← 贺拉斯

书信诗

§1.6.1-1.6.68

致努米基乌斯信与不为物动的处世之道

贺拉斯劝告努米基乌斯,“不为万物所动”(无惊异)是获得并保持幸福的唯一途径。他通过各种实例讽刺了人们对财富、权力和享乐的盲目追求与虚无,最后邀请对方,若无更好的生活哲理,便与他一同践行这一准则。

显示 ▾
显示
译文
字体
AI ↗
← 上一节下一节 →
1

​Nil admirari1 prope res est una, Numici,

对一切不感惊异,努米基乌斯啊,这几乎是唯一的、

​solaque quae possit facere et servare beatum,

也是唯一能使人幸福并保持幸福的事。

​hunc solem et stellas et decedentia certis

这太阳、星辰,以及依固定周期

​tempora momentis sunt qui formidine nulla

流逝的季节,有些人能以毫无恐惧

5

​imbuti spectent: quid censes munera terrae,

的心态来注视。大地的赐予,

​quid maris extremos Arabas ditantis et Indos,

以及使遥远的阿拉伯人和印度人富庶的海洋的赐予,你又怎么看?

​ludicra quid, plausus et amici dona Quiritis,

还有那些娱乐、亲切的罗马公民的喝彩与馈赠,

​quo spectanda modo, quo sensu credis et ore?

你认为应当以何种方式注视,以何种心态和面容去相信?

​Qui timet his adversa, fere miratur eodem

那害怕这些东西之对立面的人,几乎是以同样的方式

10

​quo cupiens pacto: pavor est utrobique molestus,

在惊异,就像渴望它们的人一样:两边的焦虑同样折磨人,

​improvisa simul species exterret utrumque.

一旦出现意料之外的景象,便会同时吓倒双方。

​gaudeat an doleat, cupiat metuatne, quid ad rem,

他是高兴还是痛苦,是渴望还是害怕,这有什么关系,

​si, quicquid vidit melius peiusve sua spe,

如果只要看到任何比他的预期更好或更坏的事情,

​defixis oculis animoque et corpore torpet?

他就双眼发直,心神与肉体都陷入麻木?

15

​insani sapiens nomen ferat,2 aequus iniqui,

让智者承受疯子的名声,让义者承受不义之徒的名声吧,

​ultra quam satis est Virtutem si petat ipsam.

如果他追求美德本身也超出了适度的范围。

​I nunc, argentum et marmor vetus aeraque et artes

去吧,现在去瞻仰银器、古老的大理石、青铜器和艺术品吧;

​suspice, cum gemmis Tyrios mirare colores;

去同宝石一起欣赏推罗的紫色吧;

​gaude quod spectant oculi te mille loquentem;

去为你说话时有千百双眼睛注视着你而欣喜吧;

20

​navus mane forum et vespertinus pete tectum,

清晨勤勉地奔向广场,傍晚才回到宅邸,

​ne plus frumenti dotalibus emetat agris

免得穆图斯从他作为嫁妆的田地里收割比你更多的麦子,

​Mutus et (indignum, quod sit peioribus ortus)3

并且(这是不体面的,因为他的出身比你卑微)

​hic tibi sit potius quam tu mirabilis illi.

免得他成为你羡慕的对象,而不是你成为他羡慕的对象。

​quidquid sub terra est, in apricum proferet aetas,

地下的一切,时间终将带到阳光之下;

25

​defodiet condetque nitentia, cum bene notum

它也会埋葬和隐藏现今闪耀的事物。当阿格里帕的柱廊、

​porticus Agrippae, via te conspexerit Appi,

阿庇乌斯的大道已经目睹了你那广为人知的身影,

​ire tamen restat Numa quo devenit et Ancus.

然而,你终究还是要前往努马和安克斯所去往的地方。

​Si latus aut renes morbo temptantur acuto,

如果你的肋部或肾脏受到急性疾病的折磨,

​quaere fugam morbi, vis recte vivere: quis non?

去寻找避开疾病的方法吧。你想正直地生活吗?谁不想呢?

30

​si Virtus hoc una potest dare, fortis omissis

如果唯有美德能赐予这一点,那就勇敢地抛开

​hoc age deliciis. Virtutem verba putas et

享乐,致力于此吧。如果你认为美德只是言辞,

​lucum ligna: cave ne portus occupet alter,

圣林只是木柴,那就要小心别让别人先占了港口,

​ne Cibyratica, ne Bithyna negotia perdas;

别丢了基比拉和比提尼亚的生意;

​mille talenta rotundentur, totidem altera, porro et

让一千个塔兰特凑成整数,再来同样多的一份,接下来

35

​tertia succedant et quae pars quadret acervum.

第三个一千也跟上,以及能使这堆钱变方正的那一部分。

​scilicet uxorem cum dote fidemque et amicos

诚然,带嫁妆的妻子、信用、朋友、

​et genus et formam regina Pecunia donat,

门第和美貌,都是女王般的“金钱”赐予的,

​ac bene nummatum decorat Suadela Venusque,

劝说女神和维纳斯也会装点富有的人。

​mancupiis locuples eget aeris Cappadocum rex:

卡帕多西亚的国王虽然富有奴隶,却缺乏货币:

40

​ne fueris hic tu. chlamydes Lucullus, ut aiunt,

你可别像他那样。据说,卢库鲁斯

​si posset centum scaenae praebere rogatus,

在被请求能否为舞台提供一百件斗篷时,

​qui possum tot? ait; “tamen et quaeram et quot habebo

说道:“我怎么能有这么多?不过我会找找看,有多少

​mittam:” post paulo scribit sibi milia quinque

我就送多少。”过了一会儿他写信说,自己家里有五千件

​esse domi chlamydum; partem vel tolleret4 omnis,

斗篷;他们可以拿走一部分,甚至全部拿走。

45

​exilis domus est, ubi non et multa supersunt

一个家里如果没有很多剩余的东西、没有主顾注意不到、

​et dominum fallunt et prosunt furibus. ergo

反而让小偷得利的东西,那这个家就是贫寒的。因此,

​si res sola potest facere et servare beatum,

如果唯有财富能使人幸福并保持幸福,

​hoc primus repetas opus, hoc postremus omittas.

你应当第一个重温这项工作,最后一个放弃它。

​Si fortunatum species et gratia praestat,

如果外表和声望能让人幸运,

50

​mercemur servum, qui dictet nomina, laevum

那我们就买一个奴隶来报出名字,让他戳一戳

​qui fodicet latus et cogat trans pondera dextram

我们的左肋,强迫我们越过障碍伸出右手:

​porrigere: “hic multum in Fabia valet, ille Velina;

“这位在法比亚部落很有势力,那位在维里纳部落很有权力;

​cui libet hic fasces dabit eripietque curule

这位会把执政官权标送给任何他喜欢的人,也会强行从他想要的人手中

​cui volet importunus ebur.” frater, pater adde:

夺走象牙椅。”还要加上“哥哥”、“父亲”:

55

​ut cuique est aetas, ita quemque facetus adopta.

根据每个人的年龄,和气地收他们为家人吧。

​Si bene qui cenat bene vivit, lucet, eamus

如果吃得好就是生活得好,天亮了,我们走吧,

​quo ducit gula; piscemur, venemur, ut olim

顺从食欲的引导;去钓鱼,去打猎,就像当年的

​Gargilius, qui mane plagas, venabula, servos

加尔吉利乌斯一样,他清晨命令网具、猎枪和奴隶们

​differtum transire forum populumque iubebat,

穿过拥挤的广场和人群,

60

​unus ut e multis populo spectante referret

好让在众人瞩目中,众多骡子中的一头运回

​emptum mulus aprum, crudi tumidique lavemur,

他买来的野猪。让我们在饱胀未消化的状态下洗澡,

​quid deceat, quid non, obliti, Caerite cera

忘记什么是体面,什么是不体面,配得上被登记在卡埃雷的惩罚名册上,

​digni,5 remigium vitiosum Ithacensis Ulixei,

就像伊塔卡人乌利塞斯那群堕落的船员,

​cui potior patria fuit interdicta voluptas.

对他们来说,被禁忌的享乐胜过祖国。

65

​si, Mimnermus uti censet, sine amore iocisque

如果像米姆内尔莫斯所认为的那样,没有爱情和玩笑

​nil est iucundum, vivas in amore iocisque.

就没有什么是有趣的,那么愿你生活在爱情和玩笑之中。

​Vive, vale! si quid novisti rectius istis,

祝你生活幸福,身体健康!如果你知道任何比这些更正确的道理,

​candidus imperti; si nil, his utere mecum.

请坦诚地分享给我;如果别无他理,就和我一起践行这些吧。

语法注5 条
  1. 1.6.1Nil admirari

    这是一个用作主导词 'est' 主语的不定式短语(即名词性用法)。贺拉斯用这一拉丁语表达来概括希腊哲学中的“无激情”(斯多葛派的 apatheia)或“心神安宁”(伊壁鸠鲁派的 ataraxía)的概念。

  2. 1.6.15insani sapiens nomen ferat

    'ferat' 是表示让步或祈使的现在时虚拟语气(单数第三人称)。通过将 'sapiens'(智者)与 'insani'(疯子的 [属格/名声])进行对比,贺拉斯提出了一个极端的悖论:即使人们追求的是至高的“美德”,如果失去了中庸而过度追求,智者也理应承受疯子的名声。

  3. 1.6.22quod sit peioribus ortus

    虚拟语气 'sit' 表示主观原因或世俗的看法。'ortus' 是 'orior' 的完成时分词,省略了助动词 'sit'(即 'ortus sit'),表示“出身于……”。

  4. 1.6.44tolleret

    这里的 'tolleret'(未完成过去时虚拟语气)在间接引语中表示命令或应允(“他们可以拿走……”),受历史现在时主动词 'scribit' 的支配。在直接引语中,这原本是一个命令句或祈使虚拟语气('tollite' 或 'tollatis')。

  5. 1.6.62Caerite cera digni

    'digni'(主格复数,修饰省略的主语“我们”)要求夺格 'Caerite cera'(卡埃雷的蜡板/名册)。在历史上,卡埃雷(Caere)的居民曾被剥夺罗马投票权,其名册因此成为丧失公民权、不体面公民的代名词。

翻译:Gemini 3.5 Flash(2026-05-22 发布)・修订记录(1 处,最近 2026-09-22)
  • 2026-09-22 AI校阅 — 原文 1 处
urn:cts:latinLit:phi0893.phi005.humanitext-lat2:1.6.1-1.6.68