← 维吉尔

埃涅阿斯纪

§9.593-9.667

努马努斯的挑衅与阿斯卡尼乌斯的射杀

努马努斯(雷姆鲁斯)在战线前大声挑衅和嘲笑特洛伊人。愤怒的阿斯卡尼乌斯向朱庇特祈祷后引弓射穿了其头部。阿波罗化身为老侍卫下凡赞扬并劝阻阿斯卡尼乌斯继续参战,而特洛伊人则深受鼓舞,重新发起了猛烈的反击。

显示 ▾
显示
译文
字体
AI ↗
← 上一节下一节 →
593

​cui Remulo cognomen erat,1 Turnique minorem

他的别名叫雷姆鲁斯,最近

​germanam nuper thalamo sociatus habebat.

娶了图尔努斯的妹妹为妻。

595

​Is primam ante aciem digna atque indigna relatu

他在战线最前方,大声嚷嚷着那些值不值得

​vociferans tumidusque novo praecordia regno

提起的话,因新得的王权而心高气傲,

​ibat et ingentem sese clamore ferebat:

阔步前进,并伴着大声叫喊显得气势汹汹:

​Non pudet obsidione iterum valloque teneri,

“难道你们不为再次被包围和困在壁垒中感到羞耻吗,

​bis capti Phryges, et morti praetendere muros?

被俘过两次的弗里吉亚人,难道要用城墙来抵御死亡?

600

​En qui nostra sibi bello conubia poscunt!

看啊,就是这些人要通过战争为自己强求与我们的婚姻!

​Quis deus Italiam, quae vos dementia adegit2

是什么神,是什么疯狂把你们赶到了意大利?

​Non hic Atridae nec fandi fictor Ulixes:

这里没有阿特柔斯的儿子们,也没有虚伪的尤利西斯。

​durum a stirpe genus natos ad flumina primum

我们是天生坚韧的种族,刚出生的婴儿就先带到河边,

​deferimus saevoque gelu duramus et undis,

用严寒和冰水来锻炼他们;

605

​venatu invigilant pueri silvasque fatigant,

我们的少年彻夜守候狩猎,在森林中不知疲倦,

​flectere ludus equos et spicula tendere cornu.

驯服马匹、用牛角拉弓射箭是他们的游戏。

​At patiens operum parvoque adsueta iuventus

而我们耐劳且习惯于贫乏的青年,

​aut rastris terram domat aut quatit oppida bello.

要么用耙子驯服土地,要么在战争中动摇城镇。

​Omne aevum ferro teritur, versaque iuvencum

整个生命都在铁器中消磨,我们倒转枪头

610

​terga fatigamus hasta; nec tarda senectus

驱赶着小牛的背部;迟暮的老年

​debilitat vires animi mutatque vigorem:

也不减损我们的心力,不改变我们的活力:

​canitiem galea premimus, semperque recentis

我们用头盔压住白发,总是乐于

​comportare iuvat praedas et vivere rapto.

汇集新鲜的掠夺物,并靠抢劫度日。

​Vobis picta croco et fulgenti murice vestis,

你们却穿着染着藏红花和闪耀紫红的衣服,

615

​desidiae cordi, iuvat indulgere choreis,

心中只有懈怠,乐于纵情于舞蹈,

​et tunicae manicas et habent redimicula mitrae.

外衣有袖子,头巾有系带。

​O vere Phrygiae, neque enim Phryges, ite per alta

哦,你们真是弗里吉亚的女人,而不是男人,去到那高高的

​Dindyma ubi adsuetis biforem dat tibia cantum!

丁迪莫斯吧,那里有习惯的笛子吹奏着双孔的旋律!

​Tympana vos buxusque vocat Berecyntia Matris

鼓和伊达圣母的 Berecyntus 黄杨木笛在召唤你们;

620

​Idaeae sinite arma viris et cedite ferro.

把武器留给男人,向钢铁让步吧。”

​Talia iactantem dictis ac dira canentem

面对他用言语如此自夸并发出恶毒的歌唱,

​non tulit Ascanius nervoque obversus equino3

阿斯卡尼乌斯无法容忍,面对着马尾弦,

​contendit telum diversaque bracchia ducens

他引弓搭箭,两臂向两侧拉开,

​constitit, ante Iovem supplex per vota precatus:

站定,在朱庇特面前通过誓言恭敬地祈求:

625

​Iuppiter omnipotens, audacibus adnue coeptis.

“全能的朱庇特,请应允我这大胆的尝试。

​Ipse tibi ad tua templa feram sollemnia dona

我将亲自把庄严的礼物送往你的神殿,

​et statuam ante aras aurata fronte iuvencum

并在祭坛前立一头额上涂金的纯白牡牛,

​candentem pariterque caput cum matre ferentem,

它和母亲一样高高地昂起头,

​iam cornu petat et pedibus qui spargat harenam.

已经能用角去顶,用脚去扬起沙土。”

630

​Audiit et caeli Genitor de parte serena

天父听到了,从晴朗的天空一侧

​intonuit laevum, sonat una fatifer arcus:

在左侧打响了雷,同时那致命的弓也鸣响了:

​effugit horrendum stridens adducta sagitta

射出的箭发出可怕的呼啸飞出,

​perque caput Remuli venit et cava tempora ferro

穿过雷姆鲁斯的头部,用铁簇刺穿了他那凹陷的

​traicit. I, verbis virtutem inlude superbis!

太阳穴。 “去吧,用傲慢的言语去嘲弄勇气吧!

635

​His capti Phryges haec Rutulis responsa remittunt.

被捕获过两次的弗里吉亚人向鲁图利人送回这样的答复。”

​Hoc tantum Ascanius. Teucri clamore sequuntur

阿斯卡尼乌斯仅做了这些。特洛伊人以呼喊声相随,

​laetitiaque fremunt animosque ad sidera tollunt.

喜出望外地欢呼,将他们的心意提升到了星空。

​Aetheria tum forte plaga crinitus Apollo

那时,在以太的领域,长发飘飘的阿波罗

​desuper Ausonias acies urbemque videbat,

正从上空俯视着奥索尼亚的战列和城市,

640

​nube sedens, atque his victorem adfatur Iulum:

他坐在云端,并对获胜的伊乌鲁斯这样说道:

​Macte nova virtute,4 puer: sic itur ad astra,

“少年,祝贺你这初显的勇气,如此便能通往星空,

​dis genite et geniture deos. Iure omnia bella

神的子孙,也将孕育神明之人。理所当然,所有的战争

​gente sub Assaraci fato ventura resident,

在阿萨拉科斯的子孙统治下,因命运注定都将平息,

​nec te Troia capit. Simul haec effatus ab alto

特洛伊也容不下你。” 他一说完这些话,就从高高的

645

​aethere se misit, spirantis dimovet auras

天空投身而下,拨开流动的空气,

​Ascaniumque petit. Forma tum vertitur oris

寻找阿斯卡尼乌斯。当时他改变了自己的容貌,

​antiquum in Buten; hic Dardanio Anchisae

化作了年迈的布特斯;此人以前是达尔达尼亚人安喀塞斯的

​armiger ante fuit fidusque ad limina custos,

随从和门前忠诚的守护者,

​tum comitem Ascanio pater addidit. Ibat Apollo

后来父亲将他派作阿斯卡尼乌斯的伴侣。阿波罗走着,

650

​omnia longaevo similis, vocemque coloremque

声音、肤色、白发以及

​et crinis albos et saeva sonoribus arma,

发出凶猛响声的武具,都像极了那位老人,

​atque his ardentem dictis adfatur Iulum:

并用这些话对激昂的伊乌鲁斯说道:

​Sit satis, Aenide, telis impune Numanum5

“埃涅阿斯之子,你用自己的箭射杀努马努斯而不受报复,

​oppetiisse tuis; primam hanc tibi magnus, Apollo

这已足够;这初次的赞誉,伟大的阿波罗

655

​concedit laudem et paribus non invidet armis:

赐予你,并且不嫉妒你那相等的武艺:

​cetera parce, puer, bello. Sic orsus Apollo

少年,对于其他的战争,请克制自己。” 阿波罗如此说毕,

​mortalis medio aspectus sermone reliquit

在话音未落之际便离开了凡人的视线,

​et procul in tenuem ex oculis evanuit auram.

远远地从眼前消失,融入了稀薄的空气中。

​Agnovere deum proceres divinaque tela

达尔达尼亚的领袖们认出了神,以及神圣的武器,

660

​Dardanidae pharetramque fuga sensere sonantem.

并在他离去时察觉到了那鸣响的箭袋。

​Ergo avidum pugnae dictis ac numine Phoebi

于是,凭借着福玻斯的言语和神威,

​Ascanium prohibent, ipsi in certamina rursus

阻止了渴望战斗的阿斯卡尼乌斯,而他们自己则重新

​succedunt animasque in aperta pericula mittunt.

投入战斗,将生命置于明显的危险之中。

​It clamor totis per propugnacula muris,

呐喊声在整座城墙的防守通道间回荡,

665

​intendunt acris arcus amentaque torquent.

他们拉紧强弓,旋转投枪。

​Sternitur omne solum telis, tum scuta cavaeque

整个地面落满了箭矢,接着,盾牌和中空的

​dant sonitum flictu galeae, pugna aspera surgit:

头盔在撞击中发出巨响,残酷的战斗爆发了。

语法注5 条
  1. 9.593cui Remulo cognomen erat

    伴随关系代词 cui 的所有性与格。本应作为主格与 cognomen 同格的人名 Remulus,因受到 cui 的同格吸引而变成了与格 Remulo。

  2. 9.601Quis deus Italiam, quae vos dementia adegit

    前半句 Quis deus Italiam ellipsis 了谓语动词。需要从后半句中共享 adegit 或是补出一个类似意为“驱使、带到”的动词来理解。

  3. 9.622nervoque obversus equino

    obversus 是修饰 Ascanius 的主格分词。nervoque equino 既可以作为与格依存于 obversus(面对马尾弦),也可以作为工具夺格与 contendit(用马尾弦拉紧)连用。此处作为与格修饰 obversus,表示其面向着弓弦摆好架势。

  4. 9.641Macte nova virtute

    呼格形式的 macte(源自 mactus,意为受祝福的)与表示原因或范围的夺格 virtute 连用,构成一种表示祝贺或激励的惯用语,意为“祝贺你新展现的勇气”。

  5. 9.653Sit satis, Aenide, telis impune Numanum

    非人称短语 sit satis 的主语是后面的不定式代对格短语 Numanum... oppetiisse(努马努斯倒毙)。impune 是副词,意为“免受惩罚、无损地”,指阿斯卡尼乌斯在未受报复的前提下射杀了对手。

翻译:Gemini 3.5 Flash(2026-05-22 发布)・修订记录(1 处,最近 2026-09-21)
  • 2026-09-21 AI校阅 — 译文 1 处
urn:cts:latinLit:phi0690.phi003.humanitext-lat2:9.593-9.667