初青春已在它特有的韵律中度过。

​Nunc habeam per te Romana Tragoedia nomen!

现在,让罗马悲剧通过你而获得声名吧!

30

​Inplebit leges spiritus iste meas.'

你那才气必将满足我的法则。”

​Hactenus, et movit pictis innixa cothurnis

她说到这里,倚着彩绘的高筒皮鞋,

​Densum caesarie terque quaterque caput.

将那长满浓密头发的头摇了三四遍。

​Altera, si memini, limis subrisit ocellis —

另一位女神,如果我没记错的话,斜眼微笑了一下——

​Fallor, an in dextra myrtea virga fuit?

我是看错了,还是她右手拿着一枝香桃木?

35

'Quid gravibus verbis, animosa Tragoedia,' dixit,

“傲慢的悲剧女神啊,”她说,“你为何用如此沉重的言辞

'Me premis? an numquam non gravis esse potes?

压制我?难道你就不能有片刻不显得沉重吗?

​Inparibus tamen es numeris3 dignata moveri;

然而,你却屈尊在不均等的韵律中行动;

​In me pugnasti versibus usa meis.

你用我的诗句来与我抗争。

​Non ego contulerim sublimia carmina nostris;

我不会将崇高的诗篇与我们的相比;

40

​Obruit exiguas regia vestra fores.

你的宫殿压倒了我那狭小的门户。

​Sum levis, et mecum levis est, mea cura, Cupido;

我是轻盈的,与我在一起的也是轻盈的丘比特,我的心上人;

​Non sum materia fortior ipsa mea.

我自己并不比我自己的题材更强壮。

​Rustica sit sine me lascivi mater Amoris;

没有我,放荡爱神的母亲也会变得粗俗不堪;

​Huic ego proveni lena comesque deae.

我是作为这位女神的牵线者与伴侣而出现的。

45

​Quam tu non poteris duro reserare cothurno,

你用坚硬的高筒鞋无法开启的大门,

​Haec est blanditiis ianua laxa meis;

因我的甜言蜜语而被宽宽地敞开;

​Et tamen emerui plus quam tu posse, ferendo

然而,我比你更值得拥有这般能力,因为我忍受了

​Multa supercilio non patienda tuo.​Per me decepto didicit custode Corinna

你那高傲的额头所不能容忍的许多事情。

50

​Liminis adstricti sollicitare fidem,

通过我,科林娜学会了欺骗看守,动摇锁住的门槛的忠诚,

​Delabique toro tunica velata soluta

解开衣带、穿着长袍从床上滑下,

​Atque inpercussos nocte movere pedes.

并在夜里悄无声息地迈出脚步。

​A quotiens foribus duris infixa pependi,

啊,有多少次我被挂在坚硬的门上,

​Non verita a populo praetereunte legi!

而不怕被路过的人读到!

55

​Quin ego me memini, dum custos saevus abiret,

甚至我记得,在残酷的看守离开时,

​Ancillae miseram delituisse sinu.

我曾躲在女仆那可怜的怀里。

​Quid, cum me munus natali mittis, at illa

还有,当你把我当作生日礼物送去时,而她

​Rumpit et adposita barbara mersat aqua?

却把我撕碎,浸入一旁备好的水中,这个残忍的女人?

​Prima tuae movi felicia semina mentis;

是我首先拨动了你心灵中幸福的种子;

60

​Munus habes, quod te iam petit ista, meum.'

你拥有了我的馈赠,那就是她现在正在追求你。”

​Desierat. coepi: 'per vos utramque rogamus,

她已说完了。我开始说:“我恳求你们两位,

​In vacuas aures verba timentis eant.

让一个心存恐惧之人的话语传入你们不带偏见的耳中。

​Altera me sceptro decoras altoque cothurno;

一位用权杖和高筒鞋赋予我荣耀;

​Iam nunc contacto magnus in ore sonus.

如今我的口已被触碰,发出了伟大的声音。

65

​Altera das nostro victurum nomen amori —

另一位则为我的爱赋予了永生的名声——

​Ergo ades et longis versibus adde brevis!

因此请留下来,在长长的诗句中加入短的诗句!

​Exiguum vati concede, Tragoedia, tempus!

悲剧女神啊,给诗人一点点时间吧!

​Tu labor aeternus; quod petit illa, breve est.'

你是永恒的劳作;而她所要求的却很短暂。”

​Mota dedit veniam — teneri properentur Amores,

她被说动了,给予了宽允——让温柔的爱神们赶紧行动吧,

70

​Dum vacat; a tergo grandius urguet opus!

在还有闲暇的时候;而在身后,更伟大的工作正在催促着!

语法注3 条
  1. 3.1.8pes illi longior alter erat

    幽默地将哀歌双行体(六音步与五音步交替)拟人化,表现为一只脚比另一只长(步伐不齐)。

  2. 3.1.23Tempus erat... moveri

    未完成过去时 tempus erat 表示本该已经着手(但实际上迟延了)的义务,后接被动不定式 moveri。

  3. 3.1.37Inparibus... numeris

    指“不均等的韵律”(哀歌双行体)。这是一个互文且讽刺的指出,即便是代表高雅体裁的悲剧女神,也屈尊使用哀歌女神的格律进行表达。

翻译:Gemini 3.5 Flash(2026-05-22 发布)urn:cts:latinLit:phi0959.phi001.humanitext-lat2:3.1.1-3.1.70