← 贺拉斯

书信诗

§1.18.57-1.18.112

谨慎的交友处世与萨宾庄园的宁静

贺拉斯劝诫罗利乌斯在与权贵交往时要保持分寸,谨慎引荐他人,并防范流言蜚语与嫉妒。最后,他以自己在萨宾庄园的隐逸生活为例,说明真正的内心宁静非神明所赐,而须由自己塑造。

显示 ▾
显示
译文
字体
AI ↗
← 上一节下一节 →
57

​nunc et, si quid abest. Italis adiudicat armis.

如今,若还有什么未尽之处,他也将其归于意大利的武力。

​Ac ne te retrahas et inexcusabilis1 absis,

为了不让你退缩、不让你编造无可推诿的缺席借口,

​quamvis nil extra numerum fecisse modumque

尽管你凡事小心,不使言行逾矩失度,

60

​curas, interdum nugaris rure paterno:

你有时也会在父祖的庄园里嬉戏消遣:

​partitur lintres exercitus, Actia pugna

队伍分好了小舟,阿克提乌姆的海战

​te duce per pueros hostili more refertur;

由你指挥,在孩子们手中以敌对之势重演;

​adversarius est frater, lacus Hadria, donec

你的对手是亲兄弟,池塘化作亚得里亚海,直到

​alterutrum velox Victoria fronde coronet,

捷足的胜利女神用绿叶为你们中的一员加冕。

65

​consentire suis studiis qui crediderit te,2

那个相信你赞同他爱好的人,

​fautor utroque tuum laudabit pollice ludum.

也会作为支持者举起双手拇指赞赏你的游戏。

​Protinus ut moneam3 (si quid monitoris eges tu)

此外,容我给你一个忠告(若你还需要什么劝告者的话):

​quid de quoque viro et cui dicas, saepe videto,

务必常常留意:你对谁谈论谁,又谈论些什么。

​percontatorem fugito: nam garrulus idem est,

避开爱打听的人:因为多问者必多嘴;

70

​nec retinent patulae commissa fideliter aures,

大开的耳朵无法忠实地守住托付的秘密,

​et semel emissum volat irrevocabile verbum,

一言既出,便如飞矢般无法收回。

​non ancilla tuum iecur ulceret ulla puerve4

绝不要让任何女仆或男童灼伤你的心肝,

​intra marmoreum venerandi limen amici,

在你那令人敬重的富友的大理石门槛之内,

​ne dominus pueri pulchri caraeve puellae

免得那俊美男童或可爱女仆的主人

75

​munere te parvo beet aut incommodus angat.

用一件微不足道的恩惠来打发你,或者故意刁难让你痛苦万分。

​qualem commendes, etiam atque etiam aspice, ne mox

你要引荐什么样的人,必须一而再地审视,免得不久

​incutiant aliena tibi peccata pudorem,

旁人的过错会给你招来羞辱。

​fallimur et quondam non dignum tradimus: ergo

我们常被蒙蔽,有时会引荐不配之人:所以,

​quem sua culpa premet, deceptus omitte tueri,

凡因自身罪责而遭难的人,哪怕你曾受骗引荐了他,也当放弃庇护,

80

​ut penitus notum, si temptent crimina, serves

如此你才能保护那些你深知其底细的人,当其面临诬告时,

​tuterisque tuo fidentem praesidio: qui5

并捍卫那信任你庇护的人;而此人

​dente Theonino cum circumroditur, ecquid

被泰奥尼斯式的利齿(恶毒谗言)撕咬时,难道你

​ad te post paulo ventura pericula sentis?

感觉不到那稍后也会降临到你头上的危险吗?

​nam tua res agitur, paries cum proximus ardet,

因为邻墙起火,关乎你自身的切身利益,

85

​et neglecta solent incendia sumere vires.

而被忽视的火灾往往会蓄积起更大的威力。

​Dulcis inexpertis cultura potentis amici:

亲近有权势的朋友,对无经验者而言是甜蜜的;

​expertus metuit. tu, dum tua navis in alto est,

经验丰富者却心怀畏惧。你啊,趁着你的船还在深海之中,

​hoc age, ne mutata retrorsum te ferat aura.

务必全神贯注,免得风向逆转将你吹回原地。

​oderunt hilarem tristes tristemque iocosi,

忧郁之人厌恶开朗之辈,诙谐之徒反感忧愁之人;

90

​sedatum celeres, agilem navumque remissi;

急躁者不喜沉静之人,懈怠者排斥敏捷勤勉之辈;

​potores6

饮酒之徒

​porrecta negantem pocula, quamvis

厌恶拒绝接杯的人,纵然你

​nocturnos iures te formidare tepores.

赌咒发誓说自己害怕夜间酒后的燥热。

​deme supercilio nubem: plerumque modestus

拨开你眉头上的愁云:往往谦逊之人

95

​occupat obscuri speciem, taciturnus acerbi.

会落得阴沉的面貌,而沉默不言者会被视作刻薄。

​Inter cuncta leges et percontabere doctos,

在凡事中,你当研读经书并请教贤士:

​qua ratione queas traducere leniter aevum,

用何种方法可以使你安稳地度过一生;

​num te semper inops agitet vexetque cupido,

是那无法满足的欲望在无休止地袭扰和折磨你,

​num pavor et rerum mediocriter utilium spes,

还是对平庸无益之物的恐惧和期冀在作祟;

100

​virtutem doctrina paret Naturane donet,

美德是靠后天教化培养,还是天性所赐;

​quid minuat curas, quid te tibi reddat amicum,

什么能减轻忧虑,什么能使你与自己和解(使你成为你自己的朋友);

​quid pure tranquillet, honos an dulce lucellum,

什么能带给你纯粹的安宁:是荣誉,还是诱人的微薄私利,

​an secretum iter et fallentis semita vitae.

抑或是隐秘的行途和那避人耳目的生活小径。

​Me quotiens reficit gelidus Digentia rivus,

每当冰凉的迪根提亚溪流使我重获新生,

105

​quem Mandela bibit, rugosus frigore pagus,

那被寒冷冻得满面褶皱的曼德拉村赖以饮水的源泉,

​quid sentire putas? quid credis, amice, precari?

朋友,你认为我心中所感为何?你相信我在祈求什么?

​sit mihi quod nunc est,7 etiam minus, et mihi vivam

“愿我保有如今所拥有的,甚至更少,且让我为自己而活,

​quod superest aevi, si quid superesse volunt di;

活过余下的岁月,如果神明还愿意留给我余生;

​sit bona librorum et provisae frugis in annum

愿我有充足的藏书,以及预备好足敷一年的食粮,

110

​copia, neu fluitem dubiae spe pendulus horae.

免得我在对那祸福难料之辰的期盼中悬而不决、随波逐流。”

​Sed satis est orare Iovem, qui ponit et aufert,

然而,向那主掌赐予和夺取的朱庇特祈求这些便已足够:

​det vitam, det opes; aequum mi animum ipse parabo.

愿他赐予生命,赐予财富;而一颗宁静淡泊的心,我将由自己来筹备。

语法注7 条
  1. 1.18.58inexcusabilis

    主格形容词,在句中作主语(absis 的第二人称单数主语)的述语性修饰语,意为“(缺席得)无可推诿”。

  2. 1.18.65consentire suis studiis qui crediderit te

    由关系代词 qui 引导的从句(qui... crediderit)在下一行的主句中作动词 laudabit 的主语。te 是不定式结构(AcI)的宾格主语,指向 consentire。

  3. 1.18.67ut moneam

    表目的的虚拟语气从句,作为独立的前置修饰语,意为“为了(预先)警告你”。monitoris 是部分属格,修饰 si quid 中的 quid。

  4. 1.18.72non ancilla tuum iecur ulceret ulla puerve

    带有否定词 non 的命令(劝诫、禁止)虚拟语气(ulceret)。在拉丁诗歌中,iecur(肝脏)通常被视为激情和爱欲的所在。

  5. 1.18.81qui

    起连接作用的关系代词主格。先行词为前句的 fidentem(信任你的人),但在此处开始一个新句,在逻辑上引出并垫底第82-83行的修辞疑问句 ecquid... sentis?。

  6. 1.18.91potores

    此处的谓语动词同样共用第89行的 oderunt,即构成“饮酒之徒[厌恶]拒绝(接杯)之人”的句式结构。

  7. 1.18.107sit mihi quod nunc est

    表示愿望(或让步)的虚拟语气(sit)。mihi vivam 中的 mihi 为利益与格或伦理与格,强调“为我自己(不受拘束地)而活”的自主性。

翻译:Gemini 3.5 Flash(2026-05-22 发布)urn:cts:latinLit:phi0893.phi005.humanitext-lat2:1.18.57-1.18.112