← 贺拉斯

书信诗

§1.16.1-1.16.79

致昆克提乌斯书:萨宾庄园与真正的美德

诗人向昆克提乌斯描绘了自己萨宾庄园的美丽与富庶,随后指出真正的善人与智者应当因热爱美德本身而行事,而非受外界虚假名声的影响。

显示 ▾
显示
译文
字体
AI ↗
← 上一节下一节 →
1

​Ne perconteris, fundus meus, optime Quincti,

最敬爱的昆克提乌斯啊,切勿询问我的庄园

​arvo pascat erum an bacis opulentet olivae,

是用耕地供养主人,还是用奥利弗的果实使他富足,

​pomisne an pratis an amicta vitibus ulmo,

或是凭借果园,或是凭借牧场,又或是凭借缠绕着葡萄藤的榆树;

​scribetur tibi forma loquaciter et situs agri.

土地的形状和位置将会详尽地写信告诉你。

5

​Continui montes, ni dissocientur opaca

那是一片连绵的山峦,若非被一处阴凉的

​valle, sed ut veniens dextrum latus aspiciat sol,

山谷隔开。但其位置使得升起的太阳能照到右侧,

​laevum discedens curru fugiente vaporet.

而在驾车飞逝而去时,温暖着左侧。

​temperiem laudes, quid si rubicunda benigni

你会赞美那温和的气候。如果那茂密的灌木丛结出红色的

​corna vepres et pruna ferant? si quercus et ilex

山茱萸和李子,如果橡树和冬青树

10

​multa fruge pecus, multa dominum iuvet umbra?

用丰盛的果实取悦牲畜,用茂密的树荫取悦主人,又将如何?

​dicas adductum propius frondere Tarentum,

你会说,仿佛是塔伦图姆被移到了更近的地方而绿叶繁茂。

​fons etiam rivo dare nomen idoneus, ut nec

还有一处泉水,足以给一条河流命名,以至于

​frigidior Thracam nec purior ambiat Hebrus,

流经色雷斯的赫布鲁斯河也不比它更冷、更清澈;

​infirmo capiti fluit utilis, utilis alvo.

它流淌着,有益于虚弱的头部,也有益于肠胃。

15

​hae latebrae dulces, etiam, si credis, amoenae,

这片令人愉悦的、甚至如果你相信我的话,美丽的避暑胜地,

​incolumem tibi me praestant Septembribus horis.

在九月的危险时刻,也向你保证我的平安。

​Tu recte vivis, si curas esse quod audis,1

如果你努力使自己名副其实,那你便生活得正确。

​iactamus iam pridem omnis te Roma beatum;

长期以来,我们整个罗马都在宣扬你是幸福的;

​sed vereor ne cui de te plus quam tibi credas,

但我担心,你对自己的了解,相信别人的话胜过相信自己,

20

​neve putes alium sapiente bonoque beatum,

或者你认为除了智者和善人之外还有谁是幸福的,

​neu, si te populus sanum recteque valentem

或者,如果人们一再宣称你健康且气色极佳,

​dictitet, occultam febrem sub tempus edendi

你会在进餐时间到来之前隐瞒潜伏的热病,

​dissimules, donec manibus tremor incidat unctis.

直到颤抖降临到你那沾满油水的手上。

​stultorum incurata pudor malus ulcera celat.

愚人错误的羞耻心会隐瞒不加治疗的溃疡。

25

​Si quis bella tibi terra pugnata marique

如果有人对你讲述你在陆地和海上打过的战争,

​dicat et his verbis vacuas permulceat auris:

并用这些话抚慰你闲暇的耳朵:

“tene magis salvum populus velit an populum tu,2

「是人民更渴望你的平安,还是你更渴望人民的平安,

​servet in ambiguo, qui consulit et tibi et urbi,

愿那眷顾你和城邦的朱庇特使之保持在未知中」

​Iuppiter,” Augusti laudes agnoscere possis:

那么你定能认出这是对奥古斯都的赞美。

30

​cum pateris sapiens emendatusque vocari,

当你容忍自己被称为智者和无瑕者时,

​respondesne tuo, dic sodes, nomine? “nempe

请告诉我,你是在以自己的名义来回应吗?「自然,

​vir bonus et prudens dici delector ego ac tu.”

我和你一样,都乐于被称为一个善良而聪慧的人。」

​qui dedit hoc hodie, cras, si volet, auferet, ut si

今天给予这名誉的人,明天若愿意便会收回,正如

​detulerit fasces indigno, detrahet idem.

若他把法司克斯(权标)授予了不配之人,同样会予以剥夺。

35

​pone, meum est inquit: pono tristisque recedo.

他说:「放下,这是我的」:我便放下,忧伤地退下。

​idem si clamet furem, neget esse pudicum,

如果同一个人大喊我是小偷,否认我是纯洁的,

​contendat laqueo collum pressisse paternum,

坚称我用绳索勒死了父亲的脖子,

​mordear opprobriis falsis mutemque colores?

我会因为这些虚假的侮辱而感到痛苦并改变脸色吗?

​falsus honor iuvat et mendax infamia terret

虚假的名誉取悦谁,谎言的恶名惊吓谁,

40

​quem nisi mendosum et medicandum? Vir bonus est quis?

难道不是那些满身缺陷、需要治疗的人吗?谁是善人?

“qui consulta patrum, qui leges iuraque servat,

「是那些遵守长老们的决议、维护法律和权利的人,

​quo multae magnaeque secantur iudice lites,

许多重大的争端由他担任裁判而得以解决,

​quo res sponsore et quo causae teste tenentur.”

财产因他作保而得以确立,诉讼因他作证而得以胜诉。」

​sed videt hunc omnis domus et vicinia tota

但他的整个家庭和整个邻里都看透了他,

45

​introrsum turpem, speciosum pelle decora.

尽管外表披着体面的外皮,内心却是卑劣的。

​nec furtum feci nec fugi, si mihi dicat

「我既没有偷窃,也没有逃跑,」如果一个

​servus, habes pretium, loris non ureris, aio.

奴隶对我说,「你有你的奖赏,你不会挨鞭子,」我便说。

​non hominem occidi: non pasces in cruce corvos.

「我没有杀人。」「你不会在十字架上喂乌鸦。」

​sum bonus et frugi: renuit negitatque Sabellus.

「我是善良而节俭的。」萨宾人(我)摇头并坚决否定。

50

​cautus enim metuit foveam lupus accipiterque

因为谨慎的狼提防着陷阱,鹰提防着

​suspectos laqueos et opertum miluus hamum,

令人起疑的罗网,鸢提防着隐藏的鱼钩。

​oderunt peccare boni virtutis amore,

善人因热爱美德而憎恶犯罪;

​tu nihil admittes in te formidine poenae:

而你只是因为害怕惩罚才不犯下任何罪行。

​sit spes fallendi, miscebis sacra profanis.

一旦有了欺瞒的希望,你就会把神圣之物与世俗之物混为一谈。

55

​nam de mille fabae modiis cum surripis unum,

因为当你从一千斗豆子中偷走一斗时,

​damnum est, non facinus, mihi pacto lenius isto.3

对我来说损失在那个交易中变轻了,但你的罪行并未减轻。

​vir bonus, omne forum quem spectat et omne tribunal,

那个善人,整个广场和所有法庭都注视着他,

​quandocumque deos vel porco vel bove placat,

每当他用猪或牛祭祀神灵,

​Iane pater! clare, clare cum dixit, Apollo!

在他大声、清晰地呼喊:「雅努斯父亲!阿波罗!」之后,

60

​labra movet metuens audiri: “pulchra Laverna,

便挪动着嘴唇,害怕被听见:「美丽的拉韦尔纳啊,

​da mihi fallere, da iusto sanctoque videri,

赐予我欺骗的能力,赐予我显得公正和神圣的能力,

​noctem peccatis et fraudibus obice nubem.”

用黑夜遮掩我的罪,用云雾笼罩我的诡诈。」

​Qui melior servo, qui liberior sit avarus,

贪婪者如何比奴隶更好,又如何更自由,

​in triviis fixum cum se demittit ob assem,

当他在十字架路口弯下腰去捡拾那被粘在路上的铜钱时,

65

​non video; nam qui cupiet, metuet quoque; porro,

我看不出来;因为渴望者也必害怕;此外,

​qui metuens vivet, liber mihi non erit umquam,

在恐惧中生活的人,在我看来永远不会是自由的。

​perdidit arma, locum Virtutis deseruit, qui

他已经丢弃了武器,逃离了美德的岗位,那个

​semper in augenda festinat et obruitur re.

总是急于增加财富并被其压垮的人。

​vendere cum possis captivum, occidere noli;

当你能卖掉俘虏时,不要杀他;

70

​serviet utiliter; sine pascat durus aretque,

他会很有用处地服侍;让他吃苦耐劳地放牧和耕作,

​naviget ac mediis hiemet mercator in undis,

让他作为商人航行并在风浪中过冬,

​annonae prosit, portet frumenta penusque.

让他造福粮价,运送粮食和生活用品。

​Vir bonus et sapiens audebit dicere: “Pentheu,

善良而智慧的人会勇敢地开口说:「彭透斯,

​rector Thebarum, quid me perferre patique

忒拜的统治者,你将强迫我忍受和经受什么不配的痛苦?」

75

​indignum coges?” Adimam bona. “Nempe pecus, rem,

「我将夺走你的财产。」「你是说牲畜、钱财、

​lectos, argentum: tollas licet.” “In manicis et

床铺、银器:你尽可拿走。」「我将用手铐

​compedibus saevo te sub custode tenebo.”

和脚镣把你关在残酷的看守之下。」

​Ipse deus, simul atque volam, me solvet. opinor,

「神明自己,只要我愿意,就会释放我。」我想

​hoc sentit moriar. mors ultima linea rerum est.

他指的是这个:「我将死去。」死亡是万物的终点线。

语法注3 条
  1. 1.16.17esse quod audis

    动词 audis 模仿希腊语 ἀκούω 的用法,被动地表示“被传闻为”、“被称为”。quod 是指代名声内容(作不定式 esse 的补语)的关系代词。

  2. 1.16.27tene magis salvum populus velit an populum tu

    由 -ne... an... 引导的双重间接疑问句,使用现在时虚拟语气 velit。后半句 populum tu 之后省略了 salvum velis,构成了“是人民更祝愿你平安,还是你更祝愿人民平安”的对比结构。

  3. 1.16.56damnum est, non facinus, mihi pacto lenius isto

    词组 pacto... isto 是比较夺格,修饰比较级形容词 lenius。该句对比了物质损失(damnum)与道德罪行(facinus):“通过那种交易,对我而言损失虽然变轻了,但罪行本身并未减轻”。

翻译:Gemini 3.5 Flash(2026-05-22 发布)・修订记录(3 处,最近 2026-09-22)
  • 2026-09-22 AI校阅 — 原文 1 处
  • 2026-09-21 AI校阅 — 原文 2 处
urn:cts:latinLit:phi0893.phi005.humanitext-lat2:1.16.1-1.16.79