- 底本
- Titi Livi ab urbe condita libri editionem priman, Pars I-IV, Libri I-XL. Editio Stereotypica. Weissenborn, Wilhelm; Mueller, Moritz, editors. Leipzig: Teubner, 1884-1911.
- 翻译
- AI 生成(gemini-3.5-flash) — 机器翻译,可能包含错误
- 语言
- 日本語 · English · 简体中文 · 한국어
- CTS URN
- urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:34.9.1-34.9.13
- 输出
- Humanitext Reader · reader.humanitext.ai · 2026-11-08
文章描述了埃姆波里亚埃的希腊人与西班牙人两座城镇之间,为了自卫和贸易而维持的严密纪律。卡托抵达后利用时间训练士兵,宣布战争将自给自足,随后开始对敌方领地进行侵略和蹂躏。
iam tunc Emporiae duo oppida erant muro divisa. unum Graeci habebant, a Phocaea, unde et Massilienses, oriundi, alterum Hispani;
当时,埃姆波里亚埃是由城墙隔开的两座城镇。一座由源自福凯亚(马西利亚人亦源于此)的希腊人占有,另一座由西班牙人占有。
sed Graecum oppidum in mare expositum totum orbem muri minus quadringentos passus patentem habebat, Hispanis retractior a mari trium milium passuum in circuitu murus erat.
但是,面临大海的希腊人城镇,其城墙的总周长不足四百步;而西班牙人的城墙则离海较远,周长达三千步。
tertium genus Romani coloni ab divo Caesare post devictos Pompei liberos adiecti. nunc in corpus unum confusi omnes Hispanis prius, postremo et Graecis in civitatem Romanam adscitis. miraretur, qui tum cerneret,1 aperto mari ab altera parte, ab altera Hispanis, tam fera et bellicosa gente, obiectis, quae res eos tutaretur. disciplina erat custos infirmitatis, quam2 inter validiores optime timor continet.
第三类人是罗马殖民者,由神圣凯撒在击败庞培的诸子后增加进来。如今所有人都融合为一个整体,在此之前,先是西班牙人,最后,希腊人也被接纳获得了罗马公民权。当时目睹此景的人,定会感到诧异:在一侧是开阔的大海,在另一侧是西班牙人——如此野蛮而好战的民族——的双重夹击下,是什么东西在保护着他们。纪律是防范他们软弱的守护者,而在更为强大的人群中,恐惧最能使纪律得以维持。
partem muri versam in agros egregie munitam habebant, una tantum in eam regionem porta imposita, cuius adsiduus custos semper aliquis ex magistratibus erat.
他们将朝向田野的那部分城墙防卫得极其坚固,在那个方向只设有一座城门,而该门的常设看守总是由某位政务官亲自担当。
nocte pars tertia civium in muris excubabat, neque moris causa tantum aut legis, sed quanta si hostis ad portas esset et servabant vigilias et circumibant cura.
夜间,三分之一的公民在城墙上守夜,不仅是为了遵守习俗或法律,而且就像敌人已到城门口一样,他们以极大的警惕守卫并巡视。
Hispanum neminem in urbem recipiebant; ne ipsi quidem temere urbe excedebant. ad mare patebat omnibus exitus.
他们不接纳任何西班牙人进入城内;即使是他们自己,也不轻易出城。向海的出口向所有人开放。
porta3 ad Hispanorum oppidum versa numquam nisi frequentes, pars tertia fere, cuius proxima nocte vigiliae in muris fuerant, egrediebantur. causa exeundi haec erat: commercio eorum Hispani, imprudentes maris, gaudebant mercarique et ipsi ea, quae externa navibus inveherentur, et agrorum exigere fructus volebant. huius mutui usus desiderium, ut Hispana urbs Graecis pateret, faciebat. erant etiam eo tutiores, quod sub umbra, Romanae amicitiae latebant, quam sicut minoribus viribus quam Massilienses, pari colebant fide. tum quoque consulem exercitumque comiter ac benigne acceperunt.
朝向西班牙人城镇的城门,除非是成群结队——几乎是前一天晚上在城墙上值班的三分之一的人——否则绝不,他们不会外出。外出的原因在于:不熟悉海洋的西班牙人乐于与他们进行贸易,既希望自己能购买船只运来的海外货物,又希望售出自己田地的农产品。对这种互利互惠的渴望,使得西班牙人的城市对希腊人开放,并使他们因此更加安全,因为他们隐蔽在罗马友谊的庇护下,他们以同样的忠诚维护着这种友谊,尽管其实力不如马西利亚人。当时,他们也对执政官及其军队表示了礼貌和热情的接待。
paucos ibi moratus dies Cato, dum exploraret, ubi et quantae hostium copiae essent, ut ne mora quidem segnis esset, omne id tempus exercendis militibus consumpsit.
卡托在那里逗留了几天,以探测敌人的军队在何处、规模有多大。为了使这段耽搁时间也不至于虚度,他将全部时间都花在了训练士兵上。
id erat forte tempus anni, ut frumentum in areis Hispani haberent; itaque redemptoribus vetitis frumentum parare ac Romam dimissis “bellum” inquit “se ipsum alet.”
当时恰好是一年中西班牙人将谷物存放在脱谷场的季节;因此,他禁止承包商筹备谷物并将他们遣送回罗马,说道:“战争会自给自足。”
profectus ab Emporiis agros hostium urit vastatque, omnia fuga et terrore complet.
他自埃姆波里亚埃出发,焚烧并蹂躏敌人的田野,使一切充满逃亡与恐慌。
- 34.9.4miraretur, qui tum cerneret
虚拟式未完成过去时 miraretur(潜能或非现实)与起条件从句作用的关系从句 qui... cerneret(亦为虚拟式未完成过去时)的结合。整体表示对过去的推测:“当时若有人目睹此景,定会感到诧异……”。
- 34.9.4quam
关系代词 quam(阴性单数宾格)的先行词最自然应当理解为主句的主语 disciplina(纪律),而非紧邻的 infirmitatis。因此,其意思是“在更为强大的人群中,恐惧最能使纪律得以维持”。
- 34.9.8porta
porta(以及与其一致的分词 versa)并非主格,而是夺格(表示路径的夺格,“通过……门”)。该句的主动词是复数形式的 egrediebantur(§34.9.9),其逻辑主语为 frequentes 和 pars tertia 等复数概念。
