← 贺拉斯

书信诗

§1.2.1-1.2.71

借荷马史诗劝勉洛里乌斯追求美德与智慧

著者在普赖内斯特重读荷马史诗,通过作品中英雄人物与愚蠢行为的描写,向年轻的洛里乌斯阐明美德与智慧的重要性,并劝诫其克制欲望与愤怒。

显示 ▾
显示
译文
字体
AI ↗
← 上一节下一节 →
1

​Troiani belli1 scriptorem, Maxime Lolli,

特洛伊战争的叙述者,最伟大的洛里乌斯啊,

​dum tu declamas Romae, Praeneste relegi;

当你在罗马练习雄辩之时,我已在普赖内斯特重新研读;

​qui quid sit pulchrum, quid turpe, quid utile, quid non,

他指明了何为美,何为丑,何为有益,何为无益,

​planius ac melius Chrysippo et Crantore dicit,

比克律西波斯和克兰托尔说得更清晰、更透彻。

5

​cur ita crediderim, nisi quid te distinet, audi.

我为何如此认为,若无他事让你分心,且听我道来。

​Fabula, qua Paridis propter narratur amorem

那个故事,由于帕里斯的爱情而叙述了

​Graecia barbariae lento collisa duello,

希腊与蛮邦在持久的战争中发生碰撞,

​stultorum regum et populorum continet aestus.

包含了愚蠢国王与民众的狂热。

​Antenor censet belli praecidere causam:

安特诺尔主张斩断战争的起因:

10

​quid Paris? ut salvus regnet vivatque beatus

帕里斯呢?他声称自己绝不能被强迫,

​cogi posse negat.2 Nestor componere litis

哪怕是为了安全地统治并幸福地生活。内斯托尔急于平息

​inter Peliden festinat et inter Atriden;

佩琉斯之子与阿特柔斯之子之间的争端;

​hunc amor, ira quidem communiter urit utrumque,

爱火焚烧着前者,而愤怒则实实在在地同时灼烧着双方;

​quidquid delirant reges, plectuntur Achivi.

国王们行事荒唐,受罚的却是阿凯亚平民。

15

​seditione, dolis, scelere atque libidine et ira

伴随着叛乱、欺诈、罪恶以及欲望与愤怒,

​Iliacos intra muros peccatur et extra.

在伊利翁的城墙内外,罪行不断发生。

​Rursus, quid virtus et quid sapientia possit,

另一方面,为了展示德行与智慧的力量,

​utile proposuit nobis exemplar Ulixen,

他为我们树立了奥德修斯这一有益的典范,

​qui domitor Troiae multorum providus urbes

他是特洛伊的征服者,高瞻远瞩地视察了许多城邦

20

​et mores hominum inspexit, latumque per aequor,

以及人们的风俗,并在辽阔的海洋上,

​dum sibi, dum sociis reditum parat, aspera multa

在为自己和同伴谋求归途的过程中,

​pertulit, adversis rerum immersabilis undis.

历尽了诸多艰难,在逆境的波涛中永不沉沦。

​Sirenum voces et Circae pocula nosti;

你知道塞壬的歌声与喀耳刻的药杯;

​quae si cum sociis stultus cupidusque bibisset,

倘若他像他的同伴一样愚蠢而贪婪地饮下,

25

​sub domina meretrice fuisset turpis et excors,

他便会在一个妓女般的女主人手下变得丑陋且丧失理智,

​vixisset canis immundus vel amica luto sus.

沦为一只肮脏的狗,或是一头喜爱泥泞的母猪般苟活。

​nos numerus sumus et fruges consumere nati,

而我们只是凑数的人,生来只为消耗大地的作物,

​sponsi Penelopae nebulones, Alcinoique

是一群等同于佩涅洛佩求婚者的无赖,是阿尔基诺奥斯宫廷中

​in cute curanda plus aequo operata iuventus,

那些过度沉溺于保养皮肤的青年,

30

​cui pulchrum fuit in medios dormire dies et

对他们而言,睡到日落中天是件美事,

​ad strepitum citharae cessatum ducere curam.

并在基萨拉琴的弹奏声中打发忧虑、安于享乐。

​Ut iugulent hominem, surgunt de nocte latrones;

为了谋财害命,强盗们在夜间起身;

​ut te ipsum serves, non expergisceris? atqui

为了拯救你自己,你难道不愿醒来?然而,

​si noles sanus, curres hydropicus;3 et ni

如果你在健康时不愿奔跑,得了水肿病后你也将不得不跑;并且若不

35

​posces ante diem librum cum lumine, si non

天亮前就要来书本与灯火,若不

​intendes animum studiis et rebus honestis,

将心思致力于学习与崇高的事务,

​invidia vel amore vigil torquebere. nam cur

你便会因嫉妒或爱欲而彻夜难眠、备受煎熬。因为,

​quae laedunt oculum festinas demere; si quid

眼睛进了沙尘你急于清除;但若有

​est animum, differs curandi tempus in annum?

侵蚀着你的心灵,你为何要将治疗的时间推迟到明年?

40

​dimidium facti qui coepit habet; sapere aude;

凡事起头难,开始者已有了一半功绩;敢于求知吧;

​incipe! qui recte vivendi prorogat horam,

开始吧!那个拖延正直生活时刻的人,

​rusticus exspectat dum defluat amnis; at ille

就像等候河水流尽的农夫;然而那河水

​labitur et labetur in omne volubilis aevum

奔流不息,并将永远翻滚着流淌下去。

​Quaeritur argentum puerisque beata creandis

人们追求着银子,追求能育女产子以带来福气的

45

​uxor, et incultae pacantur vomere silvae:

妻子,荒凉的森林被犁头开垦治理:

​quod satis est cui contingit, nihil amplius optet.

凡是分得足够之物的人,便不该再有奢求。

​non domus et fundus, non aeris acervus et auri

房屋、土地、堆积如山的青铜和黄金,

​aegroto domini deduxit corpore febris,

既不能从生病主人的身上驱走发热,

​non animo curas; valeat possessor oportet,

也不能驱散心中的忧虑;占有者必须自己健康,

50

​si comportatis rebus bene cogitat uti.

如果他想很好地享用所收集的财物。

​qui cupit aut metuit, iuvat illum sic domus et res,

对于心怀渴望或恐惧的人,房屋和家产带给他的快乐,

​ut lippum pictae tabulae, fomenta podagram,

就像画作之于眼疾患者,温敷之于痛风患者,

​auriculas citharae collecta sorde dolentis.

或是基萨拉琴之于因积满污垢而疼痛的耳朵。

​sincerum est nisi vas, quodcumque infundis acescit.

若容器不干净,无论倒入什么都会变酸。

55

​Sperne voluptates; nocet empta dolore voluptas,

摒弃享乐;用痛苦换来的享乐有害无益。

​semper avarus eget; certum voto pete finem.

贪婪之人永远匮乏;为你的祈愿寻找一个确定的界限。

​invidus alterius macrescit rebus opimis;

嫉妒者因他人的丰衣足食而日渐消瘦;

​invidia Siculi non invenere tyranni

西西里的僭主们未能发明出

​maius tormentum, qui non moderabitur irae,

比嫉妒更大的刑罚。那些无法克制愤怒的人,

60

​infectum volet esse, dolor quod suaserit et mens,

终将希望那些因痛苦与冲动而做下的事从未发生,

​dum poenas odio per vim festinat inulto,

当他急于用武力去宣泄未平之恨、施加报复之时。

​ira furor brevis est: animum rege; qui nisi paret

愤怒是短暂的疯狂:主宰你的心灵吧;它若不顺从,

​imperat;4 hunc frenis, hunc tu compesce catena.

便会发号施令;你要用缰绳、用锁链将它驯服。

​Fingit equum tenera docilem cervice magister

驯马师在马儿颈部尚且柔顺易教时,

65

​ire viam qua monstret eques; venaticus, ex quo

训练它走骑手所指引的路;猎犬自

​tempore cervinam pellem latravit in aula,

它在庭院里对着鹿皮吠叫之日起,

​militat in silvis catulus, nunc adhibe puro

便在森林中效力。现在,趁你还是少年,用你纯洁的

​pectore verba puer, nunc te melioribus offer,

心灵吸纳我的箴言,现在去追随更优秀的人吧。

​quo semel est imbuta recens, servabit odorem

新陶罐一旦染上了某种气味,

70

​testa diu. quod si cessas aut strenuus anteis,

它就会长期保留下去。然而,你若裹足不前,或是奋勇领先,

​nec tardum opperior nec praecedentibus insto.

我既不会等待迟缓者,也不会紧跟在领先者的身后。

语法注4 条
  1. 1.2.1Troiani belli

    Troiani belli 使用形容词 Troianus 的属格与名词 belli 一致(“特洛伊战争的”),修饰 scriptorem,指代作为“特洛伊战争叙述者”的荷马。

  2. 1.2.11cogi posse negat

    这是不定式对格结构(A.C.I.)中主语对格省略的例子。在主句动词 negat(他否认)所引导的不定式短语 cogi posse(能够被强迫)中,作为行为主体的代词 se(指帕里斯自己)被省略了。

  3. 1.2.34si noles sanus, curres hydropicus

    在条件句 si noles(如果你不愿)之后,省略了与主句动词 curres(你将奔跑)相呼应的不定式 currere(奔跑)。这是一个隐喻:如果一个人在健康时(sanus)不愿跑步锻炼,那么当他患上水肿病(hydropicus)后,为了治病将不得不跑。用以比喻年轻时拖延追求智慧的危害。

  4. 1.2.62qui nisi paret imperat

    关系代词 qui 的先行词是前一句中的 animum(心灵,激情)。该关系从句内部嵌入了条件从句 nisi paret(若不顺从),整体构成一个对比结构,指明“心灵(激情)如果不服从(理性),便会反过来主宰(人)”。

翻译:Gemini 3.5 Flash(2026-05-22 发布)・修订记录(1 处,最近 2026-09-22)
  • 2026-09-22 AI校阅 — 原文 1 处
urn:cts:latinLit:phi0893.phi005.humanitext-lat2:1.2.1-1.2.71