← 李维

自建城以来史

§10.31.1-10.31.15

平息余叛与对萨姆尼乌姆战争的反思

在萨姆尼乌姆和埃特鲁里亚叛乱持续之际,罗马军队在各处击败了敌人。李维对自己在四卷书和四十六年间持续记述的萨姆尼乌姆战争的漫长进行了反思,并对敌人为捍卫自由而不屈不挠的意志表示惊叹。

显示 ▾
显示
译文
字体
AI ↗
← 上一节下一节 →
§10.31.1

​his ita rebus gestis nec in Samnitibus adhuc nec in Etruria pax erat; nam et Perusinis auctoribus1 post deductum ab consule exercitum rebellatum fuerat ​et Samnites praedatum in agrum Vescinum Formianumque et parte alia in Aeserninum quaeque Vulturno adiacent flumini descendere.

这些事情如此进行之后,无论在萨姆尼乌姆人中还是在埃特鲁里亚,依然没有和平;因为,在佩鲁西亚人的煽动下,当执政官撤走军队后,反叛再次发生,且萨姆尼乌姆人也成群下山,一部分前往韦斯基努斯和福尔米亚的土地进行掠夺,另一部分则前往埃塞尔尼亚的土地以及毗邻沃尔图努斯河的地区。

§10.31.3

​adversus eos Ap. Claudius praetor cum exercitu Deciano missus. Fabius in Etruria rebellante denuo quattuor milia et quingentos Perusinorum occidit, cepit ad mille septingentos quadraginta, ​qui redempti singuli aeris trecentis decem; ​praeda alia omnis militibus concessa. Samnitium legiones, cum partem Ap. Claudius praetor, partem L. Volumnius pro consule sequeretur, in agrum Stellatem convenerunt. ibi et Samnitium legiones considunt et Appius Volumniusque castra coniungunt. pugnatum infestissimis animis, ​hinc ira stimulante adversus rebellantes totiens, illinc ad ultimam iam dimicantibus2 spem.

针对他们,法务官阿皮乌斯·克劳狄乌斯率领德基乌斯的军队被派遣前去。法比乌斯在再次反叛的埃特鲁里亚杀死了四千五百名佩鲁西亚人,俘获了约一千七百四十人,他们每人以三百一十阿斯铜钱被赎回;其他所有战利品都分给了士兵。萨姆尼乌姆人的军团,在法务官阿皮乌斯·克劳狄乌斯追击其一部分、前执政官卢基乌斯·沃尔姆尼乌斯追击另一部分的情况下,在斯泰拉斯地区集结。在那里,萨姆尼乌姆人的军团驻扎下来,阿皮乌斯和沃尔姆尼乌斯也合并了营地。战斗以极其敌对的情绪进行,此方因对多次反叛者的愤怒而受到驱使,彼方则因正在为最后的希望而战而受到驱使。

§10.31.7

​caesa ergo Samnitium sedecim milia trecenti, capta duo milia septingenti; ex Romano exercitu cecidere duo milia septingenti. felix annus bellicis rebus, ​pestilentia gravis prodigiisque sollicitus; nam et terra3 multifariam pluvisse et in exercitu Ap. Claudi plerosque fulminibus ictos nuntiatum est, librique ob haec aditi.

因此,萨姆尼乌姆人有一万六千三百人被杀,二千七百人被俘;罗马军队中则有二千七百人阵亡。在军事上,这是幸运的一年,但因严重的瘟疫和不祥的预兆而令人焦虑;因为有报告称多处降下土雨,且阿皮乌斯·克劳狄乌斯军中的许多人被雷击中,为此人们查阅了书籍。

§10.31.9

​eo anno Q. Fabius Gurges, consulis filius, aliquot matronas ad populum stupri damnatas pecunia multavit, ex quo multaticio aere Veneris aedem, quae prope Circum est, faciendam curavit. supersunt etiam nunc Samnitium bella, ​quae continua per quartum iam volumen annumque sextum et quadragesimum a M. Valerio A. Cornelio consulibus, qui primi Samnio arma intulerunt, agimus.

那一年,执政官之子昆图斯·法比乌斯·古尔格斯对几位在人民面前被判犯有通奸罪的已婚妇女处以罚款,并用这笔罚款负责建造了位于马戏场附近的维纳斯神殿。萨姆尼乌姆战争至今仍在继续,我从最早对萨姆尼乌姆动武的执政官马尔库斯·瓦莱里乌斯和奥卢斯·科尔内利乌斯开始,已经连续在第四卷、第四十六年中叙述这些战争。

§10.31.11

​et ne tot annorum clades utriusque gentis laboresque actos nunc referam,4 quibus nequiverint tamen dura illa pectora vinci, ​proximo anno Samnites in Sentinati agro, Paelignis, ad Tifernum, Stellatibus campis, suis ipsi legionibus, mixti alienis, ab quattuor exercitibus, quattuor ducibus Romanis caesi fuerant; ​imperatorem clarissimum gentis suae amiserant; socios belli, Etruscos, Vmbros, Gallos, in eadem fortuna videbant, qua ipsi erant; ​nec suis nec externis viribus iam stare poterant; tamen bello non abstinebant: adeo ne infeliciter quidem defensae libertatis taedebat5 et vinci quam non temptare victoriam malebant.

且不说这两个民族这么多年来所遭受的灾难和付出的辛劳——即便如此,他们那坚强的心灵也无法被征服,前一年,萨姆尼乌姆人在森蒂努姆地区、佩利格尼人之地、蒂费尔努斯以及斯泰拉斯平原上,由他们自己的军团以及与外族混杂的军队,被四支军队和四位罗马将领击败;他们失去了自己民族最著名的统帅;他们看到自己的战争盟友埃特鲁里亚人、翁布里亚人和高卢人,处于与他们自己相同的境遇中;他们既不能靠自己的力量,也不能靠外来的力量立足;然而他们并没有放弃战争:他们是如此不后悔哪怕捍卫失败的自由,并且宁愿被击败,也不愿不去尝试争取胜利。

§10.31.15

​quinam sit ille, quem pigeat longinquitatis bellorum scribendo legendoque, quae gerentes non fatigaverunt?

究竟有谁会在书写和阅读中对战争的漫长感到厌倦,而那些进行战争的人却未曾感到疲倦呢?

语法注5 条
  1. 10.31.1Perusinis auctoribus

    由名词和名词构成的夺格绝对结构(Ablative Absolute),省略了存在动词 esse 的现在分词(该分词在拉丁语中不存在)。意为“在佩鲁西亚人的煽动(首谋)下”。

  2. 10.31.6dimicantibus

    与前半句中的 ira stimulante(夺格单数)相对应,但 dimicantibus 是复数与格或夺格形式。此处可理解为省略了名词的夺格绝对结构,如 dimicantibus [militibus / animis](正在战斗的人们/精神),或者理解为由隐含的动词所支配的与格。本译文采用对称性的理解,即“彼方正在为最后希望而战的人们(的决意)在驱使着他们”。

  3. 10.31.8terra

    这是一个由主句动词 nuntiatum est 引导的“对格与不定式”结构(ACI)的一部分,包含了非人称动词 pluere(下雨)的完成时不定式 pluvisse。terra 是表示物质或手段的夺格(“以土下雨”),整句意为“(各地)降下土雨”。

  4. 10.31.11ne ... referam

    一种旨在表明说话者谦逊或限制主题的前置性(修辞性)虚拟语气目的从句(即表示“更不用说……”的省略法 praeteritio)。它不是表示主句动作的目的,而是限制说话者自己正在进行的叙述行为本身。

  5. 10.31.14taedebat

    这是一个表示情感的非人称动词,它支配感受情感的主体(此处为“他们”,用对格,此处省略)以及引发情感的原因或对象(defensae libertatis,用属格)。意为“他们并不后悔去捍卫自由”。

翻译:Gemini 3.5 Flash(2026-05-25 发布)・修订记录(2 处,最近 2026-09-21)
  • 2026-09-21 AI校阅 — 原文 1 处
  • 2026-09-21 AI校阅 — 译文 1 处
urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:10.31.1-10.31.15