← 贺拉斯

书信诗

§1.18.1-1.18.56

致罗利乌斯信:结交权贵之道

诗人劝诫友人罗利乌斯在与权贵交往时,既要避免卑躬屈膝的谄媚,又要防止流于粗野和固执,从而保持中庸的美德。他通过神话和具体事例,告诫罗利乌斯保守秘密、不作无谓的争辩,并在社交中顺从赞助人的爱好(如狩猎)。

显示 ▾
显示
译文
字体
AI ↗
← 上一节下一节 →
1

​Si bene te novi, metues, liberrime Lolli,

如果我足够了解你,最坦率的罗利乌斯,你定会害怕

​scurrantis speciem praebere, professus amicum

表现出谄媚者的面目,因为你已自许为朋友。

​ut matrona meretrici dispar erit atque

正如端庄的妇人与娼妇不同、装束

​discolor, infido scurrae distabit amicus,

有异一样,真正的朋友也绝不同于不忠的谄媚者。

5

​est huic diversum vitio vitium prope maius,

与这种恶习相反的,是另一种几乎更大的恶习,

​asperitas agrestis et inconcinna gravisque,

那便是粗野、不合时宜且令人难受的粗鲁,

​quae se commendat tonsa cute, dentibus atris,

它通过剃光的皮肤和黑色的牙齿来标榜自己,

​dum volt libertas dici mera veraque virtus,

却妄图被称为纯粹的自由和真正的美德。

​virtus est medium vitiorum et utrimque reductum.

美德处于恶习的中庸,并与两端保持等距。

10

​alter in obsequium plus aequo pronus et imi

前者过度倾向于顺从,成了最下等

​derisor lecti sic nutum divitis horret,

席位上的弄臣,对富人的点头示意如此畏惧,

​sic iterat voces et verba cadentia tollit,

如此重复其言语,拾人牙慧,

​ut puerum saevo credas dictata magistro

以至于你会以为那是一个孩子在对严厉的老师背诵功课,

​reddere vel partis mimum tractare secundas.

或者是一个滑稽戏演员在扮演配角。

15

​alter rixatur de lana saepe caprina,1

后者则经常为“山羊毛”的事情争吵不休,

​propugnat nugis armatus: “scilicet, ut non

用无聊的琐事武装自己进行抗争:“难道说,

​sit mihi prima fides,2 et vere quod placet ut non

我的信用不能排在第一位,我真心赞同的事情

​acriter elatrem! pretium aetas altera sordet.”

却不能大声吠叫出来吗?为此,即便再活一世也是廉价的!”

​ambigitur quid enim? Castor sciat an Dolichos plus;

他们争论的是什么呢?不过是卡斯托尔和多利科斯谁技艺更高,

20

​Brundisium Minuci melius via ducat an Appi.

或者是米努基乌斯路与阿庇亚路哪一条更适合去往布林迪西。

​Quem damnosa Venus, quem praeceps alea nudat,

凡是被败家的爱欲或毁灭性的骰子剥得精光的人,

​gloria quem supra vires et vestit et unguit,

凡是虚荣心超出实力、穿金戴银的人,

​quem tenet argenti sitis importuna famesque,

凡是被贪财的无度渴望与饥饿所掌控的人,

​quem paupertatis pudor et fuga, dives amicus,

凡是被贫穷的耻辱与逃避所缠绕的人,他们那富有的朋友

25

​saepe decem vitiis instructior, odit et horret,3

即使自己身上往往有着十倍于此的恶习,也会对他们感到憎恶和畏惧;

​aut, si non odit, regit ac veluti pia mater

或者,若不憎恶,也会去管教他们,如同慈母一般,

​plus quam se sapere et virtutibus esse priorem

希望他们比自己更聪明、在美德上更胜一筹,

​volt et ait prope vera: “meae (contendere noli)

并且说着近乎真实的话:“我的(切莫争辩)

​stultitiam patiuntur opes; tibi parvola res est.

财富能容忍我的愚蠢;而你的家产却极其微薄。

30

​arta decet sanum comitem toga; desine mecum

紧身的托加才配得上理智的随从;别再与我

​certare.” Eutrapelus, cuicumque nocere volebat,

竞争了。”埃乌特拉佩鲁斯无论想要加害于谁,

​vestimenta dabat pretiosa: “beatus enim iam

都会赠予其贵重的衣物:“因为一旦富有,

​cum pulchris tunicis sumet nova consilia et spes,

伴随着华丽的衣袍,他就会产生新的打算和希望,

​dormiet in lucem, scorto postponet honestum

他会睡到大天亮,为了娼妓而抛弃高贵的

35

​officium, nummos alienos pascet, ad imum

职责,吞食他人的钱财,到头来

​Thraex erit aut holitoris aget mercede caballum.”

沦为角斗士,或者靠工钱为卖菜者驱赶马匹。”

​Arcanum neque tu scrutaberis illius umquam,

你决不可窥探他的秘密,

​commissumque teges et vino tortus et ira.

且要保守托付给你的秘密,即便受到美酒或愤怒的折磨。

​nec tua laudabis studia aut aliena reprendes,

不要赞美自己的爱好,也不要贬低他人的喜好,

40

​nec, cum venari volet ille, poemata panges.

当他想要去狩猎时,你不要去撰写诗篇。

​gratia sic fratrum geminorum, Amphionis atque

昔日,双胞胎兄弟安菲翁与

​Zethi, dissiluit, donec suspecta severo

泽托斯之间的情谊也是这样破裂的,直到那被严厉的哥哥

​conticuit lyra. fraternis cessisse putatur

嫌弃的竖琴归于沉寂。安菲翁被认为最终顺从了

​moribus Amphion: tu cede potentis amici

兄弟的习惯:你也要顺从你那有权势的朋友

45

​lenibus imperiis, quotiensque educet in agros

温和的命令,每当他带队走向原野,

​Aetolis onerata plagis iumenta canesque,

带着满载着埃托利亚猎网的牲口和猎犬时,

​surge et inhumanae senium depone Camenae,4

你要起身,抛开不近人情的卡墨娜的孤傲,

​cenes ut pariter pulmenta laboribus empta:

以便一同享用通过劳苦购得的野味。

​Romanis sollemne viris opus, utile famae

这是罗马男儿惯常的劳作,对名声、

50

​vitaeque et membris; praesertim cum valeas et

生命和肢体皆有益处;尤其是当你身体强健,

​vel cursu superare canem vel viribus aprum

既能奔跑胜过猎犬,又能以力量压倒野猪。

​possis, adde virilia quod speciosius arma

再加上,没有人比你更优美地

​non est qui tractet; scis, quo clamore coronae

操练男儿的兵器;你深知自己在众人的欢呼声中

​proelia sustineas campestria; denique saevam

如何在战神广场坚持模拟战斗;最后,

55

​militiam puer et Cantabrica bella tulisti

你在少年时便已在

​sub duce qui templis Parthorum signa refigit

那位正从帕提亚神殿中取回军旗的领袖麾下,历经了艰苦的军旅和坎塔布里亚战争。

语法注4 条
  1. 1.18.15de lana caprina

    “关于山羊毛”(de lana caprina)是拉丁语中的一个惯用表达,意指为极度微不足道、毫无价值或根本不存在的事情进行无益的争论,因为山羊不像绵羊那样产毛。

  2. 1.18.16scilicet, ut non sit mihi prima fides

    在独立句中,'ut' 引导的虚拟语气(sit, elatrem)用于表示惊异、愤慨或反驳(“难道我竟然不能获得首要的信任吗!”)。这生动地刻画了争辩者夸张而激动的抗议。

  3. 1.18.25saepe decem vitiis instructior, odit et horret

    主语是第24行的 'dives amicus'(富有的朋友),宾语由第21-24行由 'Quem...' 引导的、无先行词的关系从句所指代的人群。该句展示了赞助人的虚伪结构:尽管他们自己身上的恶习多达十倍(decem vitiis instructior),却依然鄙视并试图管教随从。

  4. 1.18.47inhumanae senium depone Camenae

    'Camenae'(卡墨娜,诗歌女神)为属格,修饰 'senium'(阴沉、孤僻)。形容词 'inhumanae'(不近人情的、孤芳自赏的)修饰 'Camenae',带有自我讽刺的意味,暗指沉溺于诗歌创作会使人缺乏社交。‘放下’(depone)这种孤傲,是为了促使他融入社交活动(狩猎)。

翻译:Gemini 3.5 Flash(2026-05-22 发布)urn:cts:latinLit:phi0893.phi005.humanitext-lat2:1.18.1-1.18.56