← 贺拉斯

书信诗

§1.1.55-1.1.108

对逐利风气的讽刺与智者的美德价值

荷拉西讨论了唯财是图的社会狂态,并将其与智者的内在价值进行对比。他讽刺了人类行为的反复无常,并以幽默的手法展现了自己与马凯纳斯交往中的不完美之处。

显示 ▾
显示
译文
字体
AI ↗
← 上一节下一节 →
55

​prodocet, haec recinunt iuvenes dictata senesque,

(雅努斯)如此教导,无论老少皆反复吟诵这些教条,

​laevo suspensi loculos tabulamque1 lacerto.

左臂上挂着算袋与书板。

​est animus tibi, sunt mores, est lingua fidesque,

你拥有才智、品德、口才与忠诚,

​sed quadringentis sex septem milia desunt;

但在四十万塞斯特斯中,还差个六七千;

​plebs eris. at pueri ludentes, rex eris, aiunt,

你便只能是平民。然而正在嬉戏的孩子们却说:‘如果你做得对,’

60

​si recte facies. hic murus aeneus esto,

‘你就会成为国王。’ 让这成为铜墙铁壁吧:

​nil conscire sibi, nulla pallescere culpa.2

问心无愧,不因任何过错而脸色发白。

​Roscia, dic sodes, melior lex an puerorum est

请告诉我,是罗斯基乌斯法更好,还是孩子们那首

​nenia, quae regnum recte facientibus offert,

为行事正直之人提供王位的童谣更好,

​et maribus Curiis et decantata Camillis?

那首连男子汉库里乌斯与卡米卢斯也曾传唱的童谣?

65

​isne tibi melius suadet, qui “rem facias, rem,

是谁给你更好的劝告?是那个对你说‘赚钱吧,赚钱,

​si possis, recte, si non, quocumque modo, rem,”

若能,则用正当手段;若不能,则不择手段,只管赚钱,’的人,

​ut propius spectes lacrimosa poemata Pupi,

以便你能从更近的位置观看普皮乌斯那催人泪下的戏剧,

​an qui Fortunae te responsare superbae

还是那个时刻在身旁敦促并武装你,

​liberum et erectum praesens hortatur et aptat?

让你自由且挺拔地去反抗傲慢命运的人?

70

​Quod si me populus Romanus forte roget, cur

若是罗马人民碰巧问我,为何

​non ut porticibus sic iudiciis fruar isdem,

我不像享受同样的柱廊那样去享受同样的判断,

​nec sequar aut fugiam quae diligit ipse vel odit,

亦不追随或避开他们所爱或所恨之物,

​olim quod volpes aegroto cauta leoni

我便将引用当年那只谨慎的狐狸对生病狮子的回答:

​respondit, referam: “quia me vestigia terrent,

‘因为足迹令我害怕,

75

​omnia te adversum spectantia, nulla retrorsum.”

因为它们全都是朝向你那里的,没有一个往回走的。’

​belua multorum es capitum, nam quid sequar aut quem?

你们是多头的怪兽!因为我该追随什么,又该追随谁呢?

​pars hominum gestit conducere publica; sunt qui

一部分人热切渴望包揽公共税收;还有一些人

​frustis et pomis viduas venentur avaras

用果品和点心猎取贪婪的寡妇,

​excipiantque senes, quos in vivaria mittant;

并诱捕老人,将他们关进自己的养殖池;

80

​multis occulto crescit res faenore. Verum

对许多人来说,家产靠隐秘的高利贷增长。然而,

​esto aliis alios rebus studiisque teneri:3

即便承认不同的人为不同的事物与爱好所束缚:

​idem eadem possunt horam durare probantes?

同一些人难道能坚持一个小时赞同同样的事情吗?

​nullus in orbe sinus Bais praelucet amoenis,

‘世上没有任何海湾比得过美丽的拜亚埃,’

​si dixit dives, lacus et mare sentit amorem

若是富人说出了这番话,湖泊与海洋便立刻感受到

85

​festinantis eri; cui si vitiosa libido

那位行色匆匆之主人的狂热;若是一股病态的冲动

​fecerit auspicium, “cras ferramenta Teanum

给他作了预兆,他便会叫道:‘工匠们,明天你们把工具

​tolletis, fabri!” lectus genialis in aula est:

抬到泰阿努姆去!’ 倘若大厅里设有了新婚之床:

​nil ait esse prius, melius nil caelibe vita;

他便说没有任何事情比独身生活更优越、更好;

​si non est, iurat bene solis esse maritis.

若没有,他便发誓只有已婚者才是幸福的。

90

​quo teneant voltus mutantem Protea nodo?

能用什么样的结,来拴住这个变幻莫测的普罗透斯?

​quid pauper? ride: mutat cenacula, lectos,

穷人又如何?笑吧:他换着出租屋、床铺、

​balnea, tonsores, conducto navigio aeque

浴室、理发师,坐上雇来的小船,

​nauseat ac locuples, quem ducit priva triremis.

和那个乘着私人三段桨船的富人一样晕船。

​Si curatus inaequali tonsore capillos

如果我的头发被理发师理得参差不齐

95

​occurri, rides; si forte subucula pexae

与你相遇,你会发笑;如果崭新的外衣下

​trita subest tunicae, vel si toga dissidet impar,

露出了磨损的内衣,或者我的托加披得歪歪扭扭,

​rides: quid, mea cum pugnat sententia secum,

你会笑。那么,当我的主张自相矛盾,

​quod petiit spernit, repetit quod nuper omisit,

鄙视曾经追求的,又重新寻求不久前放弃的,

​aestuat et vitae disconvenit ordine toto,

心潮起伏,与整个生活秩序完全脱节,

100

​diruit, aedificat, mutat quadrata rotundis?

拆毁又重建,把方形换成圆形呢?

​insanire putas sollemnia me neque rides,

你觉得我不过是犯了常见的疯狂,因而并不发笑,

​nec medici credis nec curatoris egere4

也不认为我需要医生或裁判官

​a praetore dati, rerum tutela mearum

指派的监护人,尽管你是我的事务的监护者,

​cum sis et prave sectum stomacheris ob unguem

并且会为了一个剪得很差的指甲而生气,

105

​de te pendentis, te respicientis amici.5

对于这个依附于你、仰望于你的朋友。

​Ad summam: sapiens uno minor est Iove, dives,

总而言之:智者仅次于朱庇特,他是富有的、

​liber, honoratus, pulcher, rex denique regum,

自由的、受尊重的、俊美的,归根结底是王中之王,

​praecipue sanus, nisi cum pituita molesta est.

尤其是健康的——除非恼人的黏液(鼻涕)让他难受。

语法注5 条
  1. 1.1.56suspensi loculos tabulamque

    被动分词 suspensi 在此处具有希腊语式的中动语态性质,直接带宾语 loculos tabulamque(算袋与书板),意为“将……挂在(左臂)上”。

  2. 1.1.61nil conscire sibi, nulla pallescere culpa

    这些不定式短语作为前句未来命令式 esto(“让这成为……”)的表语或同位语。它具象化了什么是问心无愧的“铜墙铁壁”。

  3. 1.1.81esto aliis alios rebus studiisque teneri

    esto 是系动词 sum 的三人称单数未来命令式,在此作为非人称用法表示让步(“姑且承认……”),其后引导由 aliis... teneri 构成的“宾格与不定式(A.C.I.)”结构。

  4. 1.1.102nec medici credis nec curatoris egere

    不定式 egere(需要、缺乏)在语法上要求属格(medici, curatoris)作为其支配宾语。此不定式短语依赖于主句动词 credis(你认为),其省略的宾格主语为 me。

  5. 1.1.105de te pendentis, te respicientis amici

    属格分词短语 pendentis 和 respicientis 修饰第105行的 amici(朋友的)。此处通过与上文“因指甲剪得不好而生气”进行对比,讽刺了马凯纳斯只关注外表琐事而忽视朋友内心波折的双重标准。

翻译:Gemini 3.5 Flash(2026-05-22 发布)・修订记录(2 处,最近 2026-10-18)
  • 2026-10-18 AI校阅 — 注 1 处
  • 2026-09-21 AI校阅 — 译文 1 处
urn:cts:latinLit:phi0893.phi005.humanitext-lat2:1.1.55-1.1.108