← 贺拉斯

书信诗

§1.7.1-1.7.98

致梅塞纳斯信与乡居的独立与自由

霍拉修斯向梅塞纳斯解释了他超期逗留乡间的缘由,通过各种寓言和故事(如黄鼠狼、特勒马科斯、以及菲利普斯与梅纳的轶事)阐述了自由与自立的价值。他强调,相比于依附权贵和财富,过一种符合自身分寸的简单生活更为可贵。

显示 ▾
显示
译文
字体
AI ↗
← 上一节下一节 →
1

​Quinque dies tibi pollicitus me rure futurum,

我曾向你许诺只在乡间逗留五天,

​Sextilem totum mendax desideror. atque

撒谎的我却让整个八月都在盼望中落空。然而,

​si me vivere vis sanum recteque valentem,

如果你希望我健康、真正无恙地生活,

​quam mihi das aegro, dabis aegrotare timenti,1

你会把在我生病时所给予的宽容,同样赐予害怕生病的我,

5

​Maecenas, veniam, dum ficus prima calorque

梅塞纳斯啊,当第一批无花果和炎热

​dissignatorem decorat lictoribus atris,

用黑衣侍从装点着殡仪干事,

​dum pueris omnis pater et matercula pallet,

当每个父亲和忧心的母亲都为孩子们脸色发白,

​officiosaque sedulitas et opella forensis

当尽职的殷勤与法庭的微末琐事

​adducit febris et testamenta resignat.

招来高热并启封遗言之时。

10

​quod si bruma nives Albanis illinet agris,

如果冬至将白雪涂抹在阿尔巴的田野上,

​ad mare descendet vates tuus et sibi parcet

你的诗人将下到海边,休养身体,

​contractusque leget; te, dulcis amice, reviset

蜷缩着身子阅读;他会重新拜访你,我亲爱的朋友,

​cum Zephyris, si concedes, et hirundine prima.

伴着西风,如果你允许,并在第一只燕子到来之时。

​Non quo more piris vesci Calaber iubet hospes,

卡拉布里亚的主人并非是以请你吃梨的那种方式,

15

​tu me fecisti locupletem. vescere, sodes.

使我富有的。“吃吧,请。”

​iam satis est. at tu quantum vis tolle. benigne.

“已经足够了。”“但只要你想,尽可以多拿一些。”“您真是太好意了。”

​non invisa feres pueris munuscula parvis.

“你带回去的小礼物对孩子们来说不会是不受欢迎的。”

​tam teneor dono, quam si dimittar onustus.

“我心领这份礼物,正如我满载而归一样感激。”

​ut libet; haec porcis hodie comedenda relinques.

“随你便吧;反正你把这些留下来,今天也只是给猪吃的。”

20

​prodigus et stultus donat quae spernit et odit;

挥霍而愚蠢的人,施舍他所鄙视和厌恶之物;

​haec seges ingratos tulit et feret omnibus annis,

这种播种在任何年代都曾收获、也将继续收获忘恩负义之人。

​vir bonus et sapiens dignis ait esse paratus,2

善良而智慧的人宣称自己随时准备帮助配得上的人,

​nec tamen ignorat quid distent aera lupinis.

但他并非不知道真金白银与卢平豆之间的区别。

​dignum praestabo me etiam pro laude merentis.

我也将表明自己配得上恩人的赞誉。

25

​quod si me noles usquam discedere, reddes

但如果你不想让我离开任何地方,你就必须还给我

​forte latus, nigros angusta fronte capillos,

那昔日强壮的体魄、遮住窄额的黑发,

​reddes dulce loqui, reddes ridere decorum3 et

还给我甜美的谈吐、得体的微笑,以及

​inter vina fugam Cinarae maerere protervae.

并在酒席间,为放荡不羁的西娜拉的离去而哀伤。

​Forte per angustam tenuis volpecula rimam

有一次,一只消瘦的小狐狸穿过一道狭窄的缝隙,

30

​repserat in cumeram frumenti, pastaque rursus

钻进了谷仓,吃饱之后,它试图重新

​ire foras pleno tendebat corpore frustra;

挺着滚圆的身子钻出来,却只是徒劳;

​cui mustela procul, si vis, ait, “effugere istinc,

一只黄鼠狼在远处对它说:“如果你想从那里逃出来,

​macra cavum repetes artum, quem macra subisti.”

你必须再次变得消瘦,回到你消瘦时钻进去的狭窄空洞里。”

​hac ego si compellor imagine, cuncta resigno;

如果我是被这个喻意所指,我将放弃一切;

35

​nec somnum plebis laudo satur altilium nec

我既不会在饱食肥禽后才去赞美平民的安眠,

​otia divitiis Arabum Uberrima muto.

也不会用我这极度富足的闲暇去交换阿拉伯人的巨万财富。

​saepe verecundum laudasti, rexque paterque

你经常赞美我的谦逊,在当面你听过我称你为“君王”与“父亲”,

​audisti coram nec verbo parcius absens:

在你不在场时,我也不曾吝惜这些赞美之词:

​inspice si possum donata reponere laetus.

请看我能否欣然归还你所赐予的礼物。

40

​haud male Telemachus, proles parientis Ulixei:

坚忍的乌利塞斯之子特勒马科斯说得不无道理:

“non est aptus equis Ithace locus, ut neque planis

“伊塔卡并非适合养马之地,它既无平坦

​porrectus spatiis nec multae prodigus herbae:

开阔的疆域,也没有茂盛的牧草:

​Atride, magis apta tibi tua dona relinquam.”

阿特柔斯之子啊,我将留下你的礼物,它们更适合你。”

​parvum parva decent: mihi iam non regia Roma,

微细之人配微细之物:于我而言,如今并非那帝王之都罗马,

45

​sed vacuum Tibur placet aut imbelle Tarentum.

而是幽静的蒂布尔,或是安宁的塔兰托,更合我意。

​Strenuus et fortis causisque Philippus agendis

菲利普斯,精力充沛而坚强,因代理诉讼

​clarus, ab officiis octavam circiter horam

闻名,大约在第八个小时结束公务回去时,

​dum redit atque Foro nimium distare Carinas

抱怨着卡里奈距离广场实在太远

​iam grandis natu queritur, conspexit, ut aiunt,

步入老境的他,据人们说,看见了

50

​adrasum quendam vacua tonsoris in umbra

一个刚剃过头脸的人,在空无一人的理发馆阴凉处,

​cultello proprios purgantem leniter unguis.

正用一把小刀轻轻地修剪自己的指甲。

​Demetri, (puer hic non laeve iussa Philippi

“德米特里,”(这个仆童绝非笨拙地接受菲利普斯的

​accipiebat) “abi, quaere et refer, unde domo, quis,

命令的人)“去,打听并回话:他家在何处,是谁,

​cuius fortunae, quo sit patre quove patrono.”

财产几何,父亲是谁,或是谁做庇护人。”

55

​it, redit et narrat, Voltcium nomine Menam,

他去了,回来报告说:那人名叫沃尔泰乌斯·梅纳,

​praeconem, tenui censu, sine crimine, notum

是一名拍卖宣告员,资产微薄,品行无可指责,

​et properare loco et cessare et quaerere et uti,

既能在适当时机勤奋工作,也懂得闲暇,挣钱也懂得花钱,

​gaudentem parvisque sodalibus et lare certo

乐于同微末的伙伴交往,有固定的住所,

​et ludis et post decisa negotia Campo.

喜欢公共竞技,以及在办完公事后去战神广场。

60

“scitari libet ex ipso quodcumque refers: dic

“我想亲自向他询问你所报告的一切:去告诉他,

​ad cenam veniat.” non sane credere Mena,

来赴晚宴。”梅纳委实不敢相信,

​mirari secum tacitus, quid multa? benigne,

在心中默默惊异。长话短说,“您太赏脸了”,

​respondet. neget ille mihi? “negat improbus et te

他如此回答。“他竟敢拒绝我?”“那个无礼之徒拒绝了,他要么是不理会你,

​neglegit aut horret.” Volteium mane Philippus

要么是畏惧你。”清晨,菲利普斯

65

​vilia vendentem tunicato scruta popello

在沃尔泰乌斯向穿短衣的穷苦平民出售廉价旧货时

​occupat et salvere iubet prior, ille Philippo

抢先一步找到他,并主动向他问好。那人向菲利普斯

​excusare laborem et mercennaria vincla,

为自己的劳作和雇佣劳动的羁绊表示歉意,

​quod non mane domum venisset, denique quod non

抱歉他没有在清晨登门拜访,最后抱歉他未能

​providisset eum. “sic ignovisse putato

抢先向他行礼。“如果你今天和我一起进餐,

70

​me tibi, si cenas hodie mecum.” ut libet. “ergo

就当我已经原谅你了。”“随您便。”“那么,

​post nonam venies: nunc i, rem strenuus auge.”

第九个小时之后来吧;现在去吧,勤勉地增加你的资产。”

​ut ventum ad cenam est, dicenda tacenda locutus

及至来到宴席,他口无遮拦地闲扯了一通,

​tandem dormitum dimittitur. Hic ubi saepe

终于被送回去睡觉。此后,他多次被看见

​occultum visus decurrere piscis ad hamum,

像游向隐藏钓钩的鱼儿一般频繁光顾,

75

​mane cliens et iam certus conviva, iubetur

清晨作为门客,如今已是固定的座上宾,他被命令

​rura suburbana indictis comes ire Latinis,

在拉丁尼节日期间作为伴侣,一同前往郊外的别墅,

​impositus mannis arvum caelumque Sabinum

骑着小马,他不停地赞美

​non cessat laudare, videt ridetque Philippus,

沙宾的田地和气候。菲利普斯看着并暗自发笑,

​et sibi dum requiem, dum risus undique quaerit,

他既在为自己寻找休憩,也在从各处寻找笑料,

80

​dum septem donat sestertia, mutua septem

他赠送给他七千塞斯特尔提乌斯,并允诺再借给他七千,

​promittit, persuadet uti mercetur agellum.

说服他买下一块小小的农田。

​mercatur. ne te longis ambagibus ultra

他买下了。为了不用冗长的废话超出必要地

​quam satis est morer, ex nitido fit rusticus atque

耽搁你,他从一个讲究的体面人变成了乡下农夫,并且

​sulcos et vineta crepat mera, praeparat ulmos,

口里整天念叨着犁沟和葡萄园,准备着榆树,

85

​immoritur studiis et amore senescit habendi.

为劳作殚精竭虑,因对占有的渴望而衰老。

​verum ubi oves furto, morbo periere capellae,

然而,当他的绵羊被偷,山羊因病死,

​spem mentita seges, bos est enectus arando,

庄稼辜负了期望,牛也因耕作而累死,

​offensus damnis media de nocte caballum

因这些损失而大受打击,他在半夜里骑上马,

​arripit iratusque Philippi tendit ad aedis.

怒气冲冲地朝菲利普斯的宅邸奔去。

90

​quem simul aspexit scabrum intonsumque Philippus,

菲利普斯一看到他那污秽、不刮胡子的邋遢样,

​durus, ait, “Voltei, nimis attentusque videris

便说道:“沃尔泰乌斯,在我看来你似乎太辛苦,

​esse mihi.” “pol, me miserum, patrone, vocares,

也太焦虑了。”“天哪,庇护人啊,”他说,“如果你想

​si velles,” inquit, “verum mihi ponere nomen.

称呼我真正的名字,你应该叫我‘可怜的人’。

​quod te per Genium dextramque deosque Penatis

因此,我凭你的守护神、你的右手和你的家神

95

​obsecro et obtestor, vitae me redde priori!”

哀求并恳请你:让我回到以前的生活中去吧!”

​Qui semel aspexit, quantum dimissa petitis

谁若一旦看清了,放手之物比追求之物强过多少,

​praestent, mature redeat repetatque relicta.

就当尽早回头,重新寻回他抛弃的东西。

​metiri se quemque suo modulo ac pede4 verum est.

每个人都应当用自己的标准和脚步来衡量自己,这是真理。

语法注4 条
  1. 1.7.4dabis aegrotare timenti

    dabis 是第二人称单数将来直陈式,在此带有礼貌但坚定的恳求或轻微命令的语气。aegrotare timenti 是与格分词短语,意为“给害怕生病的人(指霍拉修斯自己)”,与前一行的 aegro(给生病的人)形成对比,并充当 dabis 的间接宾语。

  2. 1.7.22dignis ait esse paratus

    在紧随 ait(他说)的不定式从句中,补足语 paratus 采用主格而非宾格(paratum),是因为该不定式的逻辑主语与主句主语(vir bonus et sapiens)一致。这是一种受到希腊语语法影响的句式(带有主格补足语的不定式结构)。dignis 是意为“给配得上的人”的与格,用以补充形容词 paratus。

  3. 1.7.27reddes dulce loqui, reddes ridere decorum

    loqui 和 ridere 是名词性不定式,充当及物动词 reddes(你将归还)的直接宾语(宾格)。dulce 和 decorum 分别是修饰这些中性名词性不定式的形容词(中性单数宾格),明确表明 loqui 和 ridere 在此被视为名词。

  4. 1.7.98metiri se quemque suo modulo ae pede

    这是一个宾格不定式(A.C.I.)结构,作为无人称表达 verum est(……是正确的)的主语。不定式 metiri 的逻辑主语是 quemque(每个人,宾格),而宾语是反身代词 se(自己,宾格)。由于语序倒装(超前置),宾语 se 被置于主语 quemque 之前。

翻译:Gemini 3.5 Flash(2026-05-22 发布)・修订记录(1 处,最近 2026-09-22)
  • 2026-09-22 AI校阅 — 原文 1 处
urn:cts:latinLit:phi0893.phi005.humanitext-lat2:1.7.1-1.7.98